Luyện từ và câu
Nhân hóa
Nhân hóa là gì ?
Là cách gọi, tả các sự vật bằng những từ ngữ gọi, tả người làm cho chúng có hoạt động, tính cách, suy nghĩ giống như con người, làm cho chúng trở nên sinh động, hấp dẫn, gần gũi và có hồn hơn
Ví dụ 1:
Những chàng ong thợ cần mẫn chuyên chở hương vị của các loài hoa về ngôi nhà của mình
Ví dụ 2:
Những tia nắng ban mai rọi qua kẽ lá đã
đánh thức rừng tỉnh dậy
Các cách nhân hóa
Cách 1: Gọi sự vật bằng những từ ngữ gọi con người
VD: Bác gà trống trông thật oai vệ
Cách 2: Miêu tả sự vật bằng những từ ngữ miêu tả con người (miêu tả về hành động, tâm trạng, ngoại hình, tính cách)
VD: Bão bùng thân bọc lấy thân
Tay ôm tay níu tre gần nhau thêm
Cách 3: Xưng hô với sự vật thân mật như con người
VD: Chị gió ơi ! Chị gió ơi !
Ông trời bật lửa
Chị mây vừa kéo đến
Trăng sao trốn cả rồi
Đất nóng lòng chờ đợi
Xuống đi nào, mưa ơi !
Mưa ! Mưa xuống thật rồi!
Đất hả hê uống nước
Ông sấm vỗ tay cười
Làm bé bừng tỉnh giấc.
Chớp bỗng lòe chói mắt
Soi sáng khắp ruộng vườn
Ơ! Ông trời bật lửa
Xem lúa vừa trổ bông.
ĐỖ XUÂN THANH
Gợi ý:
a) Các sự vật được gọi bằng gì?
b) Các sự vật được tả bằng những từ ngữ nào?
c) Trong câu “Xuống đi nào, mưa ơi!”, tác giả nói với mưa thân mật như thế nào ?

Bài 2:Trong bài thơ trên những sự vật nào được nhân hóa? Chúng được nhân hóa bằng những cách nào?
Ông trời bật lửa
Chị mây vừa kéo đến
Trăng sao trốn cả rồi
Đất nóng lòng chờ đợi
Xuống đi nào, mưa ơi !
Mưa ! Mưa xuống thật rồi!
Đất hả hê uống nước
Ông sấm vỗ tay cười
Làm bé bừng tỉnh giấc.
Chớp bỗng lòe chói mắt
Soi sáng khắp ruộng vườn
Ơ! Ông trời bật lửa
Xem lúa vừa trổ bông.
ĐỖ XUÂN THANH
Trời
Mây
Trăng sao
Đất
Mưa
Sấm
ông
chị
ông
bật lửa
kéo đến
trốn
xuống
vỗ tay cười
nóng lòng chờ đợi, hả hê uống nước
thân mật như với một người bạn: Xuống đi nào, mưa ơi!
Nói với sự vật thân mật như nói với người.
Tả sự vật bằng những từ ngữ dùng để tả người.
Gọi sự vật bằng những từ ngữ dùng để gọi người.
Các cách nhân hóa
Đồng hồ báo thức
Bác kim giờ thận trọng
Nhích từng li, từng li
Anh kim phút lầm lì
Đi từng bước, từng bước
Bé kim giây tinh nghịch
Chạy vút lên trước hàng
Ba kim cùng tới đích
Rung một hồi chuông vang.

a. Trong bài thơ trên, những sự vật nào được nhân hóa?
b. Những sự vật ấy được nhân hóa bằng cách nào?
Kim giờ, kim phút, kim giây là những bộ phận của chiếc đồng hồ. Đó là những sự vật bình thường hoạt động theo lập trình có sẵn. Tuy nhiên, nó trở nên sống động, đáng yêu hơn và làm cho người đọc hào hứng, thích thú hơn nếu chúng ta gán cho nó những hoạt động, đặc điểm của con người. Đó chính là chúng ta sử dụng biện pháp nhân hóa đẻ tả đồ vật. và đó cũng chính là tác dụng của phép nhân hóa.
Tìm từ ngữ trong các câu thơ dưới đây và điền vào chỗ trống trong bảng:

Ông trời nổi lửa đằng đông
Bà sân vấn chiếc khăn hồng đẹp thay
Bố em xách điếu đi cày
Mẹ em tát nước nắng đầy trong khau
Cậu mèo đã dậy từ lâu
Cái tay rửa mặt, cái đầu nghiêng nghiêng