Người thuyết trình
Phan Mạnh Thắng

4.
u
â
h
C
n
ễ
i
D
HPT
T
g
n
ờ
ư
r
T
3
A
Tổ 3 - Lớp 12

SINH HỌC 12
BÀI 5

NHIỄM SẮC THỂ
VÀ ĐỘT BIẾN
CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ

BÀI 5: NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
I. HÌNH THÁI VÀ CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
1. Hình thái NST
2. Cấu trúc siêu hiển vi của NST
II. ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
1. Khái niệm

Mất đoạn
Đảo đoạn

2. Các dạng đột biến cấu trúc NST

Lặp đoạn
Chuyển đoạn

Người thuyết trình
Phan Mạnh Thắng

BÀI 5: NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
II. ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
2. Các dạng đột biến cấu trúc NST
2.1 - Lặp đoạn

- Khái niệm: Là dạng đột biến làm Hãy
cho 1so
đoạn
nàosốđólượng
của NST
sánh
genlặp lại 1
lần hay nhiều lần. Theo các
trên NST trước và sau đột
- Cơ chế:
biến lặp đoạn?
bạn cơ chế
+ Một đoạn NST bị
đứt
gãy nhưng
không
tiêuhãy
biến cho
và gắnbiết
sangkhái
NST khác
Từ đó
lặp
đoạn
là
tương đồng.
niệm lặp đoạn NST?
gì?
+ Sự trao đổi chéo và không cân giữa 2 cromati của cùng một NST hoặc
giữa 2 trên 4 cromatit của cặp NST tương đồng.

BÀI 5: NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
II. ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
2. Các dạng đột biến cấu trúc NST
2.1 - Lặp đoạn

- Cơ chế:
NST bình
thường

NST tương đồng

A

BB cc

A

B c

AD A c

Mất đoạn

A

B c
Không tiêu
biến

A A c

NST mất
đoạn

Gắn sang NST
khác tương đồng.

A D A c
A

B c

A D D A c

NST lặp đoạn

BÀI 5: NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
II. ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
2. Các dạng đột biến cấu trúc NST
2.1 - Lặp đoạn

- Hậu quả:
 Làm tăng số lượng gen trên 
NST  Làm tăng hoặc giảm
cường độ biểu hiện của tính
trạng.

Hậu quả của lặp đoạn 16A trên NST
là gì?

Lặp càng nhiều đoạn 16A  Mắt ruồi giấm càng
X của
ruồi
giấm
dẹt  + Ruồi giấm sẽ nhìn
khó khăn
hơn
+ Ảnh hưởng đến việc duy trì nòi giống sau này.

BÀI 5: NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
II. ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
2. Các dạng đột biến cấu trúc NST
2.1 - Lặp đoạn

- Ý nghĩa:

 Với sinh vật: Là cơ chế góp phần 
làm xuất hiện các gen mới  Làm
tăng, phong phú số loài sinh vật và
giúp cho sinh vật thích ứng với
môi trường.

Khi lặp đoạn NST sẽ làm tăng
bản sao của gen. Sau đó có một
trong số các bản sao đó tiếp tục
Hãy giải thích ý nghĩa
bị đột biến gen làm xuất hiện gen
mới thực hiệntrên?
chức năng mới.
 Xuất hiện các loài mới
 Thích ứng với môi trường
xung quanh

BÀI 5: NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
II. ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
2. Các dạng đột biến cấu trúc NST
2.1 - Lặp đoạn

- Ý nghĩa:

 Với đời sống,
sản xuất:
Lặp đoạn NST
ở lúa mạch.
 Tăng
Ezzim amilaza.
 Sản

 

Hãy giải thích ý nghĩa
trên?

BÀI 5: NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
II. ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
2. Các dạng đột biến cấu trúc NST
2.1 - Lặp đoạn

- Ý nghĩa:

 Với đời sống,
sản xuất:
Lặp đoạn NST
ở lúa mạch.
 Tăng
Ezzim amilaza.
 Sản

Lúa mạch
thường

Lặp đoạn NST quy định hoạt
tính thủy phân tinh bột
 

Lúa mạch
đột biến

BÀI 5: NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
II. ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
2. Các dạng đột biến cấu trúc NST
2.1 - Lặp đoạn

- Ý nghĩa:

 Với đời sống,
sản xuất:
Lặp đoạn NST
ở lúa mạch.
 Tăng
Ezzim amilaza.
 Sản

Lúa mạch
đột biến

 

Lượng
Ezim
AMILAZA tăng

Tăng quá trình
phân hủy tinh bột

Sản xuất bia

BÀI 5: NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
II. ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
2. Các dạng đột biến cấu trúc NST
2.1 - Lặp đoạn

- Ý nghĩa:

Sản xuất bia
 

 Với đời sống,
sản xuất:
Lặp đoạn NST
ở lúa mạch.
 Tăng
Ezzim amilaza.
 Sản

BÀI 5: NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
II. ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
2. Các dạng đột biến cấu trúc NST
2.1 - Lặp đoạn
-

Khái niệm: Là dạng đột biến làm cho 1 đoạn nào đó của NST lặp lại 1 lần hay nhiều lần.

 
Cơ chế:
+ Một đoạn NST bị đứt gãy nhưng không tiêu biến và gắn sang NST khác tương đồng.
+ Sự trao đổi chéo và không cân giữa 2 cromati của cùng một NST hoặc giữa 2 trên 4 cromatit của cặp
NST tương đồng.
- Hậu quả: Làm tăng số lượng gen trên NST  Làm tăng hoặc giảm cường độ biểu hiện của tính trạng.
- Ý nghĩa:
+ Với sinh vật: Là cơ chế góp phần làm xuất hiện các gen mới  Làm tăng, phong phú số loài sinh vật
và giúp cho sinh vật thích ứng với môi trường.
+ Với đời sống, sản xuất: Sản xuất bia.

-

BÀI 5: NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
II. ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
2. Các dạng đột biến cấu trúc NST
2.2 – Chuyển đoạn

- Khái niệm: Là loại đột biến xảy ra do có sự trao đổi đoạn trong một NST
hoặc giữa các NST.

Hãy
so
sánh
số
lượng
gen
- Các dạng đột biến chuyển đoạn và cơ chế
Theo
cáctrước
bạn và sau
trên các
NST
+ Chuyển đoạn trong cùng 1 NST (chuyển vị):
cơ
chế
đột
biến
chuyển
đoạn?
Gắn vào vị trí khác ngay trên NST đó NST đột
Đoạn NST đứt gãy
đoạnbiếtbiến
Từ đóchuyển
hãy cho
khái
là gì?chuyển đoạn
niệm đột biến
B C
A D
A
B C
A
B C
A D
B C
NST?

BÀI 5: NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
II. ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
2. Các dạng đột biến cấu trúc NST
2.2 – Chuyển đoạn

- Các dạng đột biến chuyển đoạn và cơ chế

 Chuyển đoạn tương hỗ giữa 2 NST không tương đồng
• Là hiện tượng 2 NST không tương đồng trao đổi các đoạn NST cho nhau.
• Cơ chế:
Đột
Gắn vào vị trí khác trên NST còn lại NST đột
biến
2 đoạn NST đứt gãy
biến
không tương đồng
chuyển
A C B C
MP

A D
Q

B C
N P

MP B C
A C

A D
Q

B C
N P

đoạn
tương
hổ

BÀI 5: NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
II. ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
2. Các dạng đột biến cấu trúc NST
2.2 – Chuyển đoạn

- Các dạng đột biến chuyển đoạn và cơ chế

 Chuyển đoạn tương hỗ giữa 2 NST không tương đồng
1 1+2

1
2

1

1

2+1 2

2

2+1

1+2
2+1

1+2
2

Giảm
phân
Giao tử bình thường Giao tử có chuyển đoạn

BÀI 5: NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
II. ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
2. Các dạng đột biến cấu trúc NST
2.2 – Chuyển đoạn
Chuyển đoạn tương hổ được phát hiện thông qua hiện tượng tiếp hợp NST
tạo thành hình chữ thập
a A

A

B

C

D

E

H

I

C

D

E

a

b

c

d

e

a

b

c

d

e

H

I

F

G

K

A

B

h

i

f

g

k

h

i

Hai cặp NST tương đồng ban đầu

F
f

G K
g

NST sau đột biến

k

b

B

c

F G K

e

d

E

D C
I

f
i

H

h

g

NST sau tiếp hợp

k

BÀI 5: NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
II. ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
2. Các dạng đột biến cấu trúc NST
2.2 – Chuyển đoạn

- Các dạng đột biến chuyển đoạn và cơ chế

 Chuyển đoạn không tương hỗ giữa 2 NST không tương đồng
• Là hiện tượng mà đoạn NST bị đứt và gắn vào NST không tương đồng.
• Cơ chế:
Đột
NST đột
biến
Gắn vào vị trí khác trên NST
Đoạn NST đứt gãy
chuyển
biến
không tương đồng
A C B C
MP

A D
Q

B C
N P

B C
A C MP

A D

B C

Q

N P

đoạn
không
tương
hổ

BÀI 5: NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
II. ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
2. Các dạng đột biến cấu trúc NST
2.2 – Chuyển đoạn

- Các dạng đột biến chuyển đoạn và cơ chế

 Chuyển đoạn Robertson
•
Là hiện tượng mà hai
nhiễm sắc thể gắn vào
nhau tạo thành một
nhiễm sắc thể lớn.
• Cơ chế:

BÀI 5: NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
II. ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
2. Các dạng đột biến cấu trúc NST
2.2 – Chuyển đoạn

- Hậu quả:
+ Thay đổi nhóm gen liên kết  Gây chết hoặc làm giảm khả năng sinh sản,
sức sống của sinh vật.
+ Làm 1 gen đang hoạt động bỗng dừng hoạt động.
+ Ở người thường gây dị tật hoặc bẩm sinh.

BÀI 5: NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
II. ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
2. Các dạng đột biến cấu trúc NST
2.2 – Chuyển đoạn

- Hậu quả:

Chuyển đoạn Robertson làm số
lượng nhiễm sắc thể trong tế bào
còn 45 thay vì 46. Trạng thái này
thường xảy ra với các cặp nhiễm
sắc thể 13/14 và 14/21 dẫn đến
các dạng bất thường hay gặp là 
hội chứng Down do chuyển đoạn,
trisomy 13 hoặc uniparental

BÀI 5: NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
II. ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
2. Các dạng đột biến cấu trúc NST
2.2 – Chuyển đoạn

- Hậu quả:

Ở người, đột biến chuyển đoạn
không cân giữa NST 22 và 9 tạo
nên NST 22 ngắn hơn bình
thường gây nên bệnh ung thư máu
bạch cầu.

BÀI 5: NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
II. ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
2. Các dạng đột biến cấu trúc NST
2.2 – Chuyển đoạn

- Hậu quả: Bệnh Down

BÀI 5: NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
II. ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
2. Các dạng đột biến cấu trúc NST
2.2 – Chuyển đoạn

- Ý nghĩa:
• Với sinh vật

+ Thay đổi nhóm gen liên kết Hình thành loài mới.
+ Làm 1 gen không hoạt động bỗng hoạt động.
• Với đời sống sản xuất
+ Làm công cụ phòng trừ sâu hại.
+ Tạo giống theo ý muốn: Chuyển gen từ loài này sang loài khác.

BÀI 5: NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
II. ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
2. Các dạng đột biến cấu trúc NST
2.2 – Chuyển đoạn

- Ý nghĩa:
Dùng chuyển đoạn tạo ra các con
côn trùng đực vô sinh hay tạo ra
đời con không có khả năng sống,
những con này được thả vào trong
tự nhiên, chúng cạnh tranh với
con đực bình thường  Số lượng cá
thể giảm hoặc mất Làm công cụ
phòng trừ sâu hại.

BÀI 5: NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
II. ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
2. Các dạng đột biến cấu trúc NST
2.2 – Chuyển đoạn

- Ý nghĩa:
Với cây
cây hoa
họ đậu,
câydương
chuối
++ Với
hướng
Chuyển đoạn
gen cố định
Nitơ

Giúp cây có
tăng khả năng
cố định Nitơ

Tăng hàm
lượng Nitơ cho
dầu hướng
dương

Tăng hàm
lượng Nito cho
sản phẩm của

BÀI 5: NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
II. ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
2. Các dạng đột biến cấu trúc NST
2.2 – Chuyển đoạn
-

Khái niệm: Là loại đột biến xảy ra do có sự trao đổi

đoạn trong một NST hoặc giữa các NST.
Các dạng đột biến chuyển đoạn và cơ chế
+ Chuyển đoạn trong cùng 1 NST (chuyển vị)
+ Chuyển đoạn tương hỗ giữa 2 NST không tương đồng
• Là hiện tượng 2 NST không tương đồng trao đổi các đoạn
NST cho nhau.
+ Chuyển đoạn không tương hỗ giữa 2 NST không tương đồng
• Là hiện tượng mà đoạn NST bị đứt và gắn vào NST không
tương đồng.

+ Chuyển đoạn Robertson
Là hiện tượng mà hai nhiễm sắc thể gắn vào nhau tạo thành một
hiễm sắc thể lớn.

Hậu quả:
+ Thay đổi nhóm gen liên kết  Gây chết hoặc làm
giảm khả năng sinh sản, sức sống của sinh vật.
+ Làm 1 gen đang hoạt động bỗng dừng hoạt động.
Ý nghĩa:
•
Với sinh vật
+ Thay đổi nhóm gen liên kết Hình thành loài mới.
+ Làm 1 gen không hoạt động bỗng hoạt động.
•
Với đời sống sản xuất
+ Làm công cụ phòng trừ sâu hại.
+ Tạo giống theo ý muốn: Chuyển gen từ loài này
sang loài khác.

BÀI 5: NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
II. ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
2. Các dạng đột biến cấu trúc NST
A
B C

B C
A D

A D
A

B C Chuyển
đoạn
cùng
B C 1 NST

Lặp
đoạn

A

B c

A D A c

A

B c

A D D A c
1 1+2

1
2

Chuyển
đoạn
Robertson

Chuyển
đoạn
tương hỗ

2+1

BÀI THUYẾT TRÌNH KẾT THÚC

Xin chân thành cảm ơn cô giáo và
các bạn đã chú ý lắng nghe.
nghe
Rất mong nhận được ý kiến từ cô
giáo và các bạn.
Tổ 3 lớp 12A3 Trường THPT Diễn Châu 4.