TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRUNG TRỰC
LỚP 12C6

KÍNH CHÀO QUÍ THẦY CÔ

KIỂM TRA BÀI CŨ
Viết phương trình phản ứng thực hiện dãy chuyển
hóa sau:
Ca  (1) Ca(OH ) 2  (2)
 Ca ( HCO3 ) 2  (3)
 CaCO3  (4)
 CO2

(1) Ca  2 H 2O  Ca(OH ) 2  H 2
(2) Ca (OH ) 2  2CO2  Ca ( HCO3 ) 2
to

(3) Ca( HCO3 ) 2   CaCO3  CO2  H 2O
to

(4) CaCO3   CaO  CO2

KIỂM TRA BÀI CŨ
2.Viết các PTPƯ xảy ra khi cho Ba vào dung dịch
MgSO4.
Ba + 2H2O → Ba(OH)2 + H2
Ba(OH)2 + MgSO4 → BaSO4 ↓ + Mg(OH)2 ↓

Những hình ảnh sau gợi cho ta liên tưởng
đến nguyên tố nào?

Ô tô

Cửa sổ

Máy bay

Dây điện

Nồi

Thau

Tiết: 48
Bài 27:

NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

A.NHÔM:
I.Vị trí trong BTH, cấu hình electron nguyên tử
II.Tính chất vật lí.
III.Tính chất hoá học.
IV.Ứng dụng và trạng thái tự nhiên.
V.Sản xuất nhôm.
B.MỘT SỐ HỢP CHẤT QUAN TRỌNG CỦA NHÔM.
I.Nhôm oxit.
II.Nhôm hiđroxit
III. Nhôm sunfat
IV.Cách nhận biết ion Al3+ trong dung dịch.

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

A.NHÔM:
I.VỊ TRÍ TRONG BTH, CẤU HÌNH ELECTRON NGUYÊN TỬ:

13

26,98

Al

1,61

NHÔM

[Ne] 3s23p1
+3

Dựa vào BTH, hãy:
+Xác định vị trí của nhôm?
+Viết cấu hình electron
nguyên tử?
+Nhận xét về số e lớp
ngoài cùng?

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

A.NHÔM:
I.VỊ TRÍ TRONG BTH, CẤU HÌNH ELECTRON NGUYÊN TỬ:

13

26,98

Al

1,61

NHÔM

[Ne] 3s23p1
+3

- Vị trí:
+ Ô thứ 13
+ Nhóm IIIA
+ Chu kì 3
- Cấu hình electron nguyên tử:
[Ne] 3s23p1
+ Số oxi hóa: +3

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

A.NHÔM:
II.TÍNH CHẤT VẬT LÍ: sgk
Quan sát các đồ vật
của nhôm trong thực
tế hãy rút ra tính chất
vật lí của nhôm?

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

A.NHÔM:
II.TÍNH CHẤT VẬT LÍ:

-Nhôm là kim loại màu trắng bạc.
- Có nhiệt độ nóng chảy bằng 6600C, dễ kéo sợi
dễ dát mỏng.
- Nhôm là kim loại nhẹ (D= 2,7g/cm3), dẫn điện và
dẫn nhiệt tốt.

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

A.NHÔM:
III.TÍNH CHẤT HÓA HỌC:
Sắp xếp các kim loại sau theo chiều tăng dần của
tính khử: Mg, Al, K, Na?

Tính khử tăng dần: Al, Mg, Na, K

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

A.NHÔM:
III.TÍNH CHẤT HÓA HỌC:

So sánh tính khử
của nhôm với kim
loại kiềm, kiềm
thổ?

Nhôm là kim loại có tính khử mạnh, chỉ sau kim
loại kiềm và kiềm thổ nên dễ bị oxi hóa thành ion
dương.
Al  Al3+ + 3e

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

A.NHÔM:
III.TÍNH CHẤT HÓA HỌC:

Hãy dự đoán tính
chất hóa học của Al
dựa vào cấu hình
electron.

1.Tác dụng với phi kim.
2.Tác dụng với axit.
3.Tác dụng với oxit kim loại.
4.Tác dụng với nước.
5.Tác dụng với dung dịch kiềm.

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

A.NHÔM:

2

III.TÍNH CHẤT HÓA HỌC:

1.Tác dụng với phi kim:
Thí nghiệm:
Al + Cl2 
Al + O2 

1

Quan sát hiện
tượng, giải thích,
viết PTHH

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

A.NHÔM:
III.TÍNH CHẤT HÓA HỌC:

1.Tác dụng với phi kim:
a.Tác dụng với halogen:
2Al + 3Cl2  2AlCl3
b.Tác dụng với oxi:
4Al + 3O2  2Al2O3

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

A.NHÔM:

Viết các PTHH sau khi
cho Al tác dụng với:
HCl, H2SO4 (loãng),
HNO3(loãng), H2SO4
(đặc nóng)?

III.TÍNH CHẤT HÓA HỌC:

2.Tác dụng với axit:
a.Với axit HCl, H2SO4 loãng:

2Al + 6HCl 

2AlCl3 +

2Al + 3H2SO4 (loãng)



3H2
Al2(SO4)3

+

3H2 

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

A.NHÔM:
III.TÍNH CHẤT HÓA HỌC:

2.Tác dụng với axit:
b.Với axit HNO3, H2SO4 đặc, nóng:
Al +

4HNO3 (loãng)  Al(NO3)3 +

NO  +

2H2O

2Al + 6H2SO4 (đặc nóng)  Al2(SO4)3 + 3SO2  + 6H2O
Nhôm bị thụ động bởi dd axit HNO 3 đặc nguội hoặc
H2SO4 đặc nguội.

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

Có thể dùng bình nhôm để chứa:
A. Dung dịch H2SO4 loãng
B. Dung dịch H2SO4 đặc nguội
C. Dung dịch HNO3 loãng
D. Khí Clo

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

A.NHÔM:
III.TÍNH CHẤT HÓA HỌC:

3.Tác dụng với oxit kim loại: phản ứng nhiệt nhôm.
Dựa vào hình bên
mô tả thí nghiệm,
viết PTPƯ?

to

2Al + Fe2O3  Al2O3 + 2Fe

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

A.NHÔM:
III.TÍNH CHẤT HÓA HỌC:

4.Tác dụng với nước:

Vì sao những đồ dùng
bằng nhôm không bị
phá hủy trong nước và
ngay cả khi đun nóng?

Nếu phá bỏ lớp oxit trên bề mặt nhôm (hoặc tạo
thành hỗn hống Al - Hg), thì Al sẽ tác dụng được
với nước.
2Al + 6H2O  2Al(OH)3 + 3H2

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

A.NHÔM:
III.TÍNH CHẤT HÓA HỌC:

5.Tác dụng với dung dịch kiềm:
PHIẾU HỌC TẬP
-Vì sao nhôm tác dụng được với dung
dịch kiềm? Giải thích?
-Viết các PTPƯ?

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

A.NHÔM:
III.TÍNH CHẤT HÓA HỌC:

5.Tác dụng với dung dịch kiềm:
- Do Al2O3 là oxit lưỡng tính nên lớp màng mỏng Al2O3 trên
bề mặt nhôm tác dụng với dd kiềm tạo muối tan.
- Khi không còn màng oxit bảo vệ , nhôm tác dụng với nước
tạo ra Al(OH)3 và giải phóng khí H2.
- Al(OH)3 là hiđroxit lưỡng tính nên tác dụng tiếp với dd
kiềm.
2Al
+
6H2O

2Al(OH)3 + 3H2 
Al(OH)3
2Al

+

NaOH



+ 2NaOH + 2H2O 

NaAlO2
2NaAlO2

+

2H2O
+

3H2 

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

A.NHÔM:
III.TÍNH CHẤT HÓA HỌC:

5.Tác dụng với dung dịch kiềm:
Từ những tính chất trên
để bảo quản đồ dùng
bằng nhôm ta phải làm
thế nào?

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

A.NHÔM:
IV.ỨNG DỤNG VÀ TRẠNG THÁI TỰ NHIÊN:

1.Ứng dụng:
Dựa vào những tính chất
vật lí và hóa học riêng của
nhôm, hãy cho biết một
số ứng dụng của nhôm
trong đời sống?

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

A.NHÔM:
IV.ỨNG DỤNG VÀ TRẠNG THÁI TỰ NHIÊN:

1.Ứng dụng:

Ô tô

Cửa nhôm

Máy bay

Dây điện

Nồi nhôm

Hỗ hợp tecmit

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

A.NHÔM:
IV.ỨNG DỤNG VÀ TRẠNG THÁI TỰ NHIÊN:

2.Trạng thái tự nhiên:

-Đất sét: (Al2O3.SiO2.2H2O),

Trong tự nhiên nhôm
tồn tại ở trạng thái
nào?

-Mica (K2O.Al2O3.6SiO2),
-Boxit (Al2O3.2H2O),
-Criolit (3NaF.AlF3).
Quặng boxit

Mica

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

A.NHÔM:
V.SẢN XUẤT:

PHIẾU HỌC TẬP
-Nhôm có thể sản xuất bằng phương pháp
nào?
-Nguyên liệu để sản xuất nhôm là gì?
-Biện pháp kỹ thuật khi điện phân Al2O3
nóng chảy là gì ?
-Viết phản ứng xảy ra ở mỗi điện cực và
phương trình điện phân Al2O3 nóng chảy.

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

A.NHÔM:
V.SẢN XUẤT:

1.Nguyên liệu: Quặng boxit (Al2O3.2H2O)
2.Điện phân nhôm oxit nóng chảy:
-Hạ nhiệt độ nóng chảy Al2O3 (2050oC xuống 900oC).
-Quá trình điện phân
+ Ở catot: Al3+
+ Ở anot: 2O2Al2O3

+


3e
O2

Điện phân nóng chảy



Al

+

4e
4Al

+

3O2

Cấu tạo thùng điện phân
Thanh dẫn điện (+)

Anod
(than chì)
Catod
(than chì)

Lớp chất
điện ly rắn
Chất điện ly
nóng chảy
(Al2O3 trong
criolit nóng
chảy)
Nhôm nóng
chảy
Cửa lấy nhôm

Gạch
chịu
nhiệt
Vỏ
thé
p

Thanh dẫn điện (–)

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

Khi khai thác và sử dụng quặng
boxit để sản xuất nhôm, trong quá
trình này có gây ảnh hưởng gì
đến môi trường xung quanh
không?

Nguy cơ làm thay đổi môi trường sinh
thái, tàn phá môi trường mạnh nhất, đặc biệt
là thảm động thực vật và gây xói mòn.

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

B.MỘT SỐ HỢP CHẤT QUAN TRỌNG CỦA NHÔM:

NỘI DUNG

NHÔM OXIT
Al2O3

NHÔM
HYĐROXIT
Al(OH)3

NHÔM
SUNFAT
Al2(SO4)3

NHẬN BIẾT
Al3+ TRONG
DUNG DỊCH

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

B.MỘT SỐ HỢP CHẤT QUAN TRỌNG CỦA NHÔM:
I.NHÔM OXIT: Al2O3

1.Tính chất vật lí:

Al có tác dụng với H2O?
Tại
sao
các
vậtsốdụng
Cho
biết
một
tính
bằng
sử dụng
chấtnhôm
vật lí của
Al2O3ở:
gia
đình không
+ Trạng
thái tác dụng
+ Màuvới
sắcH2O ?
+ Tính tan trong nước
+ Nhiệt độ nóng chảy

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

B.MỘT SỐ HỢP CHẤT QUAN TRỌNG CỦA NHÔM:
I.NHÔM OXIT: Al2O3

1.Tính chất vật lý:

Al2O3 là chất rắn màu trắng,
không tan trong nước và
không tác dụng với H2O,
nhiệt độ nóng chảy trên
2050OC.

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

B.MỘT SỐ HỢP CHẤT QUAN TRỌNG CỦA NHÔM:
I.NHÔM OXIT: Al2O3

2.Tính chất hóa học:
Vd: Có các cặp chất sau:
a. Na2O và HCl

Trường hợp nào
có xảy ra phản
ứng? Giải thích.

b. Na2O và NaOH
c. CO2 và HCl
d. CO2 và NaOH

 Al2O3 là Oxit bazơ
f. Al2O3 và NaOH Al2O3 là Oxit axit
e. Al2O3 và HCl

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

B.MỘT SỐ HỢP CHẤT QUAN TRỌNG CỦA NHÔM:
I.NHÔM OXIT: Al2O3

2.Tính chất hóa học:
Al2O3 + HCl →
Al2O3 + NaOH →

Viết PTPƯ dưới
dạng phân tử và
ion rút gọn?

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

B.MỘT SỐ HỢP CHẤT QUAN TRỌNG CỦA NHÔM:
I.NHÔM OXIT: Al2O3

2.Tính chất hóa học:
a.Tác dụng với axít:
Al2O3 + 6HCl

→ 2AlCl3 + 3H2O

Al2O3 + 6H+→ 2Al3+

+ 3H2O

* Trong phản ứng với axit: Al2O3 là oxit bazơ (1)

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

B.MỘT SỐ HỢP CHẤT QUAN TRỌNG CỦA NHÔM:
I.NHÔM OXIT: Al2O3

2.Tính chất hóa học:
a.Tác dụng với axít: Al2O3 là oxit bazơ (1)
b.Tác dụng với dung dịch kiềm:
Al2O3 + 2NaOH → 2NaAlO2 + H2O
Al2O3 + 2OH¯

→ 2AlO2 ¯ + H2O

*Trong phản ứng với axit:
Al2O3 là oxit axit (2)

Từ các phản
ứng trên, ta
kết luận gì về
tính chất của
Al2O3?

Từ (1) và (2): Al2O3 là oxit lưỡng tính.

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

B.MỘT SỐ HỢP CHẤT QUAN TRỌNG CỦA NHÔM:
I.NHÔM OXIT: Al2O3

3.Ứng dụng:

Nhôm
oxit

Trong tự nhiên,
Al2O3 tồn tại ở
những dạng nào?
Và có ứng dụng gì?

Dạng ngậm H2O:
Al2O3.2H2O
Dạng khan: Al2O3

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

B.MỘT SỐ HỢP CHẤT QUAN TRỌNG CỦA NHÔM:
I.NHÔM OXIT: Al2O3

3.Ứng dụng:
Dạng ngậm H2O:
Nhôm
Al2O3.2H2O
oxit
Dạng khan: Al2O3

Corinđon

Đá rubi

Quặng boxit

Đá saphia

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

Đồ trang sức

Al2O3

Ngành
kỹ thuật

Vật liệu mài

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

B.MỘT SỐ HỢP CHẤT QUAN TRỌNG CỦA NHÔM:

II.NHÔM HYĐROXIT: Al(OH)3
* Điều chế Al(OH)3:
Thí nghiệm AlCl3 + dd NH3 → ?
Quan sát hiện
tượng, giải
thích, viết PTHH.

1

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

B.MỘT SỐ HỢP CHẤT QUAN TRỌNG CỦA NHÔM:

II.NHÔM HYĐROXIT: Al(OH)3
* Điều chế Al(OH)3:
AlCl3 + 3NH3 + 3H2O

Al(OH)3 + 3NH4Cl

Hay:


AlCl3 + 3NaOH(vừa đủ) → Al(OH)3 + 3NaCl

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

B.MỘT SỐ HỢP CHẤT QUAN TRỌNG CỦA NHÔM:

II.NHÔM HYĐROXIT: Al(OH)3
1.Tính chất vật lí:
Nêu một số tính
chất vật lí của
Al(OH)3 ?

Nhôm hyđroxit là chất rắn, màu
trắng, kết tủa ở dạng keo.

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

1

B.MỘT SỐ HỢP CHẤT QUAN TRỌNG CỦA NHÔM:

II.NHÔM HYĐROXIT: Al(OH)3
2.Tính chất hóa học:
- Thí nghiệm:
Al(OH)3 + dd HCl → ?
- Thí nghiệm:
Al(OH)3 + dd NaOH → ?

PHIẾU HỌC TẬP
-Dự đoán tính chất hóa
học của Al(OH)3

Quan sát hiện
tượng, giải thích,
viết PTHH và rút
ra nhận xét.

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

B.MỘT SỐ HỢP CHẤT QUAN TRỌNG CỦA NHÔM:

II.NHÔM HYĐROXIT: Al(OH)3
2.Tính chất hóa học:
a.Tác dụng với axit:
Al(OH)3 + 3HCl → AlCl3 + 3H2O
Al(OH)3 + 3H+

→ Al3+ + 3H2O

 Al(OH)3 đóng vai trò là bazơ.

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

B.MỘT SỐ HỢP CHẤT QUAN TRỌNG CỦA NHÔM:

II.NHÔM HYĐROXIT: Al(OH)3
2.Tính chất hóa học:
a.Tác dụng với axit: Al(OH)3 đóng vai trò là bazơ.
b.Tác dụng với dung dịch kiềm: NaOH, KOH, …
Al(OH)3 + NaOH → NaAlO2 + 2H2O
Natri aluminat

Al(OH)3 + OH–

→

AlO2–

+

 Al(OH)3 đóng vai trò là axit.
(tính axit yếu hơn tính bazơ)

2H2O

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

B.MỘT SỐ HỢP CHẤT QUAN TRỌNG CỦA NHÔM:

III.NHÔM HYĐROXIT: Al(OH)3
2.Tính chất hóa học:
a.Tác dụng với axit: Al(OH)3 đóng vai trò là bazơ.
b.Tác dụng với dung dịch kiềm: NaOH, KOH, …
Al(OH)3 là hyđroxit lưỡng tính
(HAlO2.H2O: Axit aluminic)

Có kết luận gì
về tính chất của
Al(OH)3?

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

B.MỘT SỐ HỢP CHẤT QUAN TRỌNG CỦA NHÔM:

II.NHÔM SUNFAT: Al2(SO4)3
Hãy cho biết tên và viết
công thức hóa học dạng
muối ngậm nước của
nhôm sunfat? Và ứng
dụng của nó trong đời
sống ?
Phèn chua
K2SO4.Al2(SO4)3.24H2O

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

B.MỘT SỐ HỢP CHẤT QUAN TRỌNG CỦA NHÔM:

II.NHÔM SUNFAT: Al2(SO4)3
Ngành thuộc da
Công nghiệp giấy
Công nghiệp nhuộm vải
Phèn chua
K2SO4.Al2(SO4)3.24H2O

Chất làm trong nước đục

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

B.MỘT SỐ HỢP CHẤT QUAN TRỌNG CỦA NHÔM:
IV.NHẬN BIẾT Al3+ TRONG DUNG DỊCH:

Bằng phương pháp hóa học hãy nhận biết hai
dung dịch: AlCl3 và NaCl.
Dùng dung dịch NaOH dư, kết tủa tan trong
NaOH dư.

Bài 27: NHÔM VÀ HỢP CHẤT CỦA NHÔM

B.MỘT SỐ HỢP CHẤT QUAN TRỌNG CỦA NHÔM:
IV.NHẬN BIẾT Al3+ TRONG DUNG DỊCH:

-Dùng dung dịch kiềm mạnh dư: lúc đầu có kết tủa
keo trắng.
Al3+ +

3OH – →

Al(OH)3 ↓

-Sau đó kết tủa tan:
Al(OH)3 + OH – (dư) → AlO2 –

+ 2H2O

aluminat (tan)