Sự chuyển biến từ xã hội nguyên thủy sang xã hội có giai cấp
Bài
5
Nội dung bài học
Việt Nam cuối thời kì nguyên thủy
Sự xuất hiện của công cụ lao động bằng kim loại
Sự chuyển biến trong xã hội nguyên thủy
"Người băng Ốt-di (Ötzi)” hơn 5000 năm tuổi, được tìm thấy trong băng ở núi
An-pơ (Alps) thuộc nước I-ta-li-a, cùng với một số công cụ bằng kim loại như rìu đồng, mũi tên đồng. Đáng chú ý là trên người Ốt-di vẫn còn một mũi tên đồng cắm sau vai trái. Phát hiện này là một bằng chứng quan trọng giúp các nhà khoa học nghiên cứu về sự chuyển biến của xã hội cuối thời kì nguyên thuỷ, khi đá không còn là nguyên liệu duy nhất để chế tạo công cụ lao động hay vũ khí.
Bản phục hưng người băng Ốt-di
I
SỰ XUẤT HIỆN CỦA CÔNG CỤ BẰNG KIM LOẠI
Câu hỏi:
Kim loại được phát hiện ra như thế nào?
Vào khoảng thiên niên kỉ IV TCN con người tình cờ phát hiện ra đồng đỏ khi khai thác đá.
Tây Á
Bắc Phi
Công cụ và vũ khí bằng Kim loại được phát hiện sớm nhất ở những khu vực nào trên thế giới ?

Châu Âu
Công cụ và vật dụng bằng kim loại có gì khác so với công cụ bằng đá?
Công cụ kim loại tác động đến đời sống người nguyên thủy như thế nào?
Tác động
Cày gỗ có lưỡi bằng đồng, khoảng thiên niên kỉ III TCN
Khai phá đất hoang, tăng diện tích đất trồng trọt, xẻ gỗ đóng thuyền, xẻ đá làm nhà và khai thác mỏ, chế tạo vũ khí,….
Khoảng thiên niên kỉ IV TCN, con người phát hiện ra đồng đỏ khi khai thác đá.
I
Đầu thiên niên kỉ II TCN, họ đã luyện được đồng thau và sắt
=> Công cụ lao động và vũ khí bằng kim loại ra đời
- Tác động: phát triển nông nghiệp, luyện kim, chế tạo vũ khí,…
Sự chuyển biến trong xã hội nguyên thủy
II
người nguyên thuỷ đã phát hiện ra kim loại đồng đỏ.
=>con người đã chế tạo công cụ kim loại.
Việc sử dụng công cụ kim loại vào sản xuất khiến ngành nông nghiệp chăn nuôi phát triển. Nghề luyện kim kỹ thuật cao, nghề làm gốm, dệt vải… dần trở thành những ngành sản xuất riêng.
Quá trình chuyên môn hoá trong sản xuất lại có tác dụng thúc đẩy năng suất lao động.
Vì thế con người không chỉ đủ ăn mà còn dư thừa.
Quan sát sơ đồ và thảo luận
Nhóm 1
Nhóm 2
Nhóm 3
Việc những người có chức vụ trong thị tộc chiếm của cải dư thừa chung của thị tộc sẽ khiến kinh tế gia đình của họ khác gì so với các thành viên khác?
Sự phân hóa giàu nghèo sẽ tác động như thế nào đến quan hệ bình đẳng và công bằng trước đây?
Việc sử dụng công cụ lao động kim loại khiến cho năng suất lao động và vị trí của người đàn ông trong gia đình thay đổi thế nào?
Thảo luận
Xã hội
nguyên thủy
Quan hệ bình đẳng
Xã hội có giai cấp
Quan hệ bất bình đẳng
Mối quan hệ giữa người với người trong xã hội có phân hoá giàu, nghèo:
Sơ đồ quá trình hình thành xã hội có giai cấp
Cư dân phương Đông sinh sống và làm nông chủ yếu bên các dòng sông, đất đai màu mỡ, thuận tiện sử dụng công cụ bằng đá và đồng đỏ.Trong điều kiện đó , họ thường sống quây quần, cùng đào mương, đắp đê, chống giặc.
Do vậy, sự liên kết giữa các cộng đồng và nhiều tập tục của xã hội nguyên thủy vẫn tiếp tục được bảo lưu.
Vì sao xã hội nguyên thủy Phương Đông không phân hóa triệt để ?
Sự hình thành xã hội có giai cấp
Nhờ có công cụ lao động bằng kim loại, con người làm ra sản phẩm dư thừa. Những sản phẩm dư thừa thuộc về một số người thành “người giàu” và “người nghèo”
=> Xã hội nguyên thủy tan rã, xã hội có giai cấp (giai cấp bị trị và giai cấp thống trị) hình thành.
II
2. Ở phương Tây, phân hoá giàu nghèo triệt để.
Ở phương Đông, phân hoá giàu nghèo không triệt để do “tính cố kết cộng đồng” và nhiều tập tục của xã hội nguyên thuỷ vẫn tiếp tục được bảo lưu..
Việt Nam cuối thời kì nguyên thủy
III
Qua hình ảnh này em có nhận xét gì về đười sống của người nguyên thủy tại Việt Nam?
Việc sử dụng công cụ lao động bằng kim loại tác động đến đời sống của người nguyên thủy ở Việt Nam như thế nào?
Tác động
Ngoài chế tạo công cụ lao động thì cuối thời nguyên thủy,
ở Việt Nam còn có các ngành sản xuất nào?
- Cách đây hơn 4.000 năm, xã hội nguyên thuỷ Việt Nam có chuyển biến quan trọng, gắn với các nền văn hoá Phùng Nguyên, Đồng Đậu, Gò Mun. Thuật luyện kim được phát minh.
III
- Việc sử dụng công cụ lao động bằng kim loại giúp cư dân làm nông nghiệp trồng lúa nước, nghề thủ công và mở rộng địa bàn cư trú để thành lập các xóm làng đầu tiên.
VẬN DỤNG
Em hãy kể tên một số dụng cụ bằng kim loại mà con người ngày nay vẫn thừa hưởng từ những phát minh của người nguyên thủy?