NGỮ VĂN 8

KIỂM TRA BÀI CŨ:
Đáp án:
Nói quá là biện pháp tu từ phóng đại mức độ, qui mô, tính chất của sự vật, hiện tượng được miêu tả để nhấn mạnh, gây ấn tượng , tăng sức biểu cảm.
VD Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng
Ngày tháng mười chưa cười đã tối
- Em hãy nêu đặc điểm và tác dụng của nói quá?
- Lấy 1 ví dụ?
Tiết 39
Bài 10: NÓI GIẢM NÓI TRÁNH

Ngữ văn 8
Ngữ văn 8
I. Nói giảm nói tránh và tác dụng
nói giảm nói tránh.
Ví dụ:
Vì vậy, tôi để sẵn mấy lời này phòng khi tôi sẽ đi gặp cụ Các Mác, cụ Lê-nin và các vị cách mạng đàn anh khác, thì đồng bào cả nước, đồng chí trong Đảng và bạn bè khắp nơi đều khỏi cảm thấy đột ngột.

b.Bác đã đi rồi sao Bác ơi!
Mùa thu đang đẹp nắng xanh trời.

c.Lượng con ông Độ đây mà... Rõ tội nghiệp, về đến nhà thì bố mẹ chẳng còn.

Ví dụ 1:
-... đi gặp cụ Các Mác...
-...đi
-...chẳng còn
chết
TIẾT 39 – NÓI GIẢM NÓI TRÁNH
=>Tác dụng: Giảm nhẹ, tránh cảm giác đau buồn, nặng nề.
- …bầu sữa
=>Tác dụng: Tránh thô tục, thiếu lịch sự
Ví dụ 2:
Phải bé lại và lăn vào lòng một người mẹ, áp mặt vào bầu sữa nóng của người mẹ, để bàn tay người mẹ vuốt ve từ trán xuống cằm, và gãi rôm ở sống lưng cho, mới thấy người mẹ có một êm dịu vô cùng.
( Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu )
2. NhËn xét

Ngữ văn 8
Ngữ văn 8
I.Nói giảm nói tránh và tác dụng
nói giảm nói tránh.
Ngữ liệu:
TIẾT 39 – NÓI GIẢM NÓI TRÁNH
Ví dụ 3:
- Cách nói 2: Nhẹ nhàng, tế nhị, lịch sự hơn
Con dạo này lười lắm.
Con dạo này không được chăm chỉ lắm
2. NhËn xét
- Ngày mồng một đầu năm hiện lên thi thể em bé ngồi giữa những bao diêm…
(trích Cô bé bán diêm, An- đéc-xen)


- Thi thể = xác chết
=> Tránh gây cảm giác ghê sợ, hàm ý xót xa ,thương cảm với số phận của cô bé bán diêm trước sự lạnh lùng ,vô cảm của người đời.

I. Nói giảm nói tránh và tác dụng
nói giảm nói tránh.
* Ghi nhớ: SGK/ 108
TIẾT 39 – NÓI GIẢM NÓI TRÁNH
Nói giảm, nói tránh là một biện pháp tu từ dùng cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyển, tránh gây cảm giác quá đau buồn, ghê sợ, nặng nề, tránh thô tục, thiếu lịch sự.

Ngữ văn 8
Ngữ văn 8
TIẾT 39 – NÓI GIẢM NÓI TRÁNH
* Lưu ý
a) Một số cách nói giảm nói tránh.
Câu 1 :
a.Anh ấy đã chết ở chiến trường
b.Anh ấy đã hy sinh ở chiến trường
- Dùng từ đồng nghĩa
- Dùng từ đồng nghĩa
Thảo luận nhóm ( 2 phút )
Hãy cho biết câu nào nói giảm nói tránh? Tác dụng của nó? Nói giảm nói tránh được thực hiện bằng cách nào?

Ngữ văn 8
Ngữ văn 8
TIẾT 39 – NÓI GIẢM NÓI TRÁNH
* Lưu ý:
a) Một số cách nói giảm nói tránh:
- Dùng từ đồng nghĩa
Thảo luận nhóm ( 2 phút )
Hãy cho biết câu nào nói giảm nói tránh? Tác dụng của nó? Nói giảm nói tránh được thực hiện bằng cách nào?
Câu 2:
a.Chiếc áo của cô xấu lắm.
b. Chiếc áo của cô không đẹp lắm.
Nói giảm nói tránh
Tránh chê bai
Phủ định từ ngữ trái nghĩa
- Dùng cách nói phủ định từ ngữ trái nghĩa

Ngữ văn 8
Ngữ văn 8
TIẾT 39 – NÓI GIẢM NÓI TRÁNH
* Lưu ý:
a) Một số cách nói giảm nói tránh:
- Dùng từ đồng nghĩa
Thảo luận nhóm ( 2 phút )
Hãy cho biết câu nào nói giảm nói tránh? Tác dụng của nó? Nói giảm nói tránh được thực hiện bằng cách nào?
- Dùng cách nói phủ định từ ngữ trái nghĩa
a. Anh còn kém lắm.

b. Anh cần cố gắng hơn nữa.
Nói vòng
- Nói vòng

Ngữ văn 8
Ngữ văn 8
TIẾT 39 – NÓI GIẢM NÓI TRÁNH
* Lưu ý:
a) Một số cách nói giảm nói tránh:
- Dùng từ đồng nghĩa
Thảo luận nhóm ( 2 phút )
Hãy cho biết câu nào nói giảm nói tránh? Tác dụng của nó? Nói giảm nói tránh được thực hiện bằng cách nào?
- Dùng cách nói phủ định từ ngữ trái nghĩa
- Nói vòng


Anh A bị tai nạn giao thông, tính mạng đang rất nguy kịch. Hai người hàng xóm bàn tán với nhau, một người nói:
-Anh ấy như thế thì không được lâu nữa đâu chị ạ!
- Anh ấy bị thương nặng như thế thì không sống được lâu nữa đâu chị ạ!
Nói trống (tỉnh lược)
- Nói trống (tỉnh lược)

Ngữ văn 8
Ngữ văn 8
TIẾT 39 – NÓI GIẢM NÓI TRÁNH
b) Vận dụng nói giảm nói tránh:
- Trong lời nói hàng ngày
Với bệnh nhân: …Hiện nay sức khỏe của chị không tốt lắm đâu…


Với người nhà bệnh nhân: …Hiện nay mẹ cậu rất yếu, bà chỉ sống được hai tháng nữa thôi…
Nên NGNT
Không nên NGNT

Ngữ văn 8
Ngữ văn 8
TIẾT 39 – NÓI GIẢM NÓI TRÁNH
b) Vận dụng nói giảm nói tránh:
- Trong lời nói hàng ngày
- Trong văn chương
* Hai bà cháu đã về chầu thượng đế.
(An-đéc-xen)
* Bác Dương thôi đã thôi rồi
Nước mây man mác ngậm ngùi lòng ta
(Nguyễn Khuyến)
* Đã ngừng đập, một trái tim .
Đã ngừng đập ,một cánh chim đại bàng.
(Thu Bồn)
* Bỗng lòe chớp đỏ
Thôi rồi , Lượm ơi !
(Tố Hữu)

Ngữ văn 8
Ngữ văn 8
TIẾT 39 – NÓI GIẢM NÓI TRÁNH
b) Vận dụng nói giảm nói tránh:
- Chỉ sử dụng nói giảm, nói tránh khi cần thiết để tránh đột ngột, đau buồn, ghê sợ, thiếu lịch sự

- Khi cần nói đúng sự thật, thông tin khách quan, chính xác thì không nên nói giảm nói tránh vì như thế là bất lợi.


Bài tập:1(SGK/ 108
A / Khuya rồi, mời bà..........................
B / Cha mẹ em............................. từ ngày em còn rất bé, em về ở với bà ngoại.
C / Đây là lớp học cho trẻ em.....................
D / Mẹ đã ..................rồi, nên chú ý giữ gìn sức khoẻ.
E / Cha nó mất, mẹ nó......................, nên chú nó rất thương nó.
đi nghỉ
chia tay nhau
khiếm thị
có tuổi
đi bước nữa
Điền các từ ngữ nói giảm nói tránh cho sau đây vào chỗ trống: đi nghỉ, khiếm thị, chia tay nhau, có tuổi, đi bước nữa.
a1/ Anh phải hoà nhã vớí bạn bè!
c1/Xin đừng hút thuốc trong phòng !
a2/ Anh nên hoà nhã với bạn bè!
Bài tập2(SGK/ 109
? Trong mỗi cặp câu dưới đây, câu nào có sử dụng cách nói giảm nói tránh?
c2/ Cấm hút thuốc trong phòng !
D2/ Nó nói như thế là ác ý.
E1/ Hôm qua em hỗn với anh, anh cho em xin lỗi.
E2/ Hôm qua em có lỗi với anh, em xin anh thứ lỗi.
D1/ Nó nói như thế là thiếu thiện chí.
b1/ Anh ra khỏi phòng tôi ngay!
b2/ Anh không nên ở đây nữa!
Xem tranh và nêu ý kiến nên hoặc không nên sử dụng nói giảm nói tránh. Vì sao? (THẢO LUẬN 3P 2 BÀN MỘT NHÓM)
1
2
3
4
5
6
NGNT: Khi cần động viên,
nhắc nhở …

Khi cần thông tin
chính xác, trung thực
Không NGNT: Khi cần nói
đúng mức độ sự thật, nói thẳng,
phê bình nghiêm khắc,, …
Các trường hợp không nên sử dụng nói giảm nói tránh
Khi cần phê bình nghiêm khắc, phải nói thẳng, nói đúng sự thật.
Khi cần thông tin khách quan, chính xác, trung thực (biên bản, báo cáo).
Bài tập nhanh

Hãy quan sát tranh minh họa trên màn hình và dùng cách nói giảm nói tránh để diễn đạt lại các câu trong những tình huống sau và cho biết ở mỗi tình huống đó, em đã sử dụng cách nói giảm nói tránh nào?
Anh cút ra khỏi đây ngay!
Anh không nên ở đây nữa!
TÌNH HuỐNG 1 .
Nói giảm nói tránh bằng cách phủ định từ ngữ trái nghĩa
Những đứa trẻ này bố mẹ chết hết rồi, thật đáng thương!
Những đứa trẻ mồ côi này thật đáng thương!
Nói giảm nói tránh bằng cách dùng từ đồng nghĩa
Bệnh tình ông ấy nặng lắm chắc sắp chết rồi!
Tình trạng của ông ấy chắc chẳng còn được bao lâu nữa.
TÌNH HUỐNG 4
Nói giảm nói tránh bằng cách nói trống.

HU?NG D?N V? NH�
-Viết một đoạn hội thoại có sử dụng nói giảm, nói tránh.
- Sưu tầm một số câu ca dao và thơ văn có sử dụng nói giảm, nói tránh.
- Học thuộc bài.
Chuẩn bị : Tìm hiểu chung về văn bản thuyết minh
TIẾT HỌC CỦA CHÚNG TA ĐẾN ĐÂY LÀ KẾT THÚC!