10

CHÀO MỪNG CÁC
THẦY CÔ GIÁO VỀ DỰ
GIỜ THĂM LỚP 8C
MÔN NGỮ VĂN
GIÁO VIÊN: PHẠM THỊ ĐƯỢM



KIỂM TRA BÀI CŨ

Câu hỏi 1: Thế nào là nói quá? Tác
dụng của nói quá? Cho ví dụ?

ĐÁP ÁN
- Nói quá là biện pháp tu từ phóng đại mức
độ , quy mô, tính chất của sự vật, hiện tượng
được miêu tả.
- Nhằm nhấn mạnh gây ấn tượng tăng sức
biểu cảm.
-VD:
Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng
Ngày tháng mười chưa cười đã tối

Con ngựa
của cậu xấu
quá.

Con ngựa của
mình không
được đẹp.

Tiết 39 – Bài 10:

NÓI GIẢM NÓI TRÁNH

I- Nói giảm nói tránh và tác dụng của nói giảm nói tránh

Nhóm 1:
Những từ ngữ in đậm trong các đoạn trích sau đây có nghĩa
gì? Tại sao người viết, người nói lại dùng cách diễn đạt đó?
- Vì vậy, tôi để sẵn mấy lời này, phòng khi tôi sẽ đi gặp cụ
Các Mác, Cụ Lê-nin và các vị cách mạng đàn anh khác, thì
đồng bào cả nước, đồng chí trong Đảng và bầu bạn khắp nơi đều
khỏi cảm thấy đột ngột.
(Hồ Chí Minh, Di chúc)
- Bác đã đi rồi sao, Bác ơi !
Mù thu đang đẹp, nắng xanh trời.
(Tố Hữu, Bác ơi!)
-Lượng con ông Độ đây mà… Rõ tội nghiệp, về đến nhà thì bố mẹ
chẳng còn.
(Hồ Phương, Thư nhà)

NÓI GIẢM NÓI TRÁNH
I- Nói giảm nói tránh và tác dụng của nói giảm nói tránh

Nhóm 2:
Vì sao trong câu văn sau đây, tác giả dùng từ bầu sữa
mà không dùng các từ ngữ khác cùng nghĩa ?
Phải bé lại lăn vào lòng một người mẹ, áp mặt vào
bầu sữa nóng của người mẹ, để bàn tay người mẹ vuốt
ve từ trán xuống cằm, và gãi rôm ở sống lưng cho, mới
thấy người mẹ có một dịu êm vô cùng.
(Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu)

NÓI GIẢM NÓI TRÁNH
I- Nói giảm nói tránh và tác dụng của nói giảm nói tránh

Nhóm 3:
So sánh hai cách nói sau đây, cho biết cách nói nào nhẹ
nhàng tế nhị hơn đối với người nghe.
- Con dạo này lười lắm.
- Con dạo này không được chăm chỉ lắm.

NÓI GIẢM NÓI TRÁNH
I- Nói giảm nói tránh và tác dụng của nói giảm nói tránh

Nhóm 4:
Vì sao trong câu văn sau đây, tác giả dùng từ thi thể
mà không dùng một từ ngữ khác cùng nghĩa ?
- Ngày mồng một đầu năm hiện lên trên thi thể em
bé ngồi giữa những bao diêm trong đó có một bao đã
đốt hết nhẵn.
(Cô bé bán diêm, An-đéc-xen)

Kết quả nhóm 1:
a. Vì vậy, tôi để sẵn mấy lời này, phòng
khi tôi sẽ đi gặp cụ Các Mác, cụ Lênin và các vị cách mạng đàn anh
khác, thì đồng bào cả nước, đồng chí
trong Đảng và bầu bạn khắp nơi điều
khỏi cảm thấy đột ngột.
(Hồ Chí Minh, Di chúc)
b. Bác đã đi rồi sao, Bác ơi!
Mùa thu đang đẹp, nắng xanh trời
(Tố Hữu, Bác ơi)
c. Lượng con ông Độ đây mà....Rõ tội
nghiệp, về đến nhà thì bố mẹ chẳng còn
(Hồ Phương, Thư nhà)

Đều
n ói
về c
ái
chết

Tránh gây
cảm giác đau
buồn

Kết quả nhóm 2:
Phải bé lại lăn vào lòng một người
mẹ, áp mặt vào bầu sữa nóng của
người mẹ, để bàn tay người mẹ vuốt
ve từ trán xuống cằm, và gãi rôm ở
sống lưng cho, mới thấy người mẹ
có một dịu êm vô cùng.
(Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu)
Bầu sữa: bộ phận cho em bé bú
Tránh gây cảm giác thô tục,
thiếu lịch sự

Kết quả nhóm 3:
- Con dạo này không được
chăm chỉ lắm.

=> Cách nói nhẹ
nhàng, tế nhị hơn.
hơn

Kết quả nhóm 4:
Ngày mồng một đầu năm hiện lên trên thi thể em bé
ngồi giữa những bao diêm trong đó có một bao đã đốt
hết nhẵn.
(Cô bé bán diêm, An-đéc-xen)

Thi thể : xác chết
=> Tránh gây cảm giác ghê sợ.

Tiết 39 – Bài 10: NÓI GIẢM NÓI TRÁNH
HOẠT ĐỘNG CẶP ĐÔI (2 PHÚT)
Cho các tình huống sau đây, tình huống nào không nên dùng
cách nói giảm nói tránh ?
1. Thông tin về sự thật đau buồn
2. Có bạn lười học ảnh hưởng đến thi đua của lớp khuyên bảo
nhiều lần mà vẫn không nghe.
3. Thầy Hiệu trưởng nhận xét ưu, nhược điểm trong buổi chào cờ.
4. Khi góp ý với người lớn tuổi.
5. Khi tòa án luận tội các bị cáo bị phạm tội.

Tiết 39 – Bài 10: NÓI GIẢM NÓI TRÁNH
Cho các câu sau hãy chuyển thành cách nói giảm nói tránh:
Cậu học môn Toán kém quá
đấy.

Cậu cần cố gắng môn Toán
nhiều hơn đấy.

Bài thơ của anh dở lắm.

Bài thơ của anh chưa được
hay lắm.

Cái áo này của cậu xấu lắm.

Cái áo này của cậu không
được đẹp lắm.

Cậu Vàng bị giết thịt rồi ông
giáo ạ.

Cậu Vàng đi đời rồi ông giáo
ạ!

Tiết 39 – Bài 10: NÓI GIẢM NÓI TRÁNH
II. Luyện tập:
Bài tập 2(SHD/76):
Điền các từ ngữ nói giảm nói tránh sau đây vào chỗ trống:
đi nghỉ, khiếm thị, chia tay nhau, có tuổi, đi bước nữa.

đi nghỉ
- Khuya rồi, mời bà..............
chia tay nhau ngày em còn rất bé, em
- Cha mẹ em.........................từ
về ở với bà ngoại.
khiếm thị
- Đây là lớp học cho trẻ em.................
có tuổi
- Mẹ đã ................rồi,
nên chú ý giữ gìn sức khoẻ.
đi bước nữa nên chú nó rất
- Cha nó mất, mẹ nó......................,
thương nó.

II. Luyện tập:
Bài tập 2(SHD/76):Trong mỗi cặp câu dưới đây, câu nào có sử
dụng cách nói giảm nói tránh.
- Anh phải hòa nhã với bạn bè!

Anh nên hòa nhã với bạn bè!
-Anh ra khỏi phòng tôi ngay!
Anh không nên ở đây nữa!
- Xin đừng hút thuốc trong phòng!
Cấm hút thuốc trong phòng!
- Nó nói như thế là thiếu thiện chí.
Nó nói như thế là ác ý.
- Hôm qua em hỗn với anh, em xin anh thứ lỗi.
Hôm qua em có lỗi với anh, em xin anh thứ lỗi.

BÀI TẬP BỔ SUNG
- Hãy quan sát tranh minh hoạ trên
màn hình và dùng phép nói giảm nói
tránh để đặt lại các câu trong những
tình huống sau ?

Anh cút ra
khỏi nhà
tôi ngay !

Tình huống 1

Anh không
nên ở đây
nữa !

TÌNH HUỐNG 2

Những đứa trẻ
này bố mẹ chết
hết rồi, thật đáng
thương.

Những đứa trẻ
mồ côi này thật
đáng thương.

Bệnh tình ông ấy
nặng lắm chắc sắp
chết rồi!

TÌNH HUỐNG 4

Tình trạng của
ông ấy chắc chẳng
còn được bao lâu
nữa.

2

1

3

7

8
4

6

5

Chúc mừng bạn, bạn được bông hoa điểm
mười.

- Câu nói sau có vận dụng biện pháp nói giảm nói tránh
không?
“Con Rùa nó bò lật ngửa cũng còn nhanh hơn cậu đó.”

ĐÁP ÁN:
- Câu nói trên không sử dụng ( thiếu lịch sự khi giao
tiếp, xem thường bạn, coi bạn như con rùa chậm chạp ).

Cho biết câu nói sau có sử dụng biện
pháp nói giảm nói tránh không?
Bỗng lòe chớp đỏ
Thôi rồi, Lượm ơi!

ĐÁP ÁN:
Thôi rồi => Chỉ cái chết

- Nói giảm nói tránh là gì ? Nêu tác dụng của
nói giảm nói tránh ?
ĐÁP ÁN:
-Nói giảm nói tránh là một biện pháp tu từ
dùng cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyển
-Tác dụng :
+ Giảm nhẹ sự đau buồn
+ Tránh thô tục thiếu lịch sự.
+ Tránh nặng nề. ghê sợ,…

.
-Tìm từ ngữ thể hiện biện pháp tu từ nói giảm nói tránh
trong câu thơ sau?
Đã ngừng đập, một trái tim
Đã ngừng đập, một cánh chim đại bàng.
(Thu Bồn)

ĐÁP ÁN:
“Ngừng đập”

- Nói giảm nói tránh là gì ? Nêu tác dụng của
nói giảm nói tránh ?
ĐÁP ÁN:
-Nói giảm nói tránh là một biện pháp tu từ
dùng cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyển
-Tác dụng :
+ Giảm nhẹ sự đau buồn
+ Tránh thô tục thiếu lịch sự.
+ Tránh nặng nề. ghê sợ,…

Nếu em là người làm nhân chứng ở tòa trong một sự
việc nào đó. Em có nói giảm nói tránh không? Vì sao?
ĐÁP ÁN:
- Em không nói giảm nói tránh
- Vì nói như vậy không đúng với sự thật
làm ảnh hưởng đến việc xét xử của sự việc đó.

Chúc mừng bạn, bạn được bông hoa điểm
mười.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
* Bài tập: Viết một đoạn văn ngắn
trong đó có sử dụng biện pháp tu từ
nói giảm nói tránh.
* Soạn bài câu ghép