Tiết 106

Nỗi sầu oán của người cung nữ

Trích "Cung oán ngâm" của Nguyễn Gia Thiều
I - Tiểu dẫn.
II - Đọc hiểu đoạn trích.
I - Tiểu dẫn.
1 - Tác giả.
Nguyễn Gia Thiều (1741 - 1798), hiệu là Hi Tôn.

Quê ở làng Liễu Ngạn, huyện Siêu Loại xứ Kinh Bắc (nay là Thuận Thành
- Bắc Ninh)
Ông xuất thân trong một gia đình đại quý tộc.

Từ nhỏ ông sống trong phủ chúa và giữ nhiều chức quan trong triều
chúa Trịnh nên hiểu rõ cuộc sống của vua chúa lúc bấy giờ và tình cảnh
của những người cung nữ.
Nguyễn Gia Thiều là người văn võ kiêm toàn, hiểu biết sâu sắc về nhiều
lĩnh vực (văn, sử triết, âm nhạc hội hoạ, kiến trúc.)
+ Tiểu sử
I - Tiểu dẫn.
1 - Tác giả.
+ Tiểu sử
+ Sự nghiệp sáng tác:
Ôn Như thi tập (tiền, hậu tập - chữ Hán).
Tây hồ thi tập (chữ Nôm).
Tứ Trai thi tập (chữ Nôm).
Cung oán ngâm (chữ Nôm).
I - Tiểu dẫn.
1 - Tác giả.
2 - Tác phẩm
a - Tóm tắt nội dung.
Diễn biến
tâm trạng
Diễn biến
thời gian
Hoài niệm,
tiếc nuối
Sầu oán
Quá khứ
Hiện tại
Được sủng ái
Bị ruồng bỏ
Hy vọng trong
tình cảnh tuyệt vọng
I - Tiểu dẫn.
2 - Tác phẩm
b - Giá trị tác phẩm.
+ Nội dung.
Xót thương cho thân phận của người cung nữ.
Phản ánh một phần hiện thực xã hội phong kiến.
Lên án cuộc sống ăn chơi hưởng lạc của bọn vua chúa phong kiến.
Thể hiện quan niệm của tác giả về cuộc đời bạc bẽo phù du.

=> Tác phẩm mang giá trị nhân đạo sâu sắc
I - Tìm hiểu tiểu dẫn.
2 - Tác phẩm
b - Giá trị tác phẩm.
+ Nghệ thuật.
Sử dụng thành công và có hiệu quả thể thơ song thất lục bát.
Nghệ thuật miêu tả tâm trạng sinh động, tinh tế.
Ngôn ngữ tài hoa, đài các.
Sử dụng nhiều từ Hán và điển cố trong thể thơ dân tộc.

=> Là một tác phẩm có ảnh hưởng lớn đến các nhà thơ đời sau.
}

Vẻ trang nhã,
sang trọng.

Tiết 106

Nỗi sầu oán của người cung nữ

Trích "Cung oán ngâm" của Nguyễn Gia Thiều
II - Đọc hiểu đoạn trích.
A- Đọc
+ Vị trí : Từ câu 209 đến câu 244 (36 câu).
+ Nội dung: Thể hiện nỗi sầu oán của người cung nữ.
+ Bố cục:
- 16 câu thơ đầu.
- 20 câu thơ sau.

Tiết 106

Nỗi sầu oán của người cung nữ

Trích "Cung oán ngâm" của Nguyễn Gia Thiều
II - Đọc hiểu đoạn trích.
B- Tìm hiểu đoạn trích.
1- 4 khổ thơ đầu.
Trong cung quế âm thầm chiếc bóng,
Đêm năm canh trông ngóng lần lần.
Khoảnh làm chi bấy chúa xuân,
Chơi hoa cho rữa nhụy dần lại thôi.

Lầu đãi nguyệt đứng ngồi dạ vũ,
Gác thừa lương thức ngủ thu phong.
Phòng tiêu lạnh ngắt như đồng,
Gương loan bẻ nửa, dải đồng xé đôi.

Chiều ủ dột giấc mai khuya sớm,
Vẻ bâng khuâng hồn bướm vẩn vơ.
Thâm khuê vắng ngắt như tờ,
Cửa châu gió lọt, rèm ngà sương gieo.

Ngấn phượng liễn chòm rêu lỗ chỗ,
Dấu dương xa đám cỏ quanh co.
Lầu Tần chiều nhạt vẻ thu,
Gối loan tuyết đóng, chăn cù giá đông.


cung quế
Lầu đãi nguyệt
Gác thừa lương
Phòng tiêu
Thâm khuê
âm thầm chiếc bóng
đứng ngồi dạ vũ
thức ngủ thu phong
lạnh ngắt như đồng
vắng ngắt như tờ
Đối lập
Cung quế
Lầu đãi nguyệt
Gác thừa lương
Phòng tiêu
Thâm khuê
Cửa châu
Rèm ngà

Không gian sang trọng, đài các
=> Cuộc sống quyền quý, xa hoa
Âm thầm chiếc bóng
Đứng ngồi dạ vũ
Thức ngủ thu phong
Lạnh ngắt như đồng
Vắng ngắt như tờ
Gió lọt
Sương gieo


Tình cảnh lẻ loi, cô đơn trong không gian vắng lạnh
Không gian
Tình cảnh
- Cung quế
- Lầu đãi nguyệt
- Gác thừa lương
- Phòng tiêu
- Thâm khuê
Nơi cao sang quyền quý
Nơi đày ải
ý thức về tình cảnh hiện tại => tâm trạng xót xa cho tình cảnh trớ trêu của mình
Trong cung quế âm thầm chiếc bóng,
Đêm năm canh trông ngóng lần lần.
Khoảnh làm chi bấy chúa xuân,
Chơi hoa cho rữa nhụy dần lại thôi.

Lầu đãi nguyệt đứng ngồi dạ vũ,
Gác thừa lương thức ngủ thu phong.
Phòng tiêu lạnh ngắt như đồng,
Gương loan bẻ nửa, dải đồng xé đôi.

Chiều ủ dột giấc mai khuya sớm,
Vẻ bâng khuâng hồn bướm vẩn vơ.
Thâm khuê vắng ngắt như tờ,
Cửa châu gió lọt, rèm ngà sương gieo.

Ngấn phượng liễn chòm rêu lỗ chỗ,
Dấu dương xa đám cỏ quanh co.
Lầu Tần chiều nhạt vẻ thu,
Gối loan tuyết đóng, chăn cù giá đông.


cung quế
Lầu đãi nguyệt
Gác thừa lương
Phòng tiêu
Thâm khuê
âm thầm chiếc bóng
đứng ngồi dạ vũ
thức ngủ thu phong
lạnh ngắt như đồng
vắng ngắt như tờ
Hành động:
trông ngóng
đứng ngồi
thức ngủ
Trạng thái
âm thầm
ủ dột
bâng khuâng
vẩn vơ
Cảm nhận
về không gian:
lạnh ngăt
vắng ngắt
gió lọt
sương gieo
tuyết đóng
giá đông
Diễn tả tình cảnh cô đơn lẻ loi; sự chờ đợi, trông ngóng, khắc khoải,
mòn mỏi; nỗi buồn bã, chán nản của người cung nữ giữa một
không gian xa hoa lộng lẫy nhưng vắng lạnh.