NỖI THƯƠNG MÌNH
Tiết 88,89
Trích Truyện Kiều – Nguyễn Du
I.Tìm hiểu chung
1.Vị trí đoạn trích
2. Bố cục
II. Đọc – Hiểu
1. Tình cảnh của Kiều
2. Nỗi lòng của Kiều
III. Tổng kết
1. Nội dung
2. Nghệ thuật



1. Vị trí đoạn trích
- G?n gi?a
"Truy?n Ki?u"
+ Kiều bị bắt buộc tiếp khách làng chơi.

- Kiều phải ở
chốn lầu xanh
+ Từ câu (câu 1229- 1248 / 3254)
+ Dấn thân vào nơi ô trọc mà bản thân nàng rất ghê sợ.
+ Sau khi mắc mưu Sở Khanh và Tú bà
I. Tìm hiểu chung
2. Bố cục đoạn trích
Nỗi lòng của Kiều trong tình cảnh ấy
Tình cảnh của Kiều,
cảnh ở lầu xanh
Biết bao bướm lả ong lơi,
Cuộc say đầy tháng, trận cười suốt đêm.
Dập dìu lá gió cành chim,
Sớm đưa Tống Ngọc tối tìm Trường Khanh.
Khi tỉnh rượu lúc tàn canh,
Giật mình mình lại thương mình xót xa .
Khi sao phong gấm rủ là,
Giờ sao tan tác như hoa giữa đường.
Mặt sao dày gió dạn sương,
Thân sao bướm chán ong chường bấy thân !
Mặc người mưa Sở mây Tần,
Những mình nào biết có xuân là gì.
Đòi phen gió tựa hoa kề,
Nửa rèm tuyết ngậm bốn bề trăng thâu .
Cảnh nào cảnh chẳng đeo sầu,
Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ ?
Đòi phen nét vẽ câu thơ,
Cung cầm trong nguyệt nước cờ dưới hoa,
Vui là vui gượng kẻo là,
Ai tri âm đó mặn mà với ai ?
1. Tình cảnh của Kiều
II. Đọc – Hiểu
Biết bao bướm lả ong lơi
Cuộc say đầy tháng, trận cười suốt đêm.
Dập dìu lá gió cành chim,
Sớm đưa Tống Ngọc tối tìm Trường Khanh.
Nghệ thuật tách, ghép từ: Bướm ong lơi lả.
Bút pháp ước lệ quen thuộc trong thơ văn trung đại: bướm ong, cuộc say, trận cười.
- Điển cố, điển tích “Tống Ngọc”, “Trường Khanh”.
Từ đó, ta thấy Kiều là một thiếu nữ tài sắc, tâm hồn trong trắng đã bị xã hội PK xô đẩy vào cảnh ngộ nghiệt ngã – buộc phải chấp nhận thân phận kĩ nữ tiếp khách làng chơi.
Nguyễn Du một mặt vẫn tả thực, không né tránh số phận thực tế của nhân vật (tạo nên chất phê phán hiện thực) mặt khác vẫn giữ được chân dung cao đẹp của Kiều. Qua đó ta thấy được thái độ trân trọng, đầy cảm thông của tác giả đối với số phận nàng Kiều.
Khi tỉnh rượu / lúc tàn canh,
Giật mình / mình lại thương mình / xót xa .
Khi sao phong gấm rủ là,
Giờ sao tan tác như hoa giữa đường.
Mặt sao dày gió dạn sương,
Thân sao bướm chán ong chường bấy thân !
Mặc người mưa Sở mây Tần,
Những mình nào biết có xuân là gì.
Đòi phen gió tựa hoa kề,
Nửa rèm tuyết ngậm bốn bề trăng thâu .
Cảnh nào cảnh chẳng đeo sầu,
Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ ?
Đòi phen nét vẽ câu thơ,
Cung cầm trong nguyệt nước cờ dưới hoa,
Vui là vui gượng kẻo là,
Ai tri âm đó mặn mà với ai ?
2. Nỗi lòng của Kiều
Nhịp thơ
Đối xứng trong câu
Đối xứng trong câu
Điệp từ
Đối xứng câu 6-8
Đối xứng trong cụm từ
Câu hỏi tu từ
Ngôi kể
2. Nỗi lòng của Kiều
- Nhịp thơ biến đổi: từ 2/2/2 hoặc 4/4 => 3/3 hoặc 2/4/2 (lẻ/lẻ, chẵn không đều).
- Các điệp từ: mình ( 3 lần), sao (4 lần)
- Câu hỏi tu từ kết hợp với câu cảm.
- Các đối xứng trong từng cụm từ, trong từng câu:
Nỗi lòng thương thân, xót phận của Kiều.
Qua đó, ta thấy được vẻ đẹp nhân cách của Kiều: Mặc dù sống trong chốn bùn nhơ nhưng tâm hồn Kiều luôn trong sáng, giàu nhân nghĩa và luôn khao khát vượt lên số phận. Mặt khác, ta cũng cảm nhận thái độ trân trọng, thương cảm mà Nguyễn Du dành cho Kiều.
III. Tổng Kết
1.Nội dung
Nguyễn Du không né tránh thực tế nghiệt ngã nhưng chính lòng nhân đạo vĩ đại ông đã đề cao nhân cách của Kiều, phẩm giá của Kiều bằng chính việc tả nỗi buồn, nỗi khổ đau, chán chường của nàng giữa chốn bùn nhơ của lầu xanh. Chính ý thức cao về nhân cách và lòng tự trọng đã thôi thúc Kiều vươn lên để giải thoát khỏi số phận.
2. Nghệ thuật
- Nghệ thuật đối xứng rất sáng tạo.
- Các phép tu từ: phép điệp, phép đối
- Bút pháp ước lệ, tượng trưng
- Sự biến đổi trong nhịp thơ.
=> Nguyễn Du xứng đáng là bậc thầy trong nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật.
Bài: Phong cách ngôn ngữ nghệ thuật
*** Đọc SGK và chuẩn bị các nội dung:
- Khái niệm ngôn ngữ nghệ thuật và phong cách ngôn ngữ nghệ thuật.
- Các đặc trưng cơ bản của phong cách ngôn ngữ nghệ thuật.
+ Tính hình tượng là gì? Biểu hiện trong ngôn ngữ nghệ thuật
+ Tính truyền cảm là gì? Biểu hiện ntn?
+ Tính cá thể hóa là gì? Biểu hiện ntn?
- So sánh sự khác nhau giữa PCNNSH và PCNNNT.
- Xem trước các bài tập SGK.