Nỗi thương mình
(Trích " Truyện Kiều")
- Nguyễn Du -
I. Đọc - tìm hiểu chung
1.Vị trí đoạn trích
- Từ câu 1229- 1248
- Nội dung:
2. Bố cục đoạn trích
- Đoạn 1: ( " Biết bao... tối tìm Trường Khanh")=> giới thiệu tình cảnh trớ trêu của Kiều.
- Đoạn 2: ( Khi tỉnh rượu.. Nào biết có xuân là gì") =>tâm trạng, nỗi niềm của Kiều trong cảnh sống ấy.
- Đoạn 3: (còn lại) => tả cảnh để diễn tả tâm tình cô đơn, đau khổ của Kiều



Biết bao bướm lả ong lơi
Cuộc say đầy tháng trận cười suốt đêm
Dập dìu lá gió cành chim
Sớm đưa Tống Ngọc tối tìm Trường Khanh
Khi sao phong gấm rủ là,
Giờ sao tan tác như hoa giữa đường.
Khi tỉnh rượu lúc tàn canh
Giật mình mình lại thương mình xót xa
Mặt sao dày gió dạn sương,
Thân sao ong bướm chán chường bấy thân!
Mặc người mưa Sở mây Tần
Những mình nào biết có xuân là gì
Đòi phen gió tựa hoa kề
Nửa rèm tuyết ngậm bốn bề trăng thâu
Cảnh nào cảnh chẳng đeo sầu
Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ?
Đòi phen nét vẽ câu thơ,
Cung cầm dưới nguyệt nước cờ dưới hoa
Vui là vui gượng kẻo là
Ai tri âm đó mặn mà với ai?"

II. §äc-hiÓu v¨n b¶n
Tâm trạng đau khổ, tủi nhục xót xa và ý thức về phẩm giá của Kiều
+) 4 câu đầu
Khung cảnh và cuộc sống ở lầu xanh.
+ bướm lả ong lơi
+ cuộc say trận cười cuộc sống tấp nập, lả
+lá gió cành chim lơi, trăng gió,hoang lạc
+ sớm đưa Tống Ngọc
Tối tìm Trường Khanh

"Khi tỉnh rượu, lúc tàn canh
Giật mình mình lại thương mình xót xa"
+) Thời điểm: tàn canh- khi đối diện với chính mình
+) Động thái: giật mình - cảm giác tê tái, xót xa
- tự ý thức bản thân
"Khi sao phong gấm rủ là
Giờ sao tan tác như hoa giữa đường
Mặt sao dầy gió dạn sương
Thân sao bướm chán ong chường bấy thân"
* Sự đối lập:
Sự đối lập

Xưa Nay
( phong gấm rủ là) (tan tác hoa giữa đường)


đau đớn trước sự tàn phá của thời gian, thất vọng chán chường về bản thân



Niềm khát khao ý thức phẩm giá, ý thức về nhân cách trong sạch
"Mặc người mưa Sở, mây Tần
Những mình nào biết có xuân là gì
Đòi phen gió tựa hoa kề
Nửa rèm tuyết ngậm bốn bề trăng thâ
Kiều ở=trạng thái vô cảm, vô hồn
Cảnh nào cảnh chẳng đeo sầu
Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ?
Đòi phen nét vẽ câu thơ,
Cung cầm trong nguyệt nước cờ dưới hoa
Vui là vui gượng kẻo là
Ai tri âm đó mặn mà với ai ?

=> Một tâm hồn không có nhu cầu chia sẻ cùng ai, một tâm hồn đóng kín, vì đóng kín mà tạo vật xung quanh cũng vô hồn
Vui là vui gượng kẻo là
Ai tri âm đó mặn mà với ai
*Tiểu kết: Nỗi đau xót cho thấy niềm khát khao phẩm giá, sự ý thức về nhân cách trong sạch
2.Nghệ thuật biểu hiện nội tâm nhân vật
+ Bút pháp ước lệ
Từ ngữ ẩn dụ
bướm- ong
Lá gió -cành chim
Gió tựa- hoa kề
Điển tích
Tống Ngọc- Trường Khanh
Mưa Sở - mây Tần
+ Nghệ thuật đối xứng
tiểu đối trong cấu trúc câu
- bướm lả/ ong lơi
- lá gió/ cành chim
- dày gió/dạn sương
-bướm chán/ ong chường
-mưa Sở/ mây Tần
-gió tựa/ hoa kề
- tiểu đối trong phạm vi câu thơ
- cuộc say đầy tháng/ trận cuời suốt đêm
-sớm đưa Tống Ngọc/ tối tìm Trường Khanh
- khi tỉnh rượu/ lúc tàn canh
- đối giữa 2 câu luc/bát
- khi sao phong gấm rủ là/ giờ sao tan tác như hoa giữa đường
- mặc người mưa Sở mây Tần/ những mình nào biết có xuân là gì





+ Ngôn ngữ của nhân vật:
hình thức độc thoại nội tâm
gikl
Vui là vui gượng kẻo là
Ai tri âm đó mặn mà với ai
+ Bút pháp ước lệ
Từ ngữ ẩn dụ
bướm- ong
Lá gió -cành chim
Gió tựa- hoa kề
Điển tích
Tống Ngọc- Trường Khanh
Mưa Sở - mây Tần
+ Nghệ thuật đối xứng
tiểu đối trong cấu trúc câu
- bướm lả/ ong lơi
- lá gió/ cành chim
- dày gió/dạn sương
-bướm chán/ ong chường
-mưa Sở/ mây Tần
-gió tựa/ hoa kề
dsga
Mộ cụ Nguyễn Du