Lớp 10C5

TRƯỜNG THPT LÝ
THƯỜNG KIỆT
TỔ SỬ - ĐỊA
GIÁO VIÊN: DƯƠNG THỊ
HUỆ

Nêu khái niệm
thủy quyển.
KIỂM
TRA
BÀI
CŨ

Cho biết vai trò của
thủy quyển đối với sự
sống trên Trái Đất.
Nêu các giải pháp bảo
vệ nguồn nước ngọt.

Khởi động

QUAN SÁT HÌNH
ẢNH, XEM VIDEO
VÀ TRẢ LỜI MỘT
SỐ CÂU HỎI

Tên của các hiện tượng đó là gì?
HS trả
lời
nhanh
các câu
hỏi sau:

Sóng biển,
Thủy triều

Hiện tượng này diễn ra ở đâu?

Trên
biển và
đại
dương

Biển nào được nhắc tới trong
bài báo?

Biển Chết.

Tại sao con người có thể nổi
trên biển Chết?

Vì tỉ trọng
của muối
trong nước
biển Chết
lớn hơn tỉ
trọng của
người.

BÀI 12: NƯỚC BIỂN VÀ ĐẠI DƯƠNG

NỘI DUNG

1.

Tính chất
của nước biển và đại dương

2. a

Sóng biển

2. b

Thủy triều

2. c

Dòng biển

3.

Vai trò của biển và đại dương
đối với phát triển kinh tế - xã hội.

1. Tính chất của nước biển và đại dương
Dựa vào nội dung mục 1
SGK/41 cho biết nước biển và
đại dương có những tính chất
gì?

1. Tính chất của nước biển và đại dương

Độ muối trung
- Muối
biển cũng
là dothay
nước ở các dòng sông hòa tan
các khoáng
vật, khoáng
bình
của nước
Độởmuối
chất đưa
ra biển.
biển là 35%o.
đổi theo
độ sâu, tuỳ
thuộc vào các điều
kiện khí tượng, thuỷ
văn.

a) ĐỘ MUỐI

Độ muối còn thay
đổi theo vĩ độ
Xích
đạo:
34,5%o

Chí
tuyến:
36,8%o

Ôn
đới:
35%o

Gần
cực:
34%o

Độ muối tăng
hay giảm phụ
thuộc vào
lượng bốc hơi,
lượng mưa và
lượng nước
sông đổ vào.

Biển đỏ độ muối cao 43%o do nằm ở vùng khí hậu khô
nóng,xung quanh hầu như là hoang mạc, ít mưa, bốc
hơi nhiều, hầu như không có sông đổ vào.

Biển Đông có độ muối 30 – 33%o (thấp hơn độ muối tb
của biển) do đây là vùng biển kín, nằm trong khu vực Biển Ban Tích có độ muối thấp dưới 10%o do đây vùng biển
khí hậu nhiệt đới gió mùa mưa nhiều, có nhiều sông kín, nằm trong khu vực ôn đới, nhiều sương mù, nước bốc
lớn đổ ra biển làm giảm độ muối.
hơi ít, có nguồn nước sông đổ ra biển rất phong phú.

Tại sao độ muối ở các đại
dương lại thay đổi theo vĩ
độ?

Độ muối ở các đại dương thay đổi
theo vĩ độ do sự khác nhau về
tương quan giữa độ bốc hơi với
lượng mưa và lượng nước sông
đổ vào các đại dương:

Dọc Xích
đạo độ muối
thấp 34,5%o
Do lượng
mưa lớn và
lượng nước
từ sông ngòi
đổ ra đại
dương lớn.

Vùng chí tuyến
độ muối cao
36,8%o do nhiệt
độ cao, ít
mưa, khí hậu
khô nóng, độ
bốc hơi lớn.

Gần gai cực độ
muối thấp
34%o chủ yếu
do khí hậu
lạnh giá hạn
chế sự bốc
hơi.

1. Tính chất của nước biển và đại dương

4 Độ muối cũng thay

đổi theo độ sâu, tuỳ
thuộc vào các điều
kiện khí tượng, thuỷ
văn.
a) ĐỘ MUỐI

3

Độ muối còn thay
đổi theo vĩ độ

Độ muối trung 1
bình của nước
biển là 35%o.
Độ muối tăng
hay giảm phụ
thuộc vào
lượng bốc hơi,
lượng mưa và
lượng nước
sông đổ vào.

2

1. Tính chất của nước biển và đại dương
Nhiệt độ trung bình
bề mặt toàn bộ đại
dương thế giới là
khoảng 17°C.

4 Giảm dần theo độ
sâu (đến 3000m)

b) NHIỆT ĐỘ

3
Giảm dần từ Xích
đạo về hai cực.
Chí
Vĩ độ

1

00

20
Ôn
tuyến:
150C
Nhiệt độ 24,50Cđới:25,0
27 –
TB năm
– 160C
0
28 C
0

300Cực: 400

0
dưới
20,4
C 14,00C

1C
0

500

600

700

…

5,40C

-0,60C

-10,40C

…

Nhiệt độ nước biển
thay đổi theo mùa
trong năm: mùa hạ
cao hơn mùa đông.

Nguyên nhân: Do chịu ảnh hưởng của nhiệt độ không khí.

2

2. Sóng, thủy triều, dòng biển.
HOẠT ĐỘNG
NHÓM
PHIẾU HỌC TẬP 1
Dựa vào thông tin mục 2. a và hình 12.1 , 12.2 hãy
trình bày khái niệm, nguyên nhân sinh ra sóng
biển.
NỘI DUNG

SÓNG BIỂN

NỘI DUNG

THỦY TRIỀU

Nguyên nhân

PHIẾU HỌC TẬP 3

Dựa vào thông tin mục 2.b và các hình 12.3, 12.4 trình bày các chế độ triều, cho biết khi dao động thủy triều có biên độ
lớn nhất và nhỏ nhất thì vị trí của Trái Đất, Mặt Trăng, Mặt Trời như thế nào?

NỘI DUNG

THỦY TRIỀU

Chế độ triều
Biên độ triều

Lớn nhất (triều cường)
Nhỏ nhất (triều kém)

THỜI
GIAN: 3
PHÚT

PHIẾU HỌC TẬP 2
Dựa vào thông tin mục 2. b trình bày khái niệm,
nguyên nhân của hiện tượng thủy triều.
Khái niệm

Khái niệm
Nguyên nhân

- 6 nhóm
- Hoàn thành phiếu học tập

a) Sóng biển

GIÓ

SÓNG
BIỂN

Khái niệm

Nguyên
nhân

Là sự dao động của
nước biển theo
chiều thẳng đứng.

Chủ yếu do gió
Gió càng mạnh,
sóng càng lớn.

SÓNG BẠC ĐẦU

EM CÓ
BIẾT?

SÓNG THẦN

1. Ngày 11/3/2011, động đất mạnh 9 độ Richter gây sóng thần 4 5 m dọc bờ biển Thái Bình Dương của Nhật Bản. 15.884 người
thiệt mạng, 6.148 người bị thương và 2.633 người mất tích,
127.290 ngôi nhà bị tàn phá, gây ra các sự cố liên tiếp tại Nhà máy
Điện hạt nhân Fukushima số 1 và 2, đồng thời khiến nhiều nhà
máy điện hạt nhân khác phải ngừng hoạt động.
2 .Ngày 28/9/2018 Indonesia liên tục hứng chịu 2 trận động đất
mạnh 6,1 độ (lúc 15h) và 7,5 độ (lúc 18h), TẠO sóng thần với chiều
cao 2,2 - 6m cướp đi sinh mạng của 2.073 người, làm 10.679
người bị thương, trong đó có 2.549 người bị thương nặng và 680
nạn nhân mất tích.

TÁC HẠI CỦA SÓNG
Sóng thần THẦN
có sức tàn phá vô
cùng lớn: Phá hủy tàu thuyền,
nhà cửa, cây cối, các công trình
xây dựng, gây ô nhiễm môi
trường, chết sinh vật vùng ven
biển... gây ra nhiều thiệt hại về
người và của.

Những dấu hiệu nhận biết sóng thần:
- Động đất.
- Nước biển sủi bọt, nước có mùi trứng thối, mùi xăng, dầu.
- Nước biển đột ngột lùi về sau -> một bức tường nước khổng lồ đột ngột tiến nhanh vào bờ.
- Vệt sáng đỏ ở chân trời.
- Dự báo của các loài động vật.

Việt Nam có xảy
ra sóng thần
không?

EM SẼ LÀM GÌ KHI THẤY SÓNG THẦN?

BÀI 12: NƯỚC BIỂN VÀ ĐẠI DƯƠNG

a) Sóng
biển

b) Thủy triều

Bờ biển

Nước biển lên
Mặt nước biển

Nước biển xuống

Hình ảnh mô phỏng hiện tượng Thủy triều

Là hiện tượng nước biển dâng cao và hạ thấp
theo quy luật hằng ngày.

Thủy
triều

Nguyên nhân chủ yếu sinh ra thủy triều là do
lực hấp dẫn của Mặt Trăng và Mặt Trời cùng với
lực li tâm của Trái Đất.

THỦY TRIỀU LÊN

THỦY TRIỀU XUỐNG

Triều lên (nước lớn) và triều xuống (nước ròng) tại vịnh Fundy.

Triều thấp tại Cảng Bar, Maine, Hoa Kỳ năm 2014.

Triều thấp tại khu danh lam thắng cảnh đảo Bổng Chủy, Đại Liên, tỉnh Liêu Ninh, Trung Quốc.

Hình 12.3. Vị trí của Mặt Trăng, Trái Đất và Mặt Trời vào các ngày “triều cường” (lực
tạo triều lớn nhất)

Chu kì tuần trăng
Hình 12.4. Vị trí của Mặt Trăng, Trái Đất và Mặt Trời vào các ngày “triều kém” (lực
tạo triều nhỏ nhất)

Chế độ
triều

Thủy triều

Có hai chế
độ triều
phổ biến
Bán nhật
triều: hai lần
nước dâng,
hai lần nước
rút trong
ngày.

Nhật triều:
một lần nước
dâng, một lần
nước rút
trong ngày.

Biên độ
triều
Thay đổi theo
không gian và
thời gian (phụ
thuộc vào chu
kì tuần trăng)

Vào đầu tháng
(không trăng) hoặc
giữa tháng (trăng
tròn): Mặt Trăng – Mặt
Trời – Trái Đất nằm
thẳng hàng, biên độ
nước dâng lớn (triều
cường).

Các ngày trăng
khuyết: Mặt Trăng
– Mặt Trời tạo
thành một góc
vuông tại Trái Đất,
biên độ nước dâng
nhỏ (triều kém).

BÀI 12: NƯỚC BIỂN VÀ ĐẠI DƯƠNG
Là hiện tượng nước biển dâng cao và hạ thấp theo quy luật hằng ngày

b)
Thủy
triều

Nguyên nhân chủ yếu sinh ra thủy triều là do lực hấp dẫn của Mặt
Trăng và Mặt Trời cùng với lực li tâm của Trái Đất.
Các chế
độ triều

Biên độ
triều

Bán nhật triều: hai lần nước dâng, hai lần nước
rút trong ngày.
Nhật triều: một lần nước dâng, một lần nước rút
trong ngày.
Khi Mặt Trăng, Mặt Trời, Trái Đất nằm thẳng
hàng, biên độ triều lớn (triều cường)
Khi Mặt Trăng, Mặt Trời, Trái Đất nằm vuông
góc, biên độ triều nhỏ (triều kém)

LUYỆN TẬP
Nối các ý ở cột A với các ý ở cột B để có đáp án đúng.

A

B

Sóng biển là

Mặt Trăng, Trái Đất, Mặt Trời
nằm thẳng hàng.

Nguyên nhân chủ yếu
tạo nên sóng biển là

Mặt Trăng, Trái Đất, Mặt Trời tạo
thành một góc 900

Dao động thủy triều
lớn nhất khi

sự dao động của nước biển theo
chiều thẳng đứng.

Dao động thủy triều
nhỏ nhất khi

gió thổi.

VẬN DỤNG

Theo dõi video,
cho biết vai trò
của sóng biển
và thủy triều đối
với đời sống
KTXH?

GIÓ
Năng
lượng

Cảnh quan độc đáo

Du lịch, thể thao

7

p
ệ
i
h
g
n
Nông

Quân sự

6

Làm muối

Giao thông

5

1

Đánh
cá

Xây dựng

SX điện

4

3

2

Chiến thắng quân Nam Hán năm 938 trên sông Bạch Đằng của Ngô Quyền.

ẢNH HƯỞNG TIÊU CỰC CỦA THỦY TRIỀU

VỀ NH
À
Các em
về nhà
xem lại
thành c
bài hoà
âu hỏi
n
phần vậ
Đọc trư
n dụng
ớc mục
2.c và m
ục 3.

CẢM ƠN QUÝ THẦY CÔ VÀ CÁC EM