BÀI 14. NHÀ NƯỚC VĂN LANG, ÂU LẠC
Mục tiêu bài học
Nêu được khoảng thời gian thành lập và xác định được phạm vi không gian của nước Văn Lang, Âu Lạc trên bản đồ
Trình bày được tổ chức nhà nước Văn Lang, Âu Lạc
Mô tả được đời sống vật chất và tinh thần của cư dân Văn Lang – Âu Lạc
Những câu ca dao trên nhắc đến sự kiện nào được diễn ra hàng năm ở nước ta?
Theo em, những câu ca dao trên có ý nghĩa dăn dạy chúng ta điều gì?
KHỞI ĐỘNG
“Dù ai đi ngược về xuôi
Nhớ ngày giỗ Tổ mùng 10 tháng 3
Dù ai buôn bán gần xa
​Nhớ ngày giỗ Tổ tháng 3 mùng 10”
1. Nhà nước đầu tiên của người Việt cổ
Hoạt động nhóm đôi
Quan sát và gọi tên các câu chuyện truyền thuyết trong bức tranh. Chỉ rõ câu chuyện nào có nội dung:
Dựng nước, làm thủy lợi, chống ngoại xâm – giữ nước.
1
3
2
Dựa vào nội dung SGK, em hãy chỉ ra 3 cơ sở hình thành nhà nước đầu tiên của người Việt cổ trong thực tiễn?
Hoạt động nhóm đôi
2. Quan sát lược đồ và các thông tin trong bài học, em hãy xác định thời gian ra đời, phạm vi không gian của nhà nước Văn Lang
Bằng chứng về sự ra đời của nhà nước đầu tiên
Tên nước:
Thời gian:
Phạm vi lãnh thổ:
Kinh đô:
Đứng đầu:
1. Nhà nước đầu tiên của người Việt cổ
Theo em, việc ra đời nhà nước Văn Lang có ý nghĩa như thế nào?
Tên nước: Văn Lang
Thời gian: TK VII TCN
Phạm vi lãnh thổ: khu vực Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ
Kinh đô: Phong Châu (Việt Trì, Phú Thọ)
Đứng đầu: Hùng Vương
Kết thúc thời kì nguyên thủy, mở ra thời kì dựng nước đầu tiên trong lịch sử dân tộc
1. Nhà nước đầu tiên của người Việt cổ
Tổ chức nhà nước:
1. Nhà nước đầu tiên của người Việt cổ
Quan sát sơ đồ, em có nhận xét gì về tổ chức Nhà nước Văn Lang?
Đứng đầu bộ máy nhà nước là Hùng Vương.
Chia thành cấp Trung ương và địa phương, cả nước có 15 Bộ, đứng đầu là Lạc tướng.
Dưới Bộ là các chiềng, chạ, đứng đầu là Bồ Chính
=> Bộ máy nhà nước còn đơn giản, sơ khai, chưa có luật pháp thành văn, chữ viết và quân đội.

2. Tổ chức nước Văn Lang
1. Nhà nước đầu tiên của người Việt cổ
2. Sự ra đời nhà nước Âu Lạc
Quan sát đoạn phim tư liệu sau đây, kết hợp với các thông tin trong SGK, em hãy trả lời câu hỏi
Nước Âu Lạc ra đời trong hoàn cảnh nào? Tổ chức nhà nước Âu Lạc có điểm gì mới so với nhà nước Văn Lang?
Hoàn cảnh ra đời
Năm 258 TCN, nhà Tần cho quân đánh xuống phía Nam
Người Âu Việt và Lạc Việt đã đoàn kết chống xâm lược.
Năm 208 TCN, Thục Phán đã lên làm vua lập ra nước Âu Lạc, gọi là An Dương Vương
=> Nước Âu Lạc ra đời
2. Sự ra đời nhà nước Âu Lạc
Tổ chức nhà nước
2. Sự ra đời nhà nước Âu Lạc
Kinh đô: Phong Khê (nay là Cổ Loa, Đông Anh, Hà Nội)
Phạm vi: mở rộng hơn, đất nước có nhiều Bộ
Tổ chức bộ máy chặt chẽ hơn so với thời Văn Lang, có quân đội, vũ khí.
An Dương Vương cho xây dựng thành Cổ Loa, là trung tâm Âu Lạc
Tên gọi: Cổ Loa (Loa thành…)
Thời gian xuất hiện: TK III – II trước CN
Vị trí: Phía bắc sông Hoàng
Quy mô:
- Chiều dài chu vi: khoảng 16.000 m
- Chiều cao: từ 5 đến 10 m
- Mặt thành rộng: 10 m
- Chân thành rộng: 10 – 20m
Cấu trúc: 3 vòng thành
- Thành nội
- Thành trung
- Thành ngoại
Hào bao quanh thành rộng 10 - 30m
ĐIỂM TIN LỊCH SỬ
DI TÍCH THÀNH CỔ LOA
ĐIỂM TIN LỊCH SỬ
DI TÍCH THÀNH CỔ LOA
Em có biết, vì sao thời Âu Lạc có thế mạnh hơn Văn Lang, xây dựng thành Cổ Loa kiên cố và có nhiều vũ khí tốt nhưng lại để mất nước?
2. Sự ra đời nhà nước Âu Lạc
3. Đời sống vật chất và tinh thần của cư dân Văn Lang, Âu Lạc
Quan sát và giải mã các hình ảnh dưới đây để tìm hiểu về đời sống vật chất của cư dân Văn Lang, Âu Lạc
a, Đời sống vật chất
Trò chơi
Giải mã hiện vật
3. Đời sống vật chất và tinh thần của cư dân Văn Lang, Âu Lạc
Lưỡi cày đồng hình bướm
Trống đồng Ngọc Lũ
Thạp đồng Đào Thịnh
Những hiện vật dưới đây cho em biết, cư dân Văn Lang, Âu Lạc đã biết làm những nghề gì?
Nghề sản xuất chính
3. Đời sống vật chất và tinh thần của cư dân Văn Lang, Âu Lạc
Hình người giã gạo trên
trống đồng
Trang phục và kiểu tóc của người Việt cổ
Hình trang trí trên cán dao găm bằng đồng)
Những họa tiết trang trí dưới đây cho em biết điều gì về thức ăn, trang phục của người Văn Lang, Âu Lạc?
Ăn Mặc
Hình người múa hát trên
trống đồng
3. Đời sống vật chất và tinh thần của cư dân Văn Lang, Âu Lạc
Họa tiết hình thuyền
Họa tiết mái nhà cong
Những hình ảnh này cho em biết nơi ở của cư dân Văn Lang, Âu Lạc như thế nào và họ đi lại bằng phương tiện gì?
Ở - Đi lại
3. Đời sống vật chất và tinh thần của cư dân Văn Lang, Âu Lạc
Từ những hình ảnh đã được giải mã, em hãy hoàn thành bảng thông tin sau
3. Đời sống vật chất và tinh thần của cư dân Văn Lang, Âu Lạc
Nghề nông trồng lúa nước, gắn với thủy lợi, khai hoang
- Thức ăn chính là gạo nếp, gạo tẻ, muối, mắm, cá,…
- Nam đóng khố, cởi trần, đi chân đất
- Nữ mặc váy, yếm
Tóc để ngang vai, búi tó hoặc tết đuôi sam
Nhà sàn mái cong, mái dài
Chủ yếu bằng thuyền
Nghề luyện kim, đúc đồng, rèn sắt
Dịp lễ hội: đội thêm mũ long chim, đeo vòng tay, trang sức
3. Đời sống vật chất và tinh thần của cư dân Văn Lang, Âu Lạc
3. Đời sống vật chất và tinh thần của cư dân Văn Lang, Âu Lạc
b, Đời sống tinh thần
Dựa vào thông tin SGK, em hãy trình bày những nét chính về đời sống tinh thần của cư dân Văn Lang, Âu Lạc?
3. Đời sống vật chất và tinh thần của cư dân Văn Lang, Âu Lạc
b, Đời sống tinh thần
Phong tục, tập quán
Người Việt có tục xăm mình, ăn trầu, nhuộm răng đen, làm bánh chưng, bánh giầy
Tổ chức lễ hội gắn với nền nông nghiệp trồng lúa nước
Tín ngưỡng
Thờ cúng tổ tiên, thờ các vị thần trong tự nhiên như thần Núi, thần Sông, thần Mặt trời,…
3. Đời sống vật chất và tinh thần của cư dân Văn Lang, Âu Lạc
b, Đời sống tinh thần
Trống Đồng và các câu chuyện của người Việt cổ
Hãy kể tên các trống đồng mà em biết?
Trống đồng được người Việt cổ dùng để làm những việc gì?
Những họa tiết in trên trống đồng phản ánh điều gì?
Em có biết ý nghĩa của biểu tượng mặt trời ở giữa mặt trống không?
LUYỆN TẬP
Hoàn thành bảng thống kê các nội dung dưới đây về nhà nước Văn Lang và Âu Lạc
Thế kỉ VII TCN
Năm 208 TCN
Hùng Vương
An Dương Vương
Phong Châu
Phong Khê
LUYỆN TẬP
Em hãy kể tên ít nhất 3 phong tục trong văn hóa của Việt Nam hiện nay được kế thừa từ thời Văn Lang, Âu Lạc?
Bài tập củng cố.
Bài tập: Giải ô chữ hàng ngang để tìm chùm chìa khoá hàng dọc
Câu 1: Người đứng đầu nhà nước Văn Lang (có 9 chữ cái)?
Bài tập 2: Giải ô chữ hàng ngang để tìm chùm chìa khoá hàng dọc
Câu 2: Nơi yên nghỉ của Vua Hùng (có 4 chữ cái)?
Bài tập 1: Giải ô chữ hàng ngang để tìm chùm chìa khoá hàng dọc
Câu 3: Đây là tên một nhân vật trong truyền thuyết đã bốc từng quả đồi, dời từng dãy núi để ngăn dòng nước lũ (có 7 chữ cái)?
Bài tập 2: Giải ô chữ hàng ngang để tìm chùm chìa khoá hàng dọc
Câu 4: Đây là chức quan đứng đầu các bộ (có 8 chữ cái)?
Bài tập 2: Giải ô chữ hàng ngang để tìm chùm chìa khoá hàng dọc
Câu 5: Tên đặt cho con trai vua (có 8 chữ cái)?
Bài tập 2: Giải ô chữ hàng ngang để tìm chùm chìa khoá hàng dọc
Câu 6: Tên đặt cho con gái vua (có 7 chữ cái)?
Bài tập 2: Giải ô chữ hàng ngang để tìm chùm chìa khoá hàng dọc
?
?
Câu 7: Đây là tên của một truyền thuyết nói về công cuộc chống giặc ngoại xâm của nhân dân ta (có 10 chữ cái)?
Bài tập 2: Giải ô chữ hàng ngang để tìm chùm chìa khoá hàng dọc
?
?
Luyện tập
Câu 1: Nước Âu Lạc ra đời trong hoàn cảnh nào?
A. Cuộc kháng chiến chống quân Tần giành thắng lợi.
B. Thể hiện sự hợp nhất giữa Tây Âu và Lạc Việt.
C. Do Thục Phán hợp nhất đất đai của người Tây Âu và Lạc Việt.
D. Do Thục Phán chuyển kinh đô về Cổ Loa.
Luyện tập
Câu 2: Vì sao Thục Phán đặt tên nước là Âu Lạc?
A. Thục Phán buộc vua Hùng nhường ngôi.
B. Thể hiện sự hợp nhất giữa Tây Âu và Lạc Việt.
C. Do Thục Phán hợp nhất đất đai của người Tây Âu và Lạc Việt.
D. Do Thục Phán chuyển kinh đô về Cổ Loa.
Luyện tập
Câu 3: Người đứng đầu các bộ trong nhà nước Âu Lạc là:
A. Lạc hầu.
B. Lạc Tướng.
C. Bồ chính.
D. Lạc hầu và lạc tướng.
Bài tập
Hãy chọn đáp án em cho là đúng: Nước Âu Lạc ra đời trong hoàn cảnh nào?
D
VẬN DỤNG – THỰC HÀNH
Nhiệm vụ:
Thiết kế mô hình thành Cổ Loa
Gồm ba vòng thành
Mô tả vị trí, chức năng của từng vòng
Mô tả điểm mạnh, điểm yếu của công trình này
Khuyến khích sử dụng chất liệu tái chế để thiết kế mô hình.
Chào tạm biệt các em!