Chào mừng thầy cô và các bạn về dự tiết học
Người thực hiện: Nguyễn Thị Lệ Quyên
Môn Ngữ văn
Kiểm tra bài cũ
?
Thông điệp được gửi trong bài Thông tin về Ngày Trái Đất năm 2000 là gì?
Em có suy nghĩ và hành động như thế nò sau khi tim hiểu bài viết?
Lời kêu gọi bình thường : “ Một ngày không dùng bao ni lông” được truyền đạt bằng một hình thức rất trang trọng : Thông tin về Ngày Trái Đất năm 2000. Điều đó, cùng với sự giải thích đơn giản mà sáng tỏ về tác hại của việc dùng bao bì ni lông, về lợi ích của việc giảm bớt chất thải ni lông, đã gợi cho chúng ta những việc có thể làm ngay để cải thiện môi trường sống, để bảo vệ Trái Đất – ngôi nhà chung của chúng ta.
Bài 12, tiết 45
Ôn dịch, thuốc lá
(Theo Nguyễn Khắc Viện)
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả
- Nguyễn Khắc Viện (1913 – 1997) : nhà báo , nhà nghiên cứu văn hóa, tâm lí – y học – giáo dục.
- Là nhà hoạt động chính trị - xã hội
- Năm 1992, Nguyễn Khắc Viện được nhận giải thưởng Grand prix de la Francophonie của Viện Hàn lâm Pháp.
Nguyễn Khắc Viện (1913 – 1997)
2. Tác phẩm
a. Đọc và giải thích từ khó
- Yêu cầu : Đọc to, rõ ràng, chú ý cần nhấn mạnh những câu được in nghiêng hoặc những câu cảm thán được tác giả sử dụng để làm nổi bật dụng ý của tác giả.
Một số thuật ngữ :
+ Ôn dịch : chỉ chung các loại bệnh nguy hiểm, lây lan rộng làm chết nhiều người trong một thời gian nhất định. Từ này cũng dùng làm tiếng chửi rủa: Đồ ôn dịch!
+ Hắc ín : chất lỏng, sánh, màu đen, là sản phẩm phụ khi chưng cất than đá hay dầu mỏ, dùng làm lớp chống ẩm, chống mọt.
c. Xuất xứ
- Trích từ tác phẩm Từ thuốc lá đến ma túy – Bệnh nghiện (NXB Giáo dục, 1992)
d. Thể loại và phương thức biểu đạt
- Thể loại: văn bản nhật dụng.
- Phương thức biểu đạt : thuyết minh kết hợp lập luận.
e. Bố cục
3 phần:
Bố cục
+ Phần 1: từ đầu đến còn nặng hơn cả AIDS : Thuốc lá trở thành một loại ôn dịch nguy hiểm.
+ Phần 2: tiếp theo đến con đường phạm pháp : Tác hại của thuốc lá
+ Phần 3: đoạn còn lại : kiến nghị chống hút thuốc lá.
II. Tìm hiểu chi tiết văn bản
1. Nhan đề
Ôn dịch, thuốc lá
Ôn dịch:
Bệnh nguy hiểm lây lan rộng
Tiếng chửi rủa
Dấu phẩy:
- Ngắt giọng, thể hiện thái độ căm ghét, lên án, ghê sợ
Thuốc lá:
- Viết tắt của cụm từ: tệ nghiện thuốc lá
Thuốc lá! Mày là đồ ôn dịch!
2. Tác hại của thuốc lá tới sức khỏe người hút, người nghiện thuốc lá
a. Nêu vấn đề : thuốc lá là một ôn dịch nguy hiểm
- Liệt kê các loại ôn dịch:
+ Dịch hạch, thổ tả: đã được diệt trừ
+ Đại dịch AIDS: chưa tìm được giải pháp
+ Xuất hiện ôn dịch thuốc lá
Ôn dịch thuốc lá là một loại ôn dịch nguy hiểm, “đe dọa sức khỏe và tính mạng loài người còn nặng hơn cả AIDS”
- Dẫn lời Trần Hưng Đạo để so sánh :
+ Sức khỏe con người giống như dâu
+ Tác hại của thuốc lá gặm nhấm từ từ như tằm
Cho thấy mức độ nguy hiểm của ôn dịch thuốc lá: nguy hại không kém gì việc “giặc gặm nhấm như tằm ăn dâu”
Cách đặt vấn đề ngắn gọn, chính xác, chỉ ra được tính chất nghiêm trọng của vấn đề nhờ sử dụng khéo léo thủ pháp so sánh cùng các từ ngữ của ngành y tế.
b. Tác hại của thuốc lá tới sức khỏe người hút, người nghiện thuốc lá
- Tác hại của thuốc lá chủ yếu tập trung trong khói thuốc lá:
+ Chất hắc ín: làm tê liệt các lông rung của tế bào niêm mạc ở vòm họng, ở phế quản, nang phổi lâu ngày gây viêm phế quản và thường gây ung thư.
+ Chất ô-xít các-bon : làm máu thiếu ô xi
+ Chất ni-cô-tin : làm co thắt các động mạch, gây bệnh nguy hiểm như huyết áp cao, tắc động mạch, nhồi máu cơ tim.
Thuốc lá chứa nhiều chất độc gây ung thư
Phổi của người bị ung thư phổi
Thuốc lá gây bệnh tim mạch
Hút thuốc gây hôi miệng hỏng răng
Thuốc lá gây ung thư vòm họng
Bệnh nhân mắc bệnh tắc động mạch chân do nghiện thuốc lá
Hút thuốc gây chảy máu não
Thuốc lá có tác hại vô cùng nguy hiểm cho sức khỏe của người hút, người nghiện thuốc lá.
Cách trình bày vấn đề rất khoa học, logic, tỉ mỉ, phân tích tren cơ sở khoa học làm cho sự thuyết minh trở nên chặt chẽ, có sức thuyết phục.
3. Tác hại của thuốc lá tới sức khỏe cộng đồng và đạo đức, lối sống xã hội
a. Tác hại của thuốc lá tới sức khỏe của những người xung quanh
+ Vợ con, đồng nghiệp của người nghiện thuốc : cũng bị nhiễm độc, đau tim mạch, viêm phế quản, cũng bị ung thư.
+ Với người có thai: thai bị nhiễm độc, mẹ đẻ non, con sinh ra đã yếu ớt….
Thuốc lá ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe cộng đồng
Hút thuốc lá rất có hại cho thai nhi và trẻ em
b. Tác hại của thuốc lá tới đạo đức và lối sống xã hội
Lập luận chặt chẽ, ngắn gọn, phân tích trên cơ sở khoa học để bác bỏ luận điểm sai lầm: tôi hút, tôi bị bệnh, mặc tôi!
+ Người lớn hút thuốc trước mặt trẻ em nêu gương xấu cho chúng.
+ Dễ dẫn đến các tệ nạn xã hội: trộm cắp, rượu bia, ma túy….
Thuốc lá mở đầu con đường phạm pháp
Thuốc lá làm xuống cấp đạo đức,hủy hoại lối sống, nhân cách.
Người lớn hút thuốc nêu gương xấu làm trẻ em bắt chước theo
Thanh thiếu niên là đối tượng sử dụng thuốc lá nhiều nhất
4. Kiến nghị chống thuốc lá
+ Ở các nước: có nhiều hình thức phòng chống thuốc lá phong phú:
cấm hút thuốc nới công cộng
phạt nặng những người vi phạm
cấm quảng cáo thuốc lá trên báo chí, truyền hình
+ Ở Việt Nam:
Có nhiều hình thức chống hút thuốc lá nhưng chưa hiệu quả do phải đối mặt với nhiều loại bệnh nguy hiểm khác.
Biển báo cấm hút thuốc lá
- Kêu gọi cộng đồng đứng lên chống lại nạn ôn dịch thuốc lá :
“Nghĩ đến mà kinh ! Đã đến lúc mọi người đứng lên chống lại, ngăn ngừa nạn ôn dịch này.”
Lời kêu gọi tha thiết, khơi dậy lòng trắc ẩn nơi người đọc để cùng nhau chống lại nạn ôn dịch này
Thể hiện tấm lòng tha thiết và mong mỏi giữ gìn sức khỏe cộng đồng của tác giả.
III. Tổng kết
1. Nghệ thuật
- Kết hợp lập luận, dẫn chứng sinh động với sự thuyết minh cụ thể, phân tích trên cơ sở khoa học.
- Sử dụng thủ pháp so sánh độc đáo, khéo léo để thuyết minh một cách thuyết phục một ván đề bức xúc trông xã hội.
2. Nội dung
- Hút thuốc lá có ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe người hút, nghiện thuốc lá và tới sức khỏe cộng đồng, liên quan tói các tệ nạn xã hội. Vì vậy phải nhanh chóng loại bỏ nó ra khỏi đời sống.
Ghi nhớ (SGK – 122)
IV. Luyện tập
1. Nguyên nhân nào khiến thanh thiếu niên sử dụng thuốc lá:
a. Do đua đòi theo bạn bè
b. Do bị bạn bè rủ rê
c. Bắt chước người lớn để thể hiện sự “quý trọng”
d. Tất cả các ý trên
d. Tất cả các ý trên
2. Em hãy nêu một số biện pháp chống hút thuốc lá.
- Tuyên truyền cho mọi người hiểu về tác hại nguy hiểm của thuốc lá.
- Vận động những người thân không hút thuốc lá.
- Hạn chế sản xuất và quảng cáo thuốc lá
- Xử lí nghiêm những trường hợp buôn bán trái phép thuốc lá, hút thuốc nơi công cộng…..
Hướng dẫn về nhà
Học thuộc phần Ghi nhớ
Làm các bài tập trong sách giáo khoa
Chuẩn bị bài : Bài toán dân số
Cảm ơn thầy cô và các bạn đã chú ý lắng nghe!