Bài 10

HY LẠP VÀ LA MÃ CỔ ĐẠI
MỤC TIÊU BÀI HỌC
KHỞI ĐỘNG
Quan sát ảnh dưới đây và cho biết đó là vật gì?
Theo em, vật này có thể sử dụng được vào những việc gì?
NỘI DUNG BÀI HỌC
1. Điều kiện tự nhiên
a, Hy Lạp cổ đại
Lược đồ Hy Lạp thời cổ đại
Quan sát lược đồ kết hợp thông tin SGK trang 46, hãy thảo luận nhóm đôi để trả lời các câu hỏi và hoàn thiện phiếu học tập
PHIẾU HỌC TẬP
Đọc đoạn tư liệu SGK tr.46. Em hãy cho biết đoạn tư liệu cho biết điều gì về hoạt động kinh tế của Hy Lạp cổ đại?
Cảng Pi-rê ngày nay – cảng lớn nhất châu Âu
a, Hy Lạp cổ đại
b, La Mã cổ đại
Quan sát lược đồ, đọc thông tin SGK tr.47, em hãy gạch ra những từ khóa cơ bản về vị trí, địa hình của La Mã cổ đại.
Sử dụng những từ khóa vừa tìm được, em hãy chỉ ra điểm giống và khác nhau giữa điều kiện tự nhiên của Hy Lạp và La Mã cổ đại
b, La Mã cổ đại
Vị trí: nằm ở nam Âu, xung quanh được biển bao bọc
Địa hình:
+ phía Nam: nhiều vịnh, cảng
+ thời đế quốc, lãnh thổ có đồng bằng và đồng cỏ rộng
+ nhiều khoáng sản
Tác động:
+ thuận lợi cho tàu bè buôn bán
+ trồng trọt, chăn nuôi có điều kiện phát triển
+ thuận lợi cho luyện kim
2. Nhà nước thành bang và nền dân chủ cổ đại ở Hy Lạp
Giải thích khái niệm
Nhà nước thành bang
Là nhà nước nhỏ, có một thành thị là trung tâm, xung quanh là đất trồng trọt. Trong mỗi thành bang có phố xá, lâu đài, đền thờ, sân vận động, nhà hát và bến cảng. Mỗi thành bang có bộ máy quyền lực riêng, luật pháp riêng, tài chính riêng.
Vì sao ở Hy Lạp lại hình thành nhiều nhà nước thành bang?
Quan sát sơ đồ Hình 5 và đọc các thông tin trong SGK, em hãy trình bày những nét chính về tổ chức nhà nước thành bang ở Hy Lạp
Nền dân chủ A-ten được biểu hiện như thế nào?
- Cơ cấu tổ chức của nhà nước A-ten: gồm 4 cơ quan chính: Đại hội nhân dân, Hội đồng 10 tướng lĩnh, Hội đồng 500 người và Toà án 6.000 người.
- Nhà nước thành bang A- ten là một nền dân chủ điển hình thời cổ đại
Nhà nước cổ đại Hy Lạp bao gồm nhiều thành bang.
- Tiêu biểu là thành bang A-ten
3. Nhà nước đế chế La Mã cổ đại
Dựa vào sơ đồ hình 8, em hãy trình bày tổ chức nhà nước đế chế ở La Mã
Quan sát hai sơ đồ, em hãy chỉ ra điểm khác nhau giữa nhà nước thành bang ở Hy Lạp và nhà nước đế chế ở La Mã.
Tại sao nhà nước ở La Mã lại phát triển thành nhà nước đế chế, còn nhà nước ở Hy Lạp thì không?
- Năm 27 TCN, Ông-ta-vi-út trở thành đấng tối cao, mở đầu thời kì đế chế
- Nhà nước đế chế La Mã quyền lực tập trung trong tay vua
Từ một thành bang nhỏ, nhà nước La Mã dần mở rộng lãnh thổ, trở thành đế chế rộng lớn
4. Một số thành tựu văn hóa tiêu biểu của Hy Lạp, La Mã
Kể một số thành tựu văn hoá tiêu biểu của Hy Lạp và La Mã cổ đại.
4 - MỘT SỐ THÀNH TỰU VĂN HÓA TIÊU BIỂU CỦA HI LẠP, LA MÃ
Cho HS khai thác hình và nội dung thông tin trong SGK và thực hiện yêu cầu
Bảng chữ cái chữ cổ Hy Lạp và La-tinh
Bảng chữ số La Mã
4 - MỘT SỐ THÀNH TỰU VĂN HÓA TIÊU BIỂU CỦA HI LẠP, LA MÃ
Cho HS khai thác hình và nội dung thông tin trong SGK và thực hiện yêu cầu
Đấu trường Cô-li-dê (La Mã)
Tượng lực sĩ ném đĩa cẩm thạch trắng
4. MỘT SỐ THÀNH TỰU VĂN HÓA TIÊU BIỂU CỦA HY LẠP, LA MÃ
Thảo luận nhóm: 5p (4 bạn)
HS vẽ sơ đồ tư duy về những thành tựu văn hóa của Hy Lạp và La Mã.
Kiến trúc, điêu khắc
Thành tựu văn hóa Hy Lạp và La Mã
Chữ viết,
văn học
Lịch và
thiên văn học
Sử học,
khoa học
Em có suy nghĩ gì về câu nói của Ác-si-mét.
4. MỘT SỐ THÀNH TỰU VĂN HÓA TIÊU BIỂU CỦA HY LẠP, LA MÃ
+ Chữ viết: Tạo ra hệ chữ cái La-tinh và chữ số La Mã mà ngày nay
chúng ta đang sử dụng.
+ Văn học: Phong phú về thể thoại (thần thoại, kịch, thơ)
+ Khoa học: Hy Lạp là quê hương của các nhà khoa học nỗi tiếng
(Pi-ta-go, Ta-let, Ác-si-met).
+ Lịch: Người Hy Lạp và La Mã sáng tạo ra dương lịch.
+ Sử học: Nhà sử học: Hê-rô-đốt, Tuy-xi-đít...với nhiều bộ sử đồ sộ.
+ Điêu khắc: Tác phẩm nỗi tiếng: Lực sĩ ném đĩa, Nữ thần A-tê-na...và nhiều công trình kiến trúc được bảo tồn cho đến ngày nay.
Em ấn tượng nhất với thành tựu nào của văn minh Hy Lạp, La Mã cổ đại. Hãy chia sẻ với cả lớp và nêu lí do
LUYỆN TẬP
Câu 1. Địa hình ở Hy Lạp có điểm gì nổi bật?
Bị chia cắt thành những đồng bằng nhỏ hẹp bởi những dãy núi chạy dài ra biển
Câu 2. Quốc gia Hy Lạp hiện nay nằm ở châu lục nào?
Châu Âu
Câu 3. Điểm khác biệt cơ bản về địa hình của Hy Lạp và La Mã là gì?
La Mã có nhiều đồng bằng và đồng cỏ rộng lớn
Câu 4. Để bảo vệ nền dân chủ và ngăn chặn âm mưu đảo chính, ở Hy Lạp đã đặt ra chế độ gì?
Chế độ bỏ phiếu bằng vỏ sò
Câu 5. Hình ảnh này gợi cho em suy nghĩ về thành tựu nào của La Mã cổ đại?
Bảng chữ số La Mã
VẬN D ỤNG
2. Có ý kiến cho rằng: Người Hy Lạp và La Mã cổ đại đạt được những thành tựu văn hóa rực rỡ là do tiếp thu những thành tựu của người phương Đông cổ đại. Em có đồng ý với ý kiến trên không? Vì sao?
Người Hy Lạp và La Mã cổ đại đạt được những thành tựu văn hoá rực rỡ không những do tiếp thu mà còn phát triển, sáng tạo những thành tựu của người phương Đông cổ đại: 
So với Phương Đông nền văn minh Phương Tây ra đời chậm hơn đến cả thiên niên kỷ. Khi Phương Đông đã gặt hái được những thành tựu rực rỡ của văn minh thì Phương Tây đang đắm chìm trong lạc hậu và dã man. Họ đã tiếp thu những thành tựu văn minh của người phương Đông thông qua người Ả Rập để làm giàu thêm kho tàng tri thức của mình. Những phát minh vĩ đại của người Phương Đông (Trung Quốc) đã được người phương Tây sử dụng một cách hiệu quả cho sự phát triển.
Kỹ thuật làm giấy và kỹ thuật in thay vì dùng để in lá bùa, chú... phục vụ cho cúng bái của người Trung Quốc đã được người phương Tây sử dụng phục vụ để in tài liệu phổ biến khoa học và in sách giáo khoa phục vụ cho cho giáo dục nhà trường. Trường học ra đời sớm và giáo dục phát triển là một trong những nguyên nhân làm cho xã hội Tây Âu vào thời hậu kỳ trung đại và thời cận đại đã bứt phá một cách ngoạn mục để lại phương Đông trì trệ ở đằng sau.
VẬN DỤNG
Em hãy chọn và giới thiệu một trong những thành tựu văn hoá của Hy Lạp hoặc La Mã cổ đại còn được bảo tồn đến ngày nay.
Lưu ý: HS có thể tự do sáng tạo các hình thức giới thiệu nhưng đảm bảo được nội dung thông tin, kèm hình ảnh minh hoạ cho nội dung. Ví dụ: video, sơ đồ, tranh vẽ...