1
CHUYÊN Đề
Triệu nguyên, ngày 14 tháng 12 năm 2012
GIÁO VIÊN THỰC HIỆN: PHẠM THỊ ANH ĐÀO
TRƯờng thcs triệu nguyên
PHƯƠNG PHÁP VÀ KĨ THUẬT DẠY HỌC CỤ THỂ ĐỂ PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CHỦ ĐỘNG CỦA HỌC SINH TRONG DẠY HỌC PHÂN MÔN ÂM NHẠC THƯỜNG THỨC
2
Trong chương trình môn âm nhạc ở trường THCS có 4 phân môn đó là học hát, nhạc lý, tập đọc nhạc và âm nhạc thường thức. Phân môn âm nhạc thường thức giúp cho học sinh có một “trình độ văn hoá âm nhạc nhất định” bao gồm sự hiểu biết, năng lực thực hành tối thiểu và năng lực cảm thụ âm nhạc. Muốn đạt được điều này thì người giáo viên phải hướng dẫn tổ chức cho các em hoạt động học tập tốt ở 3 phân môn trong chương trình âm nhạc ở trường THCS. Đó là học hát, nhạc lý, tập đọc nhạc.
Trước thực tế về trang thiết bị hiện có của nhà trường và đối tượng học sinh của trường, tôi có nhiều băn khoăn trăn trở phải làm thế nào để dựa trên cơ sở những thiết bị dạy học ở trường rất hạn chế mà vẫn có thể thực hiện được giờ học âm nhạc thường thức cho các em đạt hiệu quả tốt, tránh sự nhàm chán cho các em khi học phân môn này.
Sau đây tôi xin mạnh dạn trình bày ý kiến chủ quan của mình về phương pháp, kĩ thuật dạy học phân môn âm nhạc thường thức theo định hướng chuyên đề
3
Phương pháp kể chuyện
Trong các giờ học Âm nhạc thường thức ngoài những thông tin
đã có trong SGK, nếu GV có những câu chuyện về tác giả, tác
phẩm hay các tư liệu về sinh hoạt âm nhạc, về các loại nhạc cụ
thì sẽ thu hút được sự tập trung chú ý của HS vào bài học, giúp
các em dễ nhớ hơn nội dung bài học và góp phần tích cực trong
việc giáo dục đạo đức, tình cảm cho các em thông qua bộ môn.
Thực tế trong tiết dạy, GV kể các câu chuyện về nhạc sĩ hay sự
ra đời của các bài hát thì HS rất chú ý lắng nghe và từ những câu
chuyện đó các em rút ra được những bài học cho bản thân. Ví dụ:
Khi dạy về nhạc sĩ Bettoven, GV sẽ kể cho HS nghe câu chuyện
Bettoven sang Áo để tìm thầy học sáng tác nhạc như thế nào”,
qua câu chuyện sẽ giáo dục cho các em ngoài tài năng ra chúng
ta còn cần đến tính ham học, biết vươn lên.
4
b. Phương pháp sử dụng tranh ảnh
Trong SGK mỗi bài âm nhạc thường thức đều có tranh ảnh minh
họa nhưng chất lượng chưa cao, chủ yếu là hình đen trắng. Việc
phóng to những bức ảnh đó và tạo màu sắc cho bức tranh sẽ
giúp HS quan sát rõ hơn, hấp dẫn hơn hoặc GV có thể vào
internet tìm những tranh đẹp sinh động hơn phù hợp với bài dạy.
Điều này sẽ góp phần làm cho giờ học sinh động và hiệu quả
hơn. Bên cạnh đó GV có thể sưu tầm các tranh ảnh từ các tư liệu
khác để giới thiệu cho HS.
Trong tiết hôm nay tôi đã áp dụng phương pháp này ngoài việc
giới thiệu các nhạc cụ dân tộc phổ biến với hình ảnh rõ nét, sinh
động hơn tôi còn giới thiệu thêm một số nhạc cụ dân tộc khác.
5
c. Phương pháp nghe nhạc

Trong bài học Âm nhạc thường thức thì nghe nhạc là một phần không thể thiếu. Tùy từng tiết học và tùy vào điều kiện trang thiết bị môn học ở trường mà cho HS nghe nhạc bằng nhiều hình thức khác nhau. Có thể kể đến bốn hình thức sau:
+ Học sinh hát
+ Giáo viên hát
+ Sử dụng đàn Organ
+ Nghe băng đĩa
6
c. Phương pháp nghe nhạc
* Học sinh hát: Trong âm nhạc có rất nhiều ca khúc của các nhạc sĩ nổi tiếng dành cho thiếu nhi như: Phong Nhã, Phạm Tuyên, Hoàng Long, Hoàng Lân… Vì vậy GV cần tạo điều kiện và khuyến khích HS trình bày các ca khúc này. Như vậy sẽ làm cho các em thực sự hứng thú.
Thực tế trong giờ học, một số HS rất thích hát, mặt khác các bạn trong lớp cũng mong muốn được nghe bạn mình hát. Vì vậy GV nên khơi gợi năng khiếu của HS từ các bài hát của thiếu nhi. Một số HS còn nhút nhát, khi nghe bạn hát thì bị lôi cuốn vào không khí học tập và cũng mạnh dạn xung phong lên hát, như vậy hình thức nghe nhạc này cũng lôi cuốn được sự chú ý của HS trong học tập và có hiệu quả cao.
* Giáo viên hát: Trên thực tế đa số HS thường rất thích được nghe GV hát mặc dù GV hát không hay bằng các ca khúc trong băng đĩa nhưng các em rất tập trung lắng nghe và sau mỗi lần GV hát HS đều vỗ tay, như vậy sẽ làm cho tiết học sinh động, tạo cho các em sự hứng thú trong học tập.
7
d. Phương pháp vấn đáp
Từ những kiến thức đã có sẵn trong SGK, GV nên đặt những câu hỏi mang tính suy luận, sáng tạo như vậy sẽ thu hút được sự chú ý của các em.
Ở tiết học này tôi đã sử dụng phương pháp này với các câu hỏi:
+ Sáo thường được làm từ vật liệu nào?
+ Ở địa phương em có loại nhạc cụ dân tộc nào? …
8
* Phối hợp các phương pháp trong tiết dạy
Sự phối hợp của các phương pháp trong tiết dạy là rất quan trọng. Chúng ta phải lựa chọn phương pháp phù hợp cho từng tiết học đồng thời phải biết sử dụng phối hợp các phương pháp đó như thế nào để đạt hiệu quả cao nhất. Có thể chia phân môn Âm nhạc thường thức thành ba dạng bài như sau:
+ Giới thiệu tác giả, tác phẩm;
+ Giới thiệu một số nhạc cụ;
+ Giới thiệu một số thể loại âm nhạc.
- Đối với bài giới thiệu về tác giả, tác phẩm: Với loại bài này thì GV phải giới thiệu chân dung nhạc sĩ, tác phẩm âm nhạc của nhạc sĩ trong SGK và đặt các câu hỏi liên quan đến tác giả sau đó GV cần phải kể cho HS nghe những câu chuyện về tác giả, sự ra đời của tác phẩm tiếp đó cho HS trình bày các ca khúc của nhạc sĩ mà các em thuộc. GV hát trích đoạn một vài ca khúc tiêu biểu cho HS nghe và cuối cùng là cho các em nghe qua băng đĩa.

9
a. Kĩ thuật đặt câu hỏi
Sử dụng câu hỏi có hiệu quả đem lại sự hiểu biết lẫn nhau giữa HS – GV và HS – HS. Kĩ năng đặt câu hỏi càng tốt thì mức độ tham gia của HS càng nhiều; HS sẽ học tập tích cực hơn.
Khi đặt câu hỏi cần đảm bảo các yêu cầu sau:
Câu hỏi phải liên quan đến việc thực hiện mục tiêu bài học;
Ngắn gọn, rõ ràng, dễ hiểu;
Đúng lúc, đúng chỗ;
Phù hợp với trình độ HS;
Kích thích suy nghĩ của HS; 
Phù hợp với thời gian thực tế;
Sắp xếp theo trình tự từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp;
Không ghép nhiều câu hỏi thành một câu hỏi móc xích;
Không hỏi nhiều vấn đề cùng một lúc.
10
Trong tiết học, tôi đã vận dụng kĩ thuật này để mở đầu giảng dạy phân môn âm nhạc thường thức
11
c. Kĩ thuật lắng nghe và phản hồi tích cực
Lắng nghe tích cực: Gồm 5 hoạt động liên quan với nhau và hầu như đều xảy ra theo một chuỗi liên tiếp:
- Tham dự: Nghe thông tin một cách tự nhiên và ghi chép.
- Diễn giải (phân tích thông tin): gắn ý nghĩa của lời nói dựa theo giá trị, ý kiến, kỳ vọng, vai trò, yêu cầu, trình độ của bạn.
- Ghi nhớ: Lưu giữ thông tin để tham khảo sau này.
- Đánh giá: ứng dụng kĩ năng phân tích phê bình để đo lường những nhận xét của diễn giả.
Đáp lại: Phản hồi lại khi bạn đánh giá thông tin của người nói.

Tóm lại việc lắng nghe đòi hỏi sự phối hợp các hoạt động thể chất và tinh thần, nên nó bị chi phối bởi các rào cản về cả hai hoạt động đó. Bởi vậy, muốn lắng nghe tích cực cần phải rèn luyện để nhận biết và sửa chữa những rào cản đó.
12
c. Kĩ thuật lắng nghe và phản hồi tích cực
Phản hồi tích cực: Các bước của quá trình phản hồi mang tính xây dựng:
- Bước 1. Quan sát (nghe, xem) và suy nghĩ (tôi nhìn thấy gì? và tôi đánh giá như thế nào về những điều tôi nhìn thấy?).
- Bước 2. Kiểm tra nhận thức: Đặt các câu hỏi để chắc chắn rằng mình đã hiểu đúng ý định của người thực hiện.
- Bước 3. Đưa ra ý kiến đóng góp của mình
13
Kết luận
Qua thực tế giảng dạy bộ môn âm nhạc ở trường THCS, từ những kinh nghiệm thực tế với những kiến thức đã học và những ý kiến đóng góp của đồng nghiệp bản thân tôi đã tìm ra được biện pháp để dạy tốt phân môn âm nhạc thường thức trong điều kiện trang thiết bị còn hạn chế. Tôi đã tránh được tình trạng dạy chay ở các tiết âm nhạc thường thức, thu hút các em tham gia hoạt động tích cực, giúp các em mạnh dạn hơn, tự tin hơn, có kĩ năng cảm thụ âm nhạc tốt hơn. Tuy nhiên đây mới chỉ là cách nhìn chủ quan của tôi trên một đối tượng học sinh nhất định chắc chắn vẫn còn nhiều thiếu sót, hạn chế cần được góp ý bổ sung khắc phục. Rất mong được sự đóng góp của thầy cô giáo, đồng nghiệp để giúp cho giờ học âm nhạc thường thức được tốt hơn nữa.