Tập làm văn

Kiểm tra

Thế nào là miêu tả ?

Miêu tả là vẽ lại bằng lời
những đặc điểm nổi bật của cảnh,
của người, của vật để giúp người
nghe, người đọc hình dung được
các đối tượng ấy.

Thứ Sáu ngày 09 tháng 12 năm 2022
Tập làm văn
Cấu tạo bài văn miêu tả đồ vật

I. Nhận xét
1. Đọc bài văn sau và trả lời câu hỏi:
Cái cối tân

Cái cối tân

Cái cối xinh xinh xuất hiện như một giấc mộng, ngồi chễm chệ giữa gian
nhà trống.
U gọi nó là cái cối tân. Cái vành, cái áo đều làm bằng nan tre. Hai cái tai
nó bằng tre già màu nâu. Mỗi tai có một cái lỗ tròn xoe. Lúc nào, tai cũng tỉnh táo
để nghe ngóng. Cối có hai hàm răng bằng gỗ dẻ. U gọi là dăm. Răng nó nhiều, ken
vào nhau. Vậy nên, người ta nói “chật như nêm cối”. Nói đến cối lại phải nói đến
cần. Cái cần dài bằng tre đực vàng óng. Đầu cần là củ tre, có cái chốt. Cái chốt
bằng tre mà rắn như đanh, móc vào tai cối. Từ chỗ tay cầm có cái thừng buộc vào
xà nhà. Đẩy đi kéo lại cối kêu ù ù.
Chọn được ngày lành tháng tốt, u đong một gánh thóc vàng ươm về. Đổ
vào lòng cối, u xay thử. Từ xung quang cối, gạo lẫn trấu chảy xuống vành rào rào
như mưa. U vốc ra một nắm, tải ra, thổi phù phù. Cả vốc gạo chỉ lỏi vài hạt thóc.
U gật đầu nói: “Cối tuy mới, chửa thuần nhưng mà nó xay được thế này là nhất
đấy!” Cứ thế ngày lại ngày qua, đêm đêm tôi xay lúa với u. Đêm đêm tiếng cối ù ù
vui cả xóm...
Cái cối xay cũng như những đồ dùng đã sống cùng tôi – cái võng đay, cái
chiếu manh, cái mâm gỗ, cái giỏ cua, cái chạn bát, cái giường nứa… - tất cả, tất cả
chúng nó đều cất tiếng nói: “Chúng tôi được sống cùng với tuổi thơ anh. Chúng
tôi hoàn toàn không muốn nhờ vả anh cái gì. Chúng tôi chỉ muốn theo dõi từng
bước anh đi…”
Theo Duy Khán

Ngày xưa, cách đây hơn bốn chục
năm, ở nông thôn chưa có điện, chưa
có máy xay xát như hiện nay nên
người ta dùng cối xay tre để xay lúa.
Hiện nay, một số gia đình nông thôn ở
miền Bắc và miền Trung vẫn còn chiếc
cối xay bằng tre giống như thế này.

Tập làm văn
Cấu tạo bài văn miêu tả đồ vật

I.Nhận xét
1.Đọc bài văn và trả lời câu hỏi:
a) Bài văn tả cái gì?
Bài văn tả cái cối xay gạo bằng tre.

Tập làm văn

Cấu tạo bài văn miêu tả đồ vật

I/ Nhận xét

Bài văn được chia làm mấy đoạn?
Bài văn được chia làm 4 đoạn.
Đoạn 1: Cái cối xinh xinh . . . gian nhà trống.
Đoạn 2: U gọi nó là cái cối tân . . . cối kêu ù ù.
Đoạn 3: Chọn được ngày lành . . . vui cả xóm.
Đoạn 4: Cái cối xay . . .theo dõi từng bước anh
đi.

Cấu tạo bài văn miêu tả đồ vật

b) Tìm các phần mở bài, kết bài. Mỗi phần ấy nói lên đều gì ?
Mở bài: (Đoạn 1) Cái cối xinh xinh xuất hiện như một
giấc mộng, ngồi chễm chệ giữa gian nhà trống.

 Giới thiệu về cái cối xay.
Kết bài: ( Đoạn 4) Cái cối xay cũng như những đồ dùng
đã sống cùng tôi - cái võng đay, cái chiếu manh, cái mâm
gỗ, cái giỏ cua, cái chạn chén, cái giường nứa,...-tất cả, tất
cả chúng nó đều cất tiếng nói: “ Chúng tôi được sống cùng
với tuổi thơ anh. Chúng tôi hoàn toàn không muốn nhờ vả
anh cái gì. Chúng tôi chỉ muốn theo dõi từng bước anh
đi...”
 Tình cảm của bạn nhỏ với các đồ dùng trong nhà.

Tập làm văn

Cấu tạo bài văn miêu tả đồ vật

Phần mở bài dùng giới thiệu đồ vật được miêu tả.
Phần kết bài thường nói đến tình cảm, sự gắn bó thân
thiết của người với đồ vật đó hay ích lợi của đồ vật ấy.
c) Các phần mở bài, kết bài đó giống với những cách mở
bài, kết bài nào đã học ?
 Giống kiểu mở bài trực tiếp và kết bài mở rộng
trong văn kể chuyện.
Thế nào là mở bài trực tiếp?
Mở bài trực tiếp là giới thiệu ngay đồ vật sẽ tả là cái cối tân.
Thế nào là kết bài mở rộng?
Kết bài mở rộng là bình luận thêm về đồ vật.

Tập làm văn

Cấu tạo bài văn miêu tả đồ vật
d) Phần thân bài tả cái cối theo trình tự như thế nào ?
Phần thân bài tả hình dáng cái cối theo trình tự từ bộ phận
lớn đến bộ phận nhỏ, từ ngoài vào trong, từ phần chính đến
phần phụ, cái vành, hai cái tai, hàng răng côi, cần cối, đầu
cần, cái chốt, dây thừng buộc cần và tả công dụng của cái
cối: dùng đẻ xay lúa, tiếng cối làm vui cả xóm.

d) Phần thân bài tả cái cối theo trình tự như thế nào?
Đoạn 1.
 Tả

hình dáng cái cối.

cái vành

hai cái tai
hàm răng cối
cần cối

từ ngoài

vào trong

phần chính

phần phụ

cái áo

lỗ tai
dăm cối
đầu cần
cái chốt

dây thừng

d. Phần thân bài tả cái cối theo trình tự như thế nào ?
Đoạn 2.
 Tả công dụng của cái cối.

Tập làm văn

Cấu tạo bài văn miêu tả đồ vật
d) Phần thân bài tả cái cối theo trình tự như thế nào ?
Đoạn 2:

 Tả hình dáng cái cối.
bộ phận lớn
từ ngoài
phần chính

Đoạn 3:

 Tả công dụng của cái cối.

bộ phận nhỏ
vào trong
phần phụ

Hình
dáng

Thân bài

Công
dụng

Cái vành

Cái áo

Hai cái tai

Lỗ tai

Hàm răng cối
Cái cần

Xay lúa

Dăm cối
Đầu cần
Cái chốt
Dây thừng
buộc cối

Tiếng cối làm vui cả xóm

9. dây thừng
6. cần cối

3. cái tai

7. đầu cần

2. cái áo
5. hàm răng

1. cái vành

8. cái chốt
4. lỗ tai

Để miêu tả cái cối tác giả đã sử dụng những biện
pháp nghệ thuật nào ?
Những hình ảnh so sánh
- Chật như nêm cối.
- Cái chốt bằng tre mà rắn như đanh.
Những hình ảnh nhân hóa
- Tai cũng tỉnh táo để nghe ngóng.
- Tất cả chúng nó đều cất tiếng nói.

Trong khi miêu tả cái cối, tác giả đã dùng những
hình ảnh so sánh nhân hóa thật xinh động: chật
như nêm cối, cái chốt bằng tre mà rắn như đanh,
cái tai tỉnh táo để nghe ngóng, cái cối xay, cái võng
đay, cái chiếu manh, cá mâm gỗ, cái giỏ cua, cái
chạn bát, giường nứa, … tất cả, tất cả chúng nó
đều cất tiếng nói … Tác giả đã quan sát cái cối xay
gạo bằng tre rất tỷ mỷ, tinh tế bằng nhiều giác
quan. Nhờ sự quan sát tỉ mỉ, tinh tế ấy với cách sử
dụng linh hoạt các biện pháp tu từ so sánh và
nhân hóa trong bài làm cho bài văn miêu tả cái cối
xay gạo chân thực mà sinh động.

1. Bài văn:

Cái cối tân

Cái cối xinh xinh xuất hiện như một giấc mộng, ngồi chễm chệ giữa gian nhà
trống.
U gọi nó là cái cối tân. Cái vành, cái áo đều làm bằng nan tre. Hai cái tai nó bằng
tre già màu nâu. Mỗi tai có một cái lỗ tròn xoe. Lúc nào tai cũng tỉnh táo để nghe
ngóng. Cối có hai hàm răng bằng gỗ dẻ. U gọi là dăm. Răng nó nhiều, ken vào nhau.
Vậy nên người ta nói “chật như nêm cối”. Nói đến cối lại phải nói đến cần. Cái cần
dài bằng tre đực vàng óng. Đầu cần là củ tre, có cái chốt. Cái chốt bằng tre mà rắn
như đanh, móc vào tai cối. Từ chỗ tay cầm có cái thừng buộc vào xà nhà. Đẩy đi kéo
lại, cối kêu ù ù.
Chọn được ngày lành tháng tốt, u đong một gánh thóc vàng ươm về. Đổ vào lòng
cối, u xay thử. Từ xung quanh cối, gạo lẫn trấu chảy xuống vành rào rào như mưa. U
vốc ra một nắm, tãi ra, thổi phù phù. Cả vốc gạo chỉ lõi một vài hạt thóc. U gật đầu
nói: “Cối tuy mới, chửa thuần nhưng mà nó xay được thế này là nhất đấy !” Cứ thế
ngày lại ngày qua, đêm đêm tôi xay lúa với u. Đêm đêm tiếng cối ù ù vui cả xóm.
Cái cối xay cũng như những đồ dùng đã sống cùng tôi – cái võng đay, cái chiếu
manh, cái mâm gỗ, cái giỏ cua, cái chạn bát, cái giường nứa… - tất cả, tất cả chúng
nó đều cất tiếng nói: “Chúng tôi được sống cùng với tuổi thơ anh. Chúng tôi hoàn
toàn không muốn nhờ vả anh cái gì. Chúng tôi chỉ muốn theo dõi từng bước anh
đi…”

Mở
bài

Thân
bài

Kết
bài

Tập làm văn
Cấu tạo bài văn miêu tả đồ vật

Thân
bài

Tả bao quát đồ vật và tả
các đặc điểm của cái cối.
Tả công dụng của cái cối.

Tập làm văn

Cấu tạo bài văn miêu tả đồ vật
I.Nhận xét

Bài: Cái cối tân

Mở bài( Đoạn 1) - Giới thiệu ngay đồ vật được miêu tả là
cái cối. (Mở bài trực tiếp)
Thân bài( Đoạn 2) - Tả đặc điểm hình dáng cái cối.
( Đoạn 3) - Tả công dụng của cái cối.

Kết bài( Đoạn 4) - Nêu phần kết bài có bình luận thêm
về tình cảm của bạn nhỏ với các đồ dùng trong nhà.
(Kết bài mở rộng)

Thứ sáu ngày tháng 12 năm 2022
Tập làm văn

Cấu tạo bài văn miêu tả đồ vật
2. Theo em, khi tả một đồ vật, ta cần tả những gì ?
Tả bao quát toàn bộ đồ vật.
Khi miêu tả

Tả những bộ phận có đặc điểm nổi bật.
Thể hiện tình cảm với đồ vật.

Muốn tả đồ vật tinh tế, tỉ mỉ phải tả bao
quát toàn bộ đồ vật, rồi tả những bộ phận
có đặc điểm nổi bật, không nên tả hết mọi
chi tiết, moik bộ phận vì như vậy sẽ lan
man, dài dòng.

Để miêu tả cái cối tác giả đã sử dụng những biện pháp nào ?

So sánh

-Chật như nêm cối.
- Cái chốt bằng tre mà
rắn như đanh.

Nhân hóa

- Tai cũng tỉnh táo để nghe
ngóng.
- Tất cả chúng nó đều cất
tiếng nói.

Thứ sáu ngày

tháng 12 năm 2022

Tập làm văn

Cấu tạo bài văn miêu tả đồ vật

Để miêu tả cái cối tác giả đã sử dụng những giác quan nào ?

Mắt

Tai

II. Ghi nhớ:

Bài
văn
miêu
tả
đồ vật

Mở bài
Thân bài

Trực tiếp hoặc gián tiếp
Tả bao quát đồ vật
Tả các đặc điểm nổi
bật và công dụng của
đồ vật.

Kết bài

Mở rộng hoặc
Không mở rộng

II. Ghi nhớ:
1. Bài văn miêu tả đồ vật có ba phần là mở bài, thân bài và
kết bài.
2. Có thể mở bài theo kiểu trực tiếp hay gián tiếp và kết bài
theo kiểu mở rộng hoặc không mở rộng.
3.Trong phần thân bài, trước hết, nên tả bao quát toàn bộ
đồ vật rồi tả những bộ phận có đặc điểm nổi bật.

Luyện tập
Ở phần thân bài tả cái trống trường, một bạn học sinh
đã viết:
Anh chàng trống này tròn như cái chum, lúc nào cũng chễm chệ
trên một cái giá gỗ kê ở trước phòng bảo vệ. Mình anh ta được
ghép bằng những mảnh gỗ đều chằn chặn, nở ở giữa, khum nhỏ lại
ở hai đầu. Ngang lưng quấn hai vành đai to bằng con rắn cạp nong,
nom rất hùng dũng. Hai đầu trống bịt kín bằng da trâu thuộc kĩ,
căng rất phẳng.
Sáng sáng đi học tới gần trường, tôi nghe thấy tiếng ồm ồm giục
giã “Tùng! Tùng! Tùng!” là chúng tôi rảo bước cho kịp giờ vào
học.Vào những lúc tập thể dục, anh trống lại “cầm càng” cho
chúng tôi theo nhịp “Cắc, tùng! Cắc, tùng!”đều đặn. Khi anh ta “xả
hơi” một hồi dài là lúc chúng tôi cũng được “xả hơi” sau một buổi
học.

Tập làm văn
Cấu tạo bài văn miêu tả đồ vật

a. Tìm câu văn tả bao quát
cái trống.
b. Nêu tên những bộ phận
của cái trống được miêu tả.
c. Tìm những từ ngữ tả
hình dáng, âm thanh của
cái trống.
d. Viết thêm phần mở bài
và kết bài để thành bài văn
hoàn chỉnh

a) Câu văn tả bao
quát cái trống.
b) Tên những
bộ phận của
cái trống được
miêu tả.

Anh chàng trống này tròn như cái chum, lúc nào cũng
chễm chệ trên một cái giá gỗ kê trước phòng bảo vệ.
Mình trống
Ngang lưng trống
Hai đầu trống

Mình trống

•Hình dáng:
- Tròn như cái chum.
- Mình anh ta được ghép bằng những mảnh gỗ đều chằn
chặn, nở ở giữa, khum nhỏ lại ở hai đầu.
c) Những từ ngữ
Ngang
Ngang lưng quấn hai vành đai to bằng con rắn cạp
tả hình dáng
và lưng -trống
nong, nom rất hùng dũng.
âm thanh của
- Hai đầu bịt kín bằng da trâu thuộc kĩ, căng rất phẳng.
trống.
•Âm thanh:
- Tiếng trống ồm ồm giục giã “Tùng ! Tùng ! Tùng !”.
-Trống “cầm càng” theo nhịp “Cắc, tùng ! Cắc,Đầu
tùng !”
trống
đều đặn. Giục trẻ rảo bước tới trường.
- Trống “xả hơi” một hồi dài.

d) Viết thêm phần mở bài và kết bài để thành bài văn hoàn
chỉnh.
Mở bài trực tiếp
Những ngày đầu cắp sách đến trường, có một đồ vật gây
cho tôi ấn tượng nhất, đó là chiếc trống trường.
Cái trống có mặt ở ngôi trường em không biết đã bao năm
rồi. Thầy bảo: “ít nhất cũng trên chục năm rồi”. Thế mà
trống vẫn còn tốt, vẫn còn sang sảng gọi chúng em nhanh
chân vào lớp mỗi ngày.

Mở bài gián tiếp
Kỉ niệm của những ngày đầu đi học là kỉ niệm mà mỗi người
không bao giờ quên. Kỉ niệm ấy luôn gắn với những đồ vật và
con người. Nhớ những ngày đầu đi học, tôi luôn nhớ tới chếc
trống trường tôi, nhớ những âm thanh rộn rã, náo nức của nó.

Kết bài mở rộng:
Trống trường đã trở thành người bạn đồng hành
với chúng em. Mai đây, khi lớn lên, dù có đi đến
bất cứ nơi nào của Tổ quốc song tiếng trống trường
mãi mãi vẫn bập bùng bao kỉ niệm.
Rồi mai đây, chúng tôi sẽ phải rời xa mái trường
tiểu học Kim Hoa B thân thương nhưng âm thanh
thôi thúc, rộn ràng của tiếng trống trường thưở ấu
thơ vẫn vang vọng mãi trong tâm trí tôi.
Kết bài không mở rộng:
Tạm biệt anh trống. Ngày mai anh nhớ "tùng, tùng, tùng, ..."
gọi chúng tôi đến trường nhé!

Ví dụ: Mở bài
• Anh chàng trống là người bạn thân thiết nhất

với tôi trong những năm cắp sách đến trường.
Hoặc
• Ở trường, cái gì đối với tôi cũng gắn bó thân
thương nhưng có lẽ anh chàng trống là người
bạn mà tôi yêu quý nhất.

Ví dụ: Kết bài:
Tạm biệt anh trống, đám học trò chúng
tôi ra về.
Hoặc:
Kì nghỉ hè đã đến rồi, phải chia tay với
anh trống tôi buồn lắm. Tôi mong mỏi ngày
tựu trường đến nhanh để gặp lại anh trống,
người bạn thân yêu của tôi.

Củng cố
kiểu
o
e
h
t
MB
p
trực tiế

KB
t
kh heo k
ôn
g m iểu
rộn
ở
g

ểu
ki
eo
th ng
ộ
KB ở r
m

g hĩ
n
c ảm cảm
u
ê
h
N
n
ì
t
c
hoặ

ệ u tả
i
th ẽ
i
iớ ật s
G v
đồ

CẤU TẠO
BÀI VĂN
MIÊU TẢ
ĐỒ VẬT

iểu
k
o
e
h
t
MB
gián tiếp

ao
b
Tả

Tả nh
ữ

át
u
q

ng bộ

có đặ
c

phận

điểm
n ổi
bật