Hình thức: đập phá máy móc, bãi công đòi tăng lương giảm giờ làm -> thành lập các tổ chức Công đoàn.
Mục tiêu: vì mục tiêu kinh tế và cải thiện đời sống.
- Sự ra đời của Tuyên ngôn Đảng cộng sản -> là văn kiện quan trọng của chủ nghĩa xã hội khoa học. -> thành lập Quốc tế thứ nhất
(Tự phát)
(Tự giác)
Hình thức: đấu tranh chính trị và đấu tranh vũ trang.


Mục tiêu: vì mục tiêu kinh tế và chính trị.
Thành lập các chính đảng.
Thành lập Quốc tế thứ hai.
Chủ nghĩa Mác đã đưa phong trào đấu tranh của công nhân từng bước đi đến thắng lợi, dù phải trải qua những bước thăng trầm và những thất bại.