Ôn tập
phần Tập
làm văn

Content

I. Về văn biểu cảm
II. Luyện tập

I. Về văn biểu cảm

n
ă
v
à
l
o
à
n
Thế
?
m
ả
c
biểu

Văn biểu cảm: là văn viết ra nhằm biểu
đạt tình cảm, cảm xúc, sự đánh giá của
con người đối với thế giới xung quanh và
khêu gợi lòng đồng cảm nơi người đọc.

Hãy ghi lại tên các văn bản biểu cảm được học và đọc trong
chương trình Ngữ văn 7, tập 1 (chỉ ghi các bài văn xuôi)?
Cổng trường mở ra
Mẹ tôi
Một thứ quà của lúa non: Cốm
Mùa xuân của tôi
Sài Gòn tôi yêu

Văn biểu cảm có những
đặc điểm gì? Hãy chỉ rõ
những đặc điểm đó
trong văn bản “Một thứ
quà của lúa non: Cốm”

Đặc điểm của văn biểu cảm
0
1
0
2

Mỗi bài văn tập trung biểu đạt một tình cảm chủ yếu
Thể hiện tình cảm, tư tưởng, sự đánh giá của con
người thông qua một hình ảnh cụ thể hoặc thổ lộ
trực tiếp nỗi niềm, cảm xúc trong lòng

0
3

Bài văn thường có bố cục 3 phần

0
4

Tình cảm trong bài rõ ràng, chân thật

“Một thứ quà của lúa non: Cốm” thể hiện khá rõ đặc điểm tâm hồn và ngòi bút của
Thạch Lam. Đó là nét tinh tế, nhạy cảm, tỉ mỉ, kĩ lưỡng trong từng cảm xúc thông qua sự
quan sát và nhận xét cua tác giả.
- Tác giả đã tả hương vị đặc sắc của lúa non để gợi nhớ đến cốm và để nêu lên sự hình thành
hạt cốm từ những tinh túy của thiên nhiên và sự khéo léo của con người.
- Tác giả nhận xét về tục dùng hồng, cốm làm đồ sêu tết của nhân dân ta
+ Màu sắc : Màu xanh tươi của cốm như ngọc thạch quý
+ Hương vị: Một thứ thanh đạm, một thứ ngọt sắc, hai thứ nâng đỡ cho nhau
- Tác giả bàn về cách thưởng thức cốm bằng một cái nhìn thấu đáo và một thái độ văn hóa
“Cốm không phải thứ quà của người ăn vội, ăn cốm phải ăn từng chút ít, thong thả và ngẫm
nghĩ. Lúc bấy giờ ta mới thu lại trong cả cái hương vị ấy cái mùi thơm phức của lúa non, của
hoa cỏ dại ven bờ; trong màu xanh của cốm cái tươi mát của lúa non và trong chất ngọt ngào
của cốm cái dịu dàng thanh đạm của loài thảo mộc.

Chỉ ra yếu tố miêu tả và tự sự trong đoạn văn sau và cho biết ý nghĩa của chúng?
Một mảng kỉ niệm lớn của đứa trẻ - đó là món ăn, đặc biệt là cái thứ dân Bắc gọi là
quà bánh. Hồi nhỏ, chúng tôi không được cho tiền đến trường ăn quà, vì ba mẹ tôi cho rằng
trẻ con sử dụng tiền sẽ hư! Đó quả là một thiệt thòi, vì dù trong cặp hoặc sau mui xe luôn xếp
sẵn những quả chuối, quýt, bánh mật, …thì những quả cấm vẫn là của quý. Đặc biệt là cái
món thịt bò khô, anh chàng đi bán rao hàng bằng cách lắp xắp cái kéo, trên thùng gỗ bày đủ
nước chấm, ớt, đu đủ xanh. Những sợi đu đủ màu ngọc thạch trắng, giòn, ớt đỏ và lá thơm
xanh hợp thành một bức tranh tĩnh vật – kiệt tác đối với học trò…
(Trích “Quà bánh tuổi thơ”)

Yếu tố tự sự: “Hồi nhỏ … của quý”:
bộc lộ nỗi mong muốn được thưởng
thức một món quà mình thích
Yếu tố miêu tả: “Đặc biệt là … tuổi
học trò” biểu lộ niềm thích thú đối
với món thịt bò khô.
 Yếu tố tự sự và miêu tả giúp cho tính chất biểu cảm của đoạn văn trở
nên chân thành, tự nhiên và xúc động. Khẳng định tình cảm nhớ nhung,
lưu luyến của tác giả đối với những kỉ niệm tuổi thơ đặc biệt là đối với
những món quà bánh dân dã.

Yếu tố tự sự và yếu tố
miêu tả có vai trò gì
trong văn biểu cảm?

Vai trò của yếu tố tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm
Yếu tố tự sự: không nhằm mục đích kể chuyện mà
quan trọng là gợi ra ý nghĩa sâu xa của sự việc
buộc người ta nhớ lâu và suy nghĩ, cảm xúc về nó.
Yếu tố miêu tả: gợi ra hình ảnh, màu sắc, đường
nét của đối tượng qua đó giúp khơi gợi cảm xúc

 Yếu tố miêu tả và tự sự trong văn biểu cảm không đơn thuần là tả,
kể mà đều là phương tiện để khơi dậy và bộc lộ tình cảm, cảm xúc

Khi muốn bày tỏ tình thương
yêu, lòng ngưỡng mộ, ngợi ca
đối với một con người, sự vật,
hiện tượng thì em phải nêu lên
được điều gì của con người, sự
vật, hiện tượng đó?

Với con người: Miêu tả vẻ đẹp
ngoại hình, lời nói, cử chỉ, vẻ
đẹp tâm hồn, tính cách. Tình
cảm của bản thân đối với
những vẻ đẹp đó.

Với cảnh đẹp: miêu tả vẻ
đẹp riêng, ấn tượng, tình
cảm đối với cảnh quan.

Ngôn ngữ biểu cảm đòi hỏi
phải sử dụng các phương
tiện tu từ như thế nào?

 Phương tiện tu từ thường
dùng trong văn biểu cảm như so
sánh, tương phản, câu hỏi tu từ,
điệp ngữ, nhân hóa…

Chỉ ra biện pháp tu từ đã được sử dụng
trong các câu văn sau:
Phương tiện tu từ
So sánh

Sài Gòn tôi yêu, Mùa xuân của tôi
- Sài Gòn trẻ hoài như một cây tơ đang độ nón nà
- Một cái thú giang hồ êm ái như nhung…cũng như lòng mình say sư một cái
gì đó…

- Sài Gòn vẫn trẻ - tôi thì đương già
Đối lập – tương phản - Nắng sớm – đêm khuya, tĩnh lặng – náo động dập dìu xe cộ
Câu cảm thán
Điệp từ
Câu hỏi tu từ
Liệt kê

- Đẹp quá đi, mùa xuân ơi!
-Tôi yêu Sài Gòn da diết, tôi yêu thời tiết trái chứng, tôi yêu phố phường…
- Tôi yêu sông xanh núi tím, yêu đôi mày ai …
- Ai bảo non đừng thương nước, ai cấm được…
- Mùa xuân của tôi… là mùa xuân có mưa riêu riêu, gió lành lành, có tiếng
nhạn kêu trong đêm …

Nối

Cột A
1. Nội dung
văn bản
biểu cảm

Cột B
Cho người đọc thấy rõ
nội dung biểu cảm và
đánh giá của người viết

2. Mục đích
biểu cảm

Câu cảm, so sánh, tương
phản, câu hỏi tu từ, điệp
từ…

3. Phương
tiện biểu
cảm

Cảm xúc, tâm trạng, tình
cảm và đánh giá, nhận
xét của người viết.

Điền vào ô trống dưới đây nội dung khái quát
trong bố cục bài văn biểu cảm

Mở bài

Thân bài

Kết bài

- Giới thiệu đối tượng biểu cảm
- Nêu cảm xúc, tâm trạng, đánh giá khái quát về đối tượng
Khai triển cụ thể từng cảm xúc, tâm trạng gắn với những đặc
điểm nổi bật của đối tượng
Khái quát lại tâm tư, tình cảm với đối tượng

II. Luyện tập

Chọn trong các từ ngữ: tình cảm, cảm xúc, sự đánh
giá, đồng cảm điền vào chỗ trống trong câu sau để
có được định nghĩa đúng trong văn biểu cảm:

Văn biểu cảm là văn bản viết ra
nhằm biểu đạt .………….. của con
người đối với thế giới xung quanh và
khơi gợi lòng………… ở người đọc.

Văn biểu cảm là văn bản
viết ra nhằm biểu đạt tình
cảm, cảm xúc, sự đánh giá
của con người đối với thế giới
xung quanh và khơi gợi lòng
đồng cảm ở người đọc.

Yêu cầu quan trọng nhất với bài văn biểu cảm là gì?

A. Sự việc
phải cụ thể

B. Tưởng
tượng phải
bay bổng

C. Cảm
xúc phải
chân thật

D. Văn
viết phải
hấp dẫn

Tớ là nhà văn
Viết một đoạn văn ngắn (5-7
câu) nêu cảm nghĩ về một
người thân trong gia đình?

Ôn tập lại bài
đã học

Hoàn thiện bài
tập trên lớp

Chuẩn bị bài sau
“Ôn tập tập làm
văn” phần II. Văn
nghị luận

Thank
you
GV: Nguyễn Thị Hạnh