NĂM HỌC 2022 - 2023

Khởi động
Câu hỏi 1: Chọn đáp án đúng cho
câu sau:
Trong Tiếng Việt có các kiểu cấu tạo
từ như thế nào?
A. Từ đơn, từ ghép.
B. Từ đơn, từ láy.
340521
C. Từ đơn, từ phức.

Câu hỏi 2: Câu sau đúng hay sai?
Từ phức là từ gồm hai hay nhiều
tiếng ghép lại.
Đáp án: Đúng

015423

Câu hỏi 3: Điền từ còn thiếu vào các
chỗ chấm.
Từ phức gồm những từ loại là
từ
láy
từ
ghép
….......
…….…
và
.
1
2
5
3
4
0

Thứ ba, ngày 27 tháng 12 năm 2022
Luyện từ và câu

Ôn tập về từ và cấu tạo từ

Bài tập 1: Lập bảng phân loại các từ
trong khổ thơ sau đây theo cấu tạo của
chúng. Biết rằng các từ đã được phân
cách với nhau bằng dấu gạch chéo.

/

Hai / cha con / bước / đi / trên / cát /
Ánh / mặt trời / rực rỡ / biển / xanh
Bóng / cha / dài / lênh khênh /
Bóng / con / tròn / chắc nịch /.

HOÀNG TRUNG THÔNG

Từ ở trong
khổ thơ

Từ

TỪ ĐƠN

Hai, bước, đi,
trên, cát,
Ánh, biển,
xanh, Bóng,
cha, dài,
Bóng, con,

TỪ PHỨC
Từ ghép

Từ láy

cha con,
mặt trời, lênh
khênh,
chắc
rực rỡ
nịch

Tìm thêm ví dụ minh họa cho các kiểu cấu
tạo từ trong bảng phân loại em vừa lập (mỗi
kiểu thêm 3 ví dụ).

Từ ở trong
khổ thơ
Từ tìm
thêm

TỪ ĐƠN

bàn, bút,
giấy, ăn, hát,
muối, đường,
xanh, đỏ,
chú, cô, ...

TỪ PHỨC
Từ ghép
Từ láy

Bàn ghế, Lúc lắc,
bánh đa, mải
bút mực, miết,...
vở viết

Bài tập 2: Các từ trong mỗi nhóm dưới
đây có quan hệ với nhau như thế nào?
- Đó là những từ đồng nghĩa.
- Đó là những từ đồng âm.
- Đó là một từ nhiều nghĩa.
a) đánh cờ, đánh giặc, đánh trống
b) trong veo, trong vắt, trong xanh
c) thi đậu, xôi đậu, chim đậu trên cành

Những từ thế nào là từ đồng nghĩa?
1. Từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa giống
nhau hoặc gần giống nhau.
2. Có những từ đồng nghĩa hoàn toàn, có thể
thay thế cho nhau trong lời nói.
3. Có những từ đồng nghĩa không hoàn toàn.
Khi dùng những từ này, ta phải cân nhắc lựa
chọn cho đúng.

Thế nào là từ đồng âm?

Từ đồng âm là những từ giống nhau
về âm nhưng khác hẳn về nghĩa.

Từ nhiều nghĩa là từ như thế nào ?
Từ nhiều nghĩa là từ có một nghĩa
gốc và một hay một số nghĩa chuyển.

a) đánh cờ, đánh giặc, đánh trống
- Đó là những từ nhiều nghĩa.
b) trong veo, trong vắt, trong xanh
- Đó là những từ đồng nghĩa.
c) thi đậu, xôi đậu, chim đậu trên cành
- Đó là những từ đồng âm.

Bài tập 3: Tìm các từ đồng nghĩa với
các từ in đậm trong bài văn dưới
đây. Theo em, vì sao nhà văn chọn từ
in đậm mà không chọn những từ
đồng nghĩa với nó?

Cây rơm

Cây rơm đã cao và tròn nóc. Trên cọc trụ, người ta úp một chiếc
nồi đất hoặc ống bơ để nước không theo cọc làm ướt từ ruột cây ướt
ra.
Cây rơm giống như một túp lều không cửa, nhưng với tuổi thơ có
thể mở cửa ở bất cứ nơi nào. Lúc chơi trò chạy đuổi, những chú bé
tinh ranh có thể chui vào đống rơm, lấy rơm che cho mình như đóng
cánh cửa lại.
Cây rơm như một cây nấm khổng lồ không chân. Cây rơm đứng
từ mùa gặt này đến mùa gặt tiếp sau. Cây rơm dâng dần thịt mình cho
lửa đỏ hồng căn bếp, cho bữa ăn rét mướt của trâu bò.
Vậy mà nó vẫn nồng nàn hương vị và đầy đủ sự ấm áp của quê
nhà.
Mệt mỏi trong công việc ngày mùa, hay vì đùa chơi, bạn sẽ sung
sướng biết bao khi tựa mình vào cây rơm. Và chắc chắn bạn sẽ ngủ
thiếp ngay, vì sự êm đềm của rơm, vì hương đồng cỏ nội sẵn đợi vỗ
về giấc ngủ của bạn.

Cây rơm
Cây rơm đã cao và tròn nóc. Trên cọc trụ, người ta úp một chiếc nồi
đất hoặc ống bơ để nước không theo cọc làm ướt từ ruột cây ướt ra.
Cây rơm giống như một túp lều không cửa, nhưng với tuổi thơ có
thể mở cửa ở bất cứ nơi nào. Lúc chơi trò chạy đuổi, những chú bé tinh
ranh có thể chui vào đống rơm, lấy rơm che cho mình như đóng cánh
cửa lại.
Cây rơm như một cây nấm khổng lồ không chân. Cây rơm đứng từ
mùa gặt này đến mùa gặt tiếp sau. Cây rơm dâng dần thịt mình cho lửa
đỏ hồng căn bếp, cho bữa ăn rét mướt của trâu bò.
Vậy mà nó vẫn nồng nàn hương vị và đầy đủ sự ấm áp của quê nhà.
Mệt mỏi trong công việc ngày mùa, hay vì đùa chơi, bạn sẽ sung
sướng biết bao khi tựa mình vào cây rơm. Và chắc chắn bạn sẽ ngủ thiếp
ngay, vì sự êm đềm của rơm, vì hương đồng cỏ nội sẵn đợi vỗ về giấc ngủ

Bài tập 3: Từ đồng nghĩa với:
tinh nghịch, tinh khôn,
- tinh ranh:
khôn ngoan, khôn lỏi, ranh mãnh,
ranh ma, …

- dâng: tặng, nộp, đưa, biếu, cho, hiến,
…
- êm đềm: êm dịu, êm ấm, êm ái, êm ả, …

Theo em, vì sao nhà văn chọn từ in đậm mà không
chọn những từ đồng nghĩa với nó?
Vì đây là các từ đồng nghĩa không
hoàn toàn, khi thay thế không thể hiện
phù hợp / đầy đủ sắc thái biểu cảm của
câu,…

Bài tập 4: Tìm từ trái nghĩa thích
hợp với mỗi chỗ trống trong các
thành ngữ, tục ngữ sau:
cũ
a) Có mới nới .….
b) Xấu gỗ, …..
tốt nước sơn.
yếu dùng mưu.
c) Mạnh dùng sức, …....

Vẽ sơ đồ tư duy với chủ đề “từ”

Từ

(chia theo cấu tạo)
Từ
đơn

Từ phức

Từ
ghép
Láy âm
Láy tiếng

Từ láy
Láy
vần

Từ
(chia theo nghĩa của từ)

Từ đồng
nghĩa
Từ trái
nghĩa

Từ
nhiều
nghĩa
Từ
đồng
âm

Từ
(chia theo từ loại)
Quan
hệ từ

Danh từ

Động
từ

Tính
từ

Đại từ