KHỞI ĐỘNG
Em hãy đặt câu theo những yêu cầu dưới đây:
a) Miêu tả một dòng sông, dòng suối hoặc dòng
kênh đang chảy.
b) Miêu tả đôi mắt của một em bé.
c) Miêu tả dáng đi của một người.

Thứ ba, ngày 26 tháng 12 năm 2023
Luyện từ và câu
Bài: Ôn tập về từ và cấu tạo từ
1. Lập bảng phân loại các từ trong khổ thơ sau đây theo
cấu tạo của chúng. Biết rằng các từ đã được phân cách với
nhau bằng dấu gạch chéo.
Hai / cha con / bước / đi / trên / cát,/
Ánh / mặt trời / rực rỡ / biển xanh /
Bóng / cha / dài / lênh khênh /
Bóng / con / tròn / chắc nịch /.
HOÀNG TRUNG THÔNG
Tìm thêm ví dụ minh họa cho các kiểu cấu tạo từ trong
bảng phân loại em vừa lập (mỗi kiểu thêm 3 ví dụ).

Từ có mấy kiểu cấu tạo?
Từ có 2 kiểu cấu tạo là từ đơn và từ phức.
- Từ đơn gồm một tiếng.
- Từ phức gồm hai hay nhiều tiếng.
Từ phức gồm mấy loại?
Từ phức gồm 2 loại: từ ghép và từ láy.

 
 

Từ đơn
 

Từ phức
Từ ghép

Từ láy

Hai, bước, đi,
trên, cát, ánh,
Từ ở trong khổ
Cha con, mặt rực rỡ, lênh
biển, xanh,
thơ
trời, chắc nịch khênh
bóng, cha, dài,
bóng, con, tròn

Từ tìm thêm

Nhà, cây, hoa,
mặt trời, chó
lá, chim, mèo,
sói, ngôi sao
gà, vịt

xinh xắn, đu
đủ, chuồn
chuồn

Thứ ba, ngày 26 tháng 12 năm 2023
Luyện từ và câu
Bài: Ôn tập về từ và cấu tạo từ
2. Các từ trong mỗi nhóm dưới đây quan hệ với nhau như
thế nào?
- Đó là những từ đồng nghĩa.
- Đó là những từ đồng âm.
- Đó là những từ nhiều nghĩa.
a. đánh cờ, đánh giặc, đánh trống.
b. trong veo, trong vắt, trong xanh.
c. thi đậu, xôi đậu, chim đậu trên cành.

Từ đồng nghĩa là gì?
Từ đồng nghĩa là những từ cùng chỉ một sự vật, hoạt động,
trạng thái hay tính chất.
Từ nhiều nghĩa là gì?
Từ nhiều nghĩa là từ có một nghĩa gốc hay một số nghĩa
chuyển. Các nghĩa của từ nhiều nghĩa bao giờ cũng có mối
liên hệ với nhau.
Từ đồng âm là gì?
Từ đồng âm là những từ giống nhau về âm nhưng khác
hẳn nhau về nghĩa.

a. đánh cờ, đánh giặc, đánh trống.
Đó là từ nhiều nghĩa.
b. trong veo, trong vắt, trong xanh.
Đó là từ đồng nghĩa.
c. thi đậu, xôi đậu, chim đậu trên cành.
 Đó là từ đồng âm

Thứ ba, ngày 26 tháng 12 năm 2023
Luyện từ và câu
Bài: Ôn tập về từ và cấu tạo từ
3. Tìm các từ đồng nghĩa với những từ in đậm trong bài văn dưới đây. Theo em, vì
sao nhà văn chọn từ in đậm mà không chọn những từ ngữ đồng nghĩa với nó?
Cây rơm
Cây rơm đã cao và tròn móc. Trên cục trụ, người ta úp một chiếc nồi đất hoặc
ống bơ để nước không theo cọc làm ướt từ ruột cây ướt ra.
Cây rơm giống như một túp lều không cửa, nhưng với tuổi thơ có thể mở cửa
bất cứ nơi nào. Lúc chơi trò chạy đuổi, những chú bé tinh ranh có thể chui vào
đống rơm, lấy rơm che cho mình như đóng cánh cửa lại.
Cây rơm như một cây nấm khổng lồ không chân. Cây rơm đứng từ mùa gặt này
đến mùa gặt tiếp sau. Cây rơm dâng dần thịt mình cho lửa đỏ hồng căn bếp, cho
bữa ăn rét mướt của trâu bò.
Vậy mà nó vẫn nồng nàn hương vị và đầy đủ sự ấm áp của quê nhà.
Mệt mỏi trong công việc ngày mùa, hay vì đùa chơi,bạn sẽ sung sướng biết bao
khi tựa mình vào cây rơm. Vì chắc chắn bạn sẽ ngủ thiếp ngay, vì sự êm đềm của
rơm, vì hương đồng cỏ nội đã sẵn đợi vỗ về giấc ngủ của bạn.
Phạm Đức

Từ

Từ đồng nghĩa

Tinh ranh

Tinh ranh, ranh mãnh, khôn
ngoan, ranh ma

dâng

Hiến, tặng, biếu, cho, nộp,
cống

Êm đềm

Êm ả, êm ái, êm đềm, êm dịu

Thứ ba, ngày 26 tháng 12 năm 2023
Luyện từ và câu
Bài: Ôn tập về từ và cấu tạo từ
4. Tìm từ trái nghĩa thích hợp với mỗi chỗ trống trong các
thành ngữ, tục ngữ sau:
a. Có mới nới cũ
…
b. Xấu gỗ, hơn tốt
… nước sơn.
c. Mạnh dùng sức yếu
… dùng mưu