Thứ tư ngày 17 tháng 5 năm 2023
Khoa học

QUAN HỆ THỨC ĂN TRONG TỰ NHIÊN

- Trong
quá trình
vật
Trong
quásống,
trìnhđộng
sống,
thường xuyên hấp thụ từ môi
động vật lấy vào cơ thể
trường những gì?
thức
ăn,
nước
uống,
khí
ô- Trong quá trình sống, động vật
xi
và xuyên
thải thải
ra môi
thường
ra môitrường
trường
những
gì? cặn bã, nước tiểu
các
chất

và khí các-bô-níc.

* Vẽ sơ đồ trao đổi chất ở động vật.

* Vẽ sơ đồ trao đổi chất ở động vật.
HẤP THỤ

THẢI RA

Khí ô-xi

Khí các-bôníc

Nước

Nước tiểu

Các chất
hữu cơ
trong
thức ăn

Động
vật

Các chất
thải

KIẾN THỨC CẦN GHI NHỚ
Động vật cần có đủ không khí,
thức ăn, nước uống và ánh sáng để
tồn tại, phát triển bình thường.
Quá trình động vật lấy từ môi
trường thức ăn, nước uống, khí ô xi
và thải ra các chất cặn bã, khí các
bô níc, nước tiểu… được gọi là quá
trình trao đổi chất giữa động vật và
môi trường.

1. Quan sát, đọc và trả
lờiQuan sát và đọc nội dung thông tin
a.
hình 1

b. Trả lời câu hỏi:
Câu 1: Thức ăn của cây
ngô là gì ?
- Thức ăn của cây ngô là:
Khí các-bô-níc, nước, các
chất khoáng, ánh sáng.
Câu 2: Từ những thức ăn
đó cây ngô có thể tạo ra
những chất dinh dưỡng
nào
nuôi cây?
- Từđểnhững
“thức ăn” đó
cây ngô có thể chế tạo ra
chất bột đường, chất
đạm,… để nuôi cây.

* Kể tên những gì được vẽ
trong hình?
* Ý nghĩa của chiều các mũi
tên có trong sơ đồ?
- Mũi tên xuất phát từ khí
các-bô-níc và chỉ vào lá của
cây ngô cho biết khí các-bôníc được cây ngô hấp thụ qua
lá.
- Mũi tên xuất phát từ nước,
các chất khoáng và chỉ vào rễ
của cây ngô cho biết nước, các
chất khoáng được cây ngô
hấp thụ qua rễ.

Kết luận:
Cây ngô đã dùng nước, các chất
khoáng, khí các-bô-níc, ánh sáng để tạo
thành các chất dinh dưỡng như chất
bột đường, chất đạm,…
*Chỉ có thực vật mới trực tiếp hấp thụ năng
lượng ánh sáng mặt trời và lấy các chất vô cơ
như nước, khí các-bô- níc để tạo thành chất dinh
dưỡng nuôi chính thực vật và sinh vật khác.

2. Thực hành vẽ sơ đồ chuỗi thức ăn
a. Quan sát hình 2, 3, 4:
b. Trả lời câu hỏi:
- Thức ăn của châu chấu
là gì?
* Thức ăn của châu chấu
là lá ngô.
- Thức ăn của ếch là gì ?
* Châu chấu là thức ăn
của ếch.
c, Vẽ sơ đồ chuỗi thức ăn
gồm các sinh vật: cây ngô,
châu chấu, ếch

c,Vẽ sơ đồ chuỗi thức ăn gồm các sinh vật: cây ngô, châu
chấu, ếch

Cây ngô

Châu chấu

Ếch

Sơ đồ bằng chữ sinh vật này là thức ăn của sinh
vật kia.

* Em rút ra được kết luận gì về mối quan hệ thức ăn giữa
sinh vật này với sinh vật kia ?
- Trong tự nhiên, sinh vật này thường là thức ăn của sinh
vật kia.

3. Quan sát sơ đồ sau và trả lời câu hỏi:
- Kể tên sinh vật được vẽ
trong sơ đồ trên.
Các sinh vật được vẽ trong
sơ đồ trên: cỏ, thỏ, cáo, vi
khuẩn.
 thỏ

- Hãy dùng các từ, cụm từ
cáo, thỏ, vi khuẩn để điền
vào chỗ chấm (....) cho phù
hợp:

 thỏ
Trong sơ đồ trên, cỏ là thức ăn của ...........,
thỏ là thức ăn
của........;
cáo xác chết của cáo là thức ăn của..............,
vi khuẩn vi khuẩn
phân hủy các xác chết tạo thành các chất đơn giản (chất vô
cơ) trả lại cho môi trường.

4. Đọc và trả lời
a) Đọc nội dung sau:
Chỉ có thực vật mới trực tiếp hấp thụ năng
lượng ánh sáng mặt trời và lấy các chất vô cơ
như: nước, khí các-bô-níc, các chất khoáng để
tạo thành chất dinh dưỡng nuôi chính thực vật
và thực vật lại là thức ăn của các sinh vật khác.
Chuỗi thức ăn là một dãy gồm nhiều loài sinh
vật có quan hệ thức ăn với nhau. Trong chuỗi
thức ăn, mỗi loài sinh vật là một mắt xích. Trong
tự nhiên có rất nhiều chuỗi thức ăn. Các chuỗi
thức
bắt đầu từ thực vật.
b) Trảăn
lờithường
câu hỏi:
- Chuỗi thức ăn là gì?
- Vẽ sơ đồ một chuỗi thức ăn trong tự nhiên mà
em biết.

Chuỗi thức ăn là một dãy gồm nhiều loài
sinh vật có quan hệ thức ăn với nhau.

Sơ đồ một chuỗi thức ăn trong tự nhiên

1. Em hãy:

- Nhìn tranh ghép

chuỗi thức ăn đúng
nhất.
- Viết sơ đồ chuỗi
thức ăn đã hoàn
thành vào vở.

Sơ đồ chuỗi thức ăn:
+ Lúa -> chuột -> cú mèo
+ Lúa -> gà -> con người
+ Lúa -> chuột -> rắn ->
diều hâu
+ Lúa -> bò -> con người

2. Trả lời câu hỏi:

- Hãy tưởng tượng điều gì xảy ra nếu một mặt xích
trong chuỗi thức ăn bị đứt?
- Nói về vai trò của thực vật đối với sự sống trên Trái
Đất.
- Nếu một mắt xích trong chuỗi thức ăn bị đứt sẽ ảnh
hưởng đến sự sống của toàn bộ sinh vật trong chuỗi
thức ăn.
Ví dụ: Nếu không có cỏ dê sẽ không có thức ăn, dê
cũng sẽ chết, con người cũng không có thịt dê để ăn...
- Vai trò của thực vật trên Trái Đất: Thực vật là cầu nối
giữa các yếu tố vô sinh và hữu sinh trong tự nhiên. Sự
sống trên Trái Đất được bắt đầu từ thực vật. Các chuỗi
thức ăn thường bắt đầu từ thực vật.

3. Hãy điền từ ngữ vào chỗ chấm (…)
trong các sơ đồ chuỗi thức ăn dưới đây
cho phù hợp:

Cỏ

……

……

Sâu

Con
người
Chim sâu

Thóc

……

Diều hâu

3. Hãy điền từ ngữ vào chỗ chấm (…)
trong các sơ đồ chuỗi thức ăn dưới đây
cho phù hợp:

Cỏ

Bò

Cây
rau
Thóc

Sâu

Con
người
Chim sâu

Gà

Diều hâu

4. Ở một ngôi làng, người dân nhận thấy khi
cả làng không nuôi mèo thì năng suất lúa
giảm và ngược lại những năm nào làng nuôi
nhiều mèo thì năng suất lúa tăng lên. Hãy vẽ
sơ đồ bằng chữ và mũi tên để thể hiện mối
quan hệ về thức ăn giữa cây lúa, chuột, mèo
và giải thích hiện tượng ở ngôi làng trên.

 Sơ đồ bằng chữ và mũi tên để
thể hiện mối quan hệ về thức
ăn giữa cây lúa, chuột, mèo
như sau:

Cây
lúa

Chuột

Mèo

Giải thích hiện tượng ở ngôi
làng trên: Khi cả làng không
nuôi mèo thì năng suất lúa giảm
bởi vì không có mèo bắt chuột
thì chuột ăn hết lúa cho nên
năng suất lúa giảm; nếu những
năm nào làng nuôi nhiều mèo
thì năng suất lúa tăng lên bởi vì
mèo sẽ bắt hết chuột và lúc đó
không có chuột cắn lúa, cây lúa
sống và phát triển tốt cho nên
năng suất lúa tăng lên.

GHI NHỚ
Chỉ có thực vật mới trực tiếp hấp thụ năng
lượng ánh sáng mặt trời và lấy các chất vô cơ
như: nước, khí các-bô-níc, các chất khoáng
để tạo thành chất dinh dưỡng nuôi chính thực
vật và thực vật lại là thức ăn của các sinh vật
khác.
Chuỗi thức ăn là một dãy gồm nhiều loài
sinh vật có quan hệ thức ăn với nhau. Trong
chuỗi thức ăn, mỗi loài sinh vật là một mắt
xích. Trong tự nhiên có rất nhiều chuỗi thức
ăn. Các chuỗi thức ăn thường bắt đầu từ thực
vật.