MÔN SINH HỌC 9
THẦY CHÀO TẤT CẢ CÁC EM
BÀI CŨ
So sánh quần thể sinh vật và quần thể người ?
Vì sao quần thể người lại khác với quần thể sinh vật khác ?
BÀI 49: QUẦN XÃ SINH VẬT
I: Thế nào là một quần xã sinh vật
? Hãy kể tên một số loài sinh vật trong quần xã rừng mưa nhiệt đới - rưng ngập mặn ven biển.
Rừng mưa nhiệt đới: dây leo, cây bụi, cây thân gỗ, dương xỉ …
Rừng ngập mặn: Cò, bướm, hưu, người, vượn, cá ….
Như rừng mưa nhiệt đới – Rừng ngập mặn ven biển gọi là quần xã sinh vật
? Vậy thế nào là một quần xã sinh vật.
* Quần xã sinh vật là: một tập hợp những quần thể sinh vật thuộc nhiều loài khác nhau cùng sống trong một không gian nhất định.
Trong rừng ngập mặn ven biển , các quần thể sinh vật có mối quan hệ sinh thái nào ?
- Trong quần xã các sinh vật có mỗi quan hệ cùng loài và quan hệ khác loài => quần xã có cấu trúc tương đối ổn định
Hs thảo luận : Nêu điểm giống và khác nhau giữa quần thể và quần xã sinh vật?
Đều là tập hợp nhiều cá thể sinh vật trong một khoảng không gian xác định
Khác nhau:
Giống nhau:
Mô hình sản xuất VAC (Vườn – Ao – Chuồng)
Các quần thể
trong mô hình
sản xuất VAC
Các quần thể vật nuôi
Các quần thể cây trồng
Mô hình sản xuất VAC là một quần xã nhân tạo
Trong thực tế sản xuất mô hình VAC có được gọi là quần thể sinh vật không ?
? Hãy giải thích
II: Những dấu hiệu điển hình của một quần xã
? Hãy nghiên cứu thông tin sgk . Cho biết một quần xã có những dấu hiệu nào.
? Số lượng loài trong quần xã được đánh giá qua những chỉ số nào
? Thành phần loài gồm những chỉ số nào.
* Quần xã có các dấu hiệu:
- Số lượng các loài trong quần xã
- Thành phần loài trong quần xã
- Độ đa dạng
Độ nhiều
Độ thường gặp
Loài ưu thế
Loài đặc trưng
Độ đa dạng
Độ đa dạng
Chỉ mức độ phong phú về số lượng loài
Độ nhiều
Chỉ về số lượng cá thể có trong mỗi loài
- Quan hệ thuận nghịch: Số loài càng đa dạng thì số lượng cá thể của mỗi loài giảm đi và ngược lại.
Độ nhiều
Được tính theo công thức:
Trong đó: A = Số địa điểm bắt gặp
P = Tổng số địa điểm quan sát.
Độ thường gặp: Kí hiệu là C
Nếu tính được C > 50% (Loài thường gặp)
25% < C < 50% (Loài ít gặp)
C < 25% (Loài ngẫu nhiên)
- Ví dụ : nghiên cứu ở quần xã ao
Loài ưu thế và loài đặc trưng khác nhau ở điểm căn bản nào?
Loài ưu thế là loài đóng vai trò quan trọng trong quần xã do số lượng, cỡ lớn hay tính chất hoạt động của chúng.
Trong số các loài ưu thế có một loài tiêu biểu nhất cho quần xã đó là loài đặc trưng, loài này chỉ có ở một quần xã hay có nhiều hơn hẳn các loài khác.
III: Quan hệ giữa ngoại cảnh và quần xã
Quan hệ giữa số lượng sâu và số lượng chim sâu.
Số lượng sâu tăng
Số lượng chim ăn sâu tăng
Số lượng sâu giảm
Khi số lượng chim tăng cao,chim ăn hết nhiều sâu
Điều gì xảy ra, khi số lượng sâu giảm xuống không đủ cung cấp cho chim ăn sâu?
Số lượng loài sinh
vật này khống chế
số lượng loài
sinh vật khác
(hiện tượng khống
chế sinh học)
? Em hãy lấy thêm vĩ dụ về quan hệ giữa ngoại cảnh ảnh hưởng tới số lượng cá thể của một quần thể trong quần xã
? Theo em khi nào thì có sự cân bằng sinh học trong quần xã
Có sự cân bằng sinh học trong quần xã khi số lượng cá thể của mỗi quần thể trong quần xã luôn được khống chế ở mức độ phù hợp với khả năng của môi trường.
? Ngoại cảnh có quan hệ như thế nào Tới quần xã
Khi ngoại cảnh thay đổi thì số lượng cá thế trong quần xã thay đổi và luôn được khống chế ở mức độ phù hợp với khả năng của môi trường
? Cân bằng sinh học là gì
Cân bằng sinh học là trạng thái mà số lượng cá thể mỗi quần thể trong quần xã dao động quanh vị trí cân bằng nhờ khống chế sinh học.
? Hiện nay sự cân bằng sinh học như thế nào
Hiện nay trong quần xã đã mất sự cân bằng sinh học
? Nêu nguyên nhân làm mất cân bằng sinh học trong quần xã
Đốt rừng làm nương rẫy
Săn bắt, mua bán động vật hoang dã
Quá trình đô thị hóa quá nhanh,
thiếu quy hoạch
Chặt phá rừng
Các hoạt động gây mất cân bằng sinh học
Trồng cây gây rừng
Nghiêm cấm săn bắt, mua bán động vật hoang dã
Tuần tra bảo vệ rừng
 Bài 1: Khi tìm hiểu về quần xã sinh vật. Phát biểu nào sau đây là đúng?
A. Quần xã sinh vật chỉ là một thành phần của hệ sinh thái.
B. Quần xã sinh vật là thành phần vô sinh trong hệ sinh thái.
C. Mối quan hệ trong chuỗi thức ăn của hệ sinh thái là mối quan hệ hỗ trợ.
D. Mối quan hệ trong chuỗi thức ăn của hệ sinh thái là mối quan hệ cạnh tranh.
B�i 2: Điều đúng khi nói về thành phần của quần xã sinh vật:
A. Tập hợp các sinh vật cùng loài
B. Tập hợp các cá thể sinh vật khác loài
C. Tập hợp các quần thể sinh vật khác loài
D. Tập hợp toàn bộ các sinh vật trong tự nhiên
Bài 3: §iÓm gièng nhau gi÷a quÇn thÓ sinh vËt vµ quÇn x· sinh vËt lµ:
A. TËp hîp nhiÒu quÇn thÓ sinh vËt
B. TËp hîp nhiÒu c¸ thÓ sinh vËt
C. Gåm c¸c sinh vËt trong cïng mét loµi
D. Gåm c¸c sinh vËt kh¸c loµi
Bài 4: §Æc ®iÓm cã ë quÇn x· mµ kh«ng cã ë quÇn thÓ sinh vËt lµ:
A. Cã sè c¸ thÓ cïng mét loµi
B. Cïng ph©n bè trong mét kho¶ng kh«ng gian x¸c ®Þnh
C. TËp hîp c¸c quÇn thÓ thuéc nhiÒu loµi sinh vËt
D. X¶y ra hiÖn t­îng giao phèi vµ sinh s¶n
Bài 5: §é ®a d¹ng cña quÇn x· sinh vËt ®­îc thÓ hiÖn ë:
A. MËt ®é cña c¸c nhãm c¸ thÓ trong quÇn x·
B. Møc ®é phong phó vÒ sè l­îng loµi trong quÇn x·
C. Sù kh¸c nhau vÒ løa tuæi cña c¸c c¸ thÓ trong quÇn x·
D. BiÕn ®éng vÒ mËt ®é c¸ thÓ trong quÇn x·
Bài 6: §é nhiÒu cña quÇn x· thÓ hiÖn ë:
A. Kh¶ n¨ng sinh s¶n cña c¸c c¸ thÓ trong mét quÇn thÓ nµo ®ã t¨ng lªn
B. TØ lÖ tö vong cña mét quÇn thÓ nµo ®ã gi¶m xuèng
C. MËt ®é c¸c c¸ thÓ cña tõng quÇn thÓ trong quÇn x·
D. Møc ®é di c­ cña c¸c c¸ thÓ trong quÇn x·
Bài 7: Trong quÇn x· loµi ­u thÕ lµ loµi:
Cã sè l­îng Ýt nhÊt trong quÇn x·
B. Cã sè l­îng nhiÒu trong quÇn x·
C. Ph©n bè nhiÒu n¬i trong quÇn x·
D. Cã vai trß quan träng trong quÇn x·
Quần xã sinh vật
Đặc điểm
Số lượng các loài
Độ đa dạng
Độ nhiều
Độ thường gặp
Thành phần loài
Loài đặc trưng
Loài ưu thế
Là tập hợp nhiều quần thể
sinh vật thuộc nhiều loài khác
nhau cùng sống trong một
không gian xác định, chúng có
mối quan hệ mật thiết,
gắn bó với nhau
Số lượng loài này khống chế số lượng loài động vật khác
Nhân tố vô sinh
Nhân tố hữu sinh
Điều kiện ngoại cảnh
Ảnh hưởng lên đời sống sinh vật
K/n
Ví dụ