NHiÖt liÖt chµo mõng

Giáo viên: Nguyễn Thị Hồng Loan.

Kiểm tra miệng

 1. Vì sao quần thể người có những đặc điểm mà quần thể sinh
vật khác không có? Ý nghĩa của việc phát triển dân số hợp lý ở
mỗi quốc gia là gì? (8đ)

* Do con người có lao động và tư duy, có óc sáng tạo, luôn làm việc có mục đích
trước, có khả năng tự điều chỉnh các đặc điểm sinh thái trong quần thể, đồng thời
cải tạo thiên nhiên.
* Phát triển dân số hợp lý tạo sự hài hòa giữa kinh tế và xã hội đảm bảo cuộc
sống cho mỗi cá nhân gia đình và xã hội

 2. Quần xã sinh vật là gì? Cho ví dụ (2đ)

* Quần xã sinh vật là tập hợp những quần thể sinh vật khác loài cùng sống trong
một không gian xác định, chúng có mối quan hệ gắn bó như một thể thống nhất
nên quần xã có cấu trúc tương đối ổn định.
* Ví dụ: Rừng mưa nhiệt đới, ao cá tự nhiên…

Xác định đâu là quần thể sinh vật?

a. Bầy voi

Quần thể

c. Rừng ngập mặn

b. Đại dương

d. Đàn ngựa vằn

Quần thể

Tiết 49-Bài 49: QUẦN XÃ SINH VẬT
I. Thế nào là một
quần xã sinh vật?

Quan sát các
hình ảnh sau

Tiết 49-Bài 49: QUẦN XÃ SINH VẬT
I. Thế nào là một
quần xã sinh vật?

Cho biết rừng mưa
nhiệt đới có những
quần thể nào?

Quần thể chim

Quần thể rêu

Quần thể hổ

Quần thể dương xỉ

Quần thể kiến

Quần thể nấm

Các loài trong quần xã có mối
quan hệ qua lại với nhau

QuÇn x· rõng mư­a nhiÖt ®íi

QuÇn x· rõng ngËp mÆn ven biÓn

Các loài trong quần xã có những mối quan hệ nào ?
- Quan hệ cùng loài:
Hỗ trợ

- Quan hệ khác loài:

Cạnh tranh
Hỗ trợ: Cộng sinh, hội sinh

Đối địch: Cạnh tranh, kí sinh- nữa kí
sinh, sinh vật ăn sinh vật khác

QuÇn x· rõng mư­a nhiÖt ®íi

QuÇn x· rõng ngËp mÆn ven biÓn

Thứ tự xuất hiện các quần thể trong rừng đó như thế nào?
Quần thể thực vật  Quần thể động vật ăn thực vật  Quần thể động vật ăn
động vật

Một quần xã có thể tồn tại trong thời gian:
- Quần xã chu kì: vài ngày, vài giờ.
- Quần xã ổn định: vài trăm năm, vài chục năm.

Tiết 49-Bài 49: QUẦN XÃ SINH VẬT
I. Thế nào là một quần xã sinh vật?

Trong một cái ao
tự nhiên có những
quần thể sinh vật
nào?

Tiết 49-Bài 49: QUẦN XÃ SINH VẬT

I. Thế nào là một quần xã sinh vật ?

Ao cá tự nhiên

Quần thể bèo
Quần thể rong
Quần thể cá trắm
Quần thể cá mè
Quần thể cá chép
Quần thể tôm
Quần thể cua

QUẦN XÃ SINH VẬT

Các mối quan hệ giữa các sinh vật như:
- Quan hệ cùng loài:

Hỗ trợ
Cạnh tranh

- Quan hệ khác loài:

Hỗ trợ : Cộng sinh, hội sinh
Đối địch : Cạnh tranh,
kí sinh- nửa kí sinh,

khác

sinh vật ăn sinh vật

TIẾT 49-BÀI 49. QUẦN XÃ SINH VẬT
I. Thế nào là một
quần xã sinh vật?
Thế nào là một
quần xã sinh
vật? Cho ví dụ

TIẾT 49-BÀI 49. QUẦN XÃ SINH VẬT
I. Thế nào là một
quần xã sinh
vật?

 Quần xã sinh vật là tập hợp nhiều quần
thể sinh vật khác loài, cùng sống trong một
không gian xác định và chúng có mối quan
hệ mật thiết, gắn bó với nhau.
Ví dụ: Rừng mưa nhiệt đới, ao cá tự nhiên
….

RỪNG NGẬP MẶN VEN BIỂN

Quần xã Javan

BÃI NGẦM SAN HÔ

Quần xã đồi cọ

Trong một bể cá, người ta
thả một số loài như: Cá
chép, cá mè, cá trắm, …
 vậy bể cá này có phải
là quần xã không?
- Đúng là quần xã (nhân tạo)
vì có nhiều quần thể khác
loài.
- Sai vì chỉ là ngẫu nhiên nhốt
chung, không có mối quan hệ
thống nhất.)

Trong thực tế, mô hình VAC có được gọi là quần xã sinh
vật không?

Phải (Quần xã nhân tạo)

Quần xã sinh vật khác quần thể sinh vật như thế nào?
Quần xã sinh vật

-

Quần thể sinh vật
-

Cụm từ gợi ý: Gồm nhiều cá thể cùng loài, gồm nhiều quần thể
khác loài, độ đa dạng cao, độ đa dạng thấp, chủ yếu là quan hệ
dinh dưỡng, chủ yếu là quan hệ sinh sản và di truyền.

Quần xã sinh vật khác quần thể sinh vật
Quần xã sinh vật

Quần thể sinh vật

- Gồm nhiều quần thể khác loài. - Gồm nhiều cá thể cùng loài.
- Độ đa dạng cao.

- Độ đa dạng thấp.

-Chủ yếu là quan hệ dinh dưỡng - Chủ yếu là quan hệ sinh sản và
di truyền.

TIẾ 49-BÀI 49. QUẦN XÃ SINH VẬT
I. Thế nào là một
quần xã sinh vật?
II. Những dấu hiệu
điển hình của một
quần xã

Nghiên cứu nội dung thông tin SGK trang 147
Tìm hiểu đặc điểm cơ bản của một quần xã sinh vật
Đặc điểm

Các chỉ số
Độ đa dạng

Số lượng
Độ nhiều
các loài
trong quần
Độ thường gặp
xã
Thành phần Loài ưu thế
loài trong
Loài đặc trưng
quần xã

Thể hiện
Mức độ phong phú về số loài trong quần xã
Mật độ cá thể của từng loài trong quần xã
Tỉ lệ % số địa điểm bắt gặp một loài
trong tổng số địa điểm quan sát
Loài đóng vai trò quan trọng trong quần xã
Loài chỉ có ở một quần xã hoặc có nhiều
hơn hẳn các loài khác

QuÇn x· rõng mư­a nhiÖt ®íi

QuÇn x· rõng ngËp mÆn ven biÓn

Là mức độ phong phú về số loài trong quần xã

- Điều kiện thuận lợi thì quần xã có số lượng loài lớn và cá
thể trong mỗi loài nhỏ.
- Độ đa dạng càng cao thì quần xã càng ổn định.

- Là mật độ
cá thể của
từng loài
trong quần
xã.

- Độ nhiều
thay đổi theo
thời gian,
theo mùa,
theo năm
hay đột xuất.

Quần xã vùng nam cực

Trong 2 quần xã trên, theo em quần xã nào có độ
-Quầnđa
xãdạng,
rừng quần
ngập xã
mặn:
dạng
nàocócóđộ
độđa
nhiều?
-Quần xã vùng nam cực: có độ nhiều của chim cánh cụt.

Độ thường gặp:

Kí hiệu là C

Được tính theo công thức:
p 100
C 
P

Trong đó: p = Số địa điểm lấy mẫu có loài được nghiên cứu
P = Tổng số địa điểm đã lấy mẫu.
Nếu tính được:

C > 50% (Loài thường gặp)
25% < C < 50% (Loài ít gặp)
C < 25% (Loài ngẫu nhiên)
- Ví dụ: nghiên cứu loài Voọc đầu trắng ở Cát Bà

Đóng vai trò quan trọng trong quần xã.
- VD: Quần xã trên cạn, thực vật có hạt là loài ưu thế

Loài cọ
Là loài chỉ có ở một quần xã hoặc có
nhiều hơn hẳn so với các loài khác.

LẠC ĐÀ –SA MẠC

SAO LA - HUẾ

Trong 2 quần xã dưới đây, theo em loài nào là loài
đặc trưng, loài nào là loài ưu thế?

San hô

Loài
ưu
thế

Lạc đà
Loài
đặc
trưng

TIẾT 49-BÀI 49. QUẦN XÃ SINH VẬT
I. Thế nào là một
quần xã sinh
vật?
II. Những dấu hiệu
điển hình của
một quần xã
III. Quan hệ giữa
ngoại cảnh và
quần xã

Quần xã có những đặc
điểm cơ bản nào?


Quần xã có các đặc điểm cơ bản về
số lượng và thành phần các loài sinh vật.

- Các nhân tố sinh thái vô sinh và hữu sinh luôn ảnh
hưởng tới quần xã, tạo nên sự thay đổi

TIẾT 49-BÀI 49. QUẦN XÃ SINH VẬT
Chu kỳ ngày đêm và
mùa thay đổi ảnh
hưởng tới sinh vật
trong quần xã như thế
nào? Cho ví dụ?

ÁNH SÁNG

Động vật kiếm ăn ngày

Động vật kiếm ăn đêm

NHIỆT ĐỘ

Lá rụng vào mùa thu

Đàn sếu di cư

Gấu ngủ đông

Thảo luận nhóm (3 phút)
1. Ngoài các ví dụ SGK, hãy lấy thêm 1 ví dụ về quan
hệ giữa ngoại cảnh ảnh hưởng tới số lượng cá thể của
một quần thể trong quần xã?
Thêi tiÕt Èm -> muçi ph¸t triÓn nhiÒu -> D¬i vµ th¹ch
sïng ph¸t triÓn
2. Theo em, khi nào có sự cân bằng sinh học trong
quần xã?

Số lượng cá thể trong quần xã thay đổi và luôn được khống chế ở
mức độ phù hợp với khả năng của môi trường thì tạo nên sự cân
bằng sinh học trong quần xã.

BÀI 49. QUẦN XÃ SINH VẬT
I. Thế nào là một
quần xã sinh
vật?
II. Những dấu hiệu
điển hình của
một quần xã
III. Quan hệ giữa
ngoại cảnh và
quần xã



Mối quan hệ giữa
ngoại cảnh và
quần xã sinh vật là
gì?

Khi ngoại cảnh thay đổi dẫn đến số lượng
cá thể trong quần xã thay đổi và luôn được
khống chế ở mức độ phù hợp với khả năng
của môi trường.

hực vật phát triển

SL chim giảm

Số lượng sâu tăng

SL sâu giảm

SL Chim ăn sâu tăng

Khi chim ăn hết nhiều sâu

- Điều kiện thuận lợi, thực vật phát triển làm cho động vật cũng phát triển, số lượng
của loài động vật này khống chế số lượng của loài khác.

- Cân bằng sinh học là trạng thái mà số lượng cá thể
mỗi quần thể trong quần xã dao động quanh vị trí
cân bằng nhờ khống chế sinh học.
Sâu nhiều

SL sâu giảm
Khống chế sinh
học

SL chim ăn sâu tăng

Chim ăn hết sâu
Cân bằng sinh
học

Cân bằng sinh học là gì?

Trong thực tế, con người đã có những tác động nào
gây mất cân bằng sinh học trong các quần xã?

Đốt rừng làm nương rẫy

Săn bắt, mua bán động vật hoang dã

Chặt phá rừng

Quá trình đô thị hóa quá nhanh,
thiếu quy hoạch

Theo em, chúng ta đã, đang và sẽ làm gì để bảo vệ
thiên nhiên?

Nghiêm cấm săn bắt, mua bán động vật hoang dã

Trồng cây gây rừng

Tuần tra bảo vệ rừng

TỔNG KẾT
1/ Vì sao quần xã có cấu trúc tương đối ổn định?
A. Vì quần xã có môi trường sống thuận lợi
B. Khi số lượng cá thể của loài này bị số lượng cá thể
của loài kia kìm hãm
C. Vì các sinh vật trong quần xã có mối quan hệ gắn bó
như một thể thống nhất
D. Vì có nhiều loài, nhiều nguồn sống

2/ Hãy xác định các tập hợp nào dưới đây là QXSV?
a. Các cá thể tôm, cá, cua sống trong ao.
b. Các con nai nuôi trong Thảo Cầm Viên.
c. Các loài chim sống trong rừng.
d. Các cây xoài trồng trong vườn.
e. Các cây trong rừng quốc gia Cúc Phương.
f. Các cây đào trồng trong vườn.
g. Các cây xà cừ, bạch đàn trong rừng Nam Cát Tiên.

Tập hợp sau đây là quần xã: a,c,e,g

3/ Nêu điểm giống và khác nhau giữa quần thể và quần xã
sinh vật?
-Giống nhau: Đều là tập hợp nhiều cá thể sinh vật trong một
khoảng không gian xác định
-Khác nhau:

Quần thể sinh vật
- Là tập hợp nhiều cá thể sinh vật
cùng loài.
- Có cấu trúc nhỏ hơn quần xã.
- Phạm vi phân bố hẹp => độ đa
dạng thấp

Vd: Rừng cây thông nhựa phân bố tại
vùng núi Đông Bắc Việt Nam

Quần xã sinh vật
- Là tập hợp nhiều quần thể sinh vật
khác loài
- Có cấu trúc lớn hơn quần thể
- Phạm vi phân bố rộng => độ đa
dạng cao
Vd: Quần xã rừng ngập mặn ven biển.

HƯỚNG DẪN HỌC TẬP
* Đối với bài học tiết này:
- Học bài:
+ Khái niệm quần xã sinh vật. Tìm ví dụ.
+ Các dấu hiệu điển hình của quần xã.
+ Quan hệ giữa ngoại cảnh và quần xã.
- Làm các bài tập sgk trang149
* Đối với bài học tiết sau:
- Chuẩn bị bài 50: Hệ sinh thái
- Thế nào là một hệ sinh thái?