Chào mừng các em học sinh
Tham gia buổi học.
Tiết 81 QUÊ HƯƠNG
(Tế Hanh)

TRẦN TẾ HANH (1921 - 2009)
Quê hương là nguồn cảm hứng lớn nhất trong suốt đời thơ của Tế Hanh:
“Mười lăm tuổi xa nhà ra Huế học
Tôi bắt đầu theo các bạn làm thơ
Những vần điệu đầu tiên gửi về quê mẹ
Bài Quê hương muối mặn đến bây giờ”...
I. TÌM HIỂU CHUNG

- Tên khai sinh: Trần Tế Hanh
- Quê: Bình Dương - Bình Sơn - Quảng Ngãi
- Nhà thơ tiêu biểu của phong trào Thơ mới chặng cuối (1940 - 1945). Ngay từ những bài thơ đầu, hồn thơ lãng mạn của Tế Hanh đã gắn bó tha thiết với làng quê.
- Được trao tặng giải thưởng HCM về VHNT (1996).
- Viết nhiều về đề tài quê hương.
1. Tác giả
2. Tác phẩm.
- Xuất xứ: Viết năm 1939, khi tác giả xa quê, in trong tập Hoa niên (1945)
- Đọc, từ khó
- Thể thơ - PTBĐ chính:
+ Thơ 8 chữ
+ Biểu cảm
Bố cục:
2 phần
+ 16 câu đầu: Hình ảnh quê hương.
+ 4 câu tiếp : Nỗi nhớ quê hương.
II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
1. NộI dung.
a. Hình ảnh quê hương
*.Giới thiệu chung về làng quê tác giả
? Đọc hai câu thơ đầu và cho biết, tác giả đã giới thiệu về làng quê mình như thế nào?
? Em hiểu cụm từ "cách biển nửa ngày sông" như thế nào?
+ Nghề chài lưới
+ Cách biển nửa ngày sông.
=> Đó là 1 làng ven biển, làm nghề chài lưới
=> Cách giới thiệu ngắn gọn, giản dị, độc đáo.
Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng
Rướn thân trắng bao la thâu góp gió…
? Em có nhận xét gì về cách giới thiệu làng quê mình của tác giả?
? Sau lời giới thiệu ấy, hình ảnh làng chài quê hương được tác giả vẽ bằng những cảnh nào?
- Hai cảnh:
+ Cảnh dân chài bơi thuyền đi đánh cá.(6 câu tiếp )
+ Cảnh thuyền và người về bến (8 câu tiếp )
? Cảnh ra khơi đánh cá của người dân chài được miêu tả trong không gian nào? Câu thơ nào cho em thấy điều đó?
? Với người dân chài thì thời tiết như vậy báo hiệu điều gì?
? Cảnh ra khơi đánh cá của người dân chài được miêu tả qua những hình ảnh nào?
- Hình ảnh:
+ Dân trai tráng.
+ Chiếc thuyền.
+ Cánh buồm.
* Cảnh dân làng chài ra khơi đánh cá:
- Không gian:
+ Buổi sớm đẹp trời.
+ " trời trong gió nhẹ sớm mai hồng"
=> Là điềm lành, báo hiệu một ngày làm ăn đầy hứa hẹn với biển lặng sóng êm.
1. Phân tích nét đặc sắc nghệ thuật trong hai câu thơ:
Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã
Phăng mái chèo, mạnh mẽ vượt trường giang.
2.Phân tích nét đặc sắc nghệ thuật trong hai câu thơ:
Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng
Rướn thân trắng bao la thâu góp gió…
- NT: + So sánh: Chiếc thuyền - con tuấn mã
=> Làm nổi bật vẻ đẹp của con thuyền
+ Các tính từ, động từ mạnh.
=> Thể hiện sức mạnh của con thuyền khi ra khơi.
- NT: So sánh, nhân hoá.
- Cánh buồm
-biểu tượng quê hương
->Cảnh đẹp, là một bức tranh lao động đầy sức sống
? Qua đây em có nhận xét gì về cảnh ra khơi đánh cá của người dân chài?
? Sau những ngày lao khẩn trương, sôi nổi trên biển, đoàn thuyền đã trở về trong khung cảnh ntn? Dân làng chài trên biển đón đoàn thuyền với không khí ra sao?
*Cảnh thuyền cá về bến:
+ Không khí:
+ Ồn ào trên bến đỗ
+ Tấp nập đón ghe
=> Khung cảnh nhộn nhịp, náo nhiệt đầy ắp niềm vui và sự sống.
* Đoàn thuyền trở về:
+ Nhờ ơn trời...
+ Cá đầy ghe.
+Tươi ngon, bạc trắng.
=> Chuyến ra khơi đầy thắng lợi và bình yên trở về =>lòng biết ơn đối với biển cả hào phóng.
* Người dân chài:
+ Làn da ngăm rám nắng
+ Thân hình nồng thở vị xa xăm
->M.tả vừa chân thực, vừa lãng mạn và trở nên có tầm vóc phi thường.
* Chiếc thuyền
=> Nhân hoá, cảm nhận tinh tế - con thuyền vô tri đã trở nên có hồn, một tâm hồn rất tinh tế.
=> Cảnh thật bình yên, thơ mộng
=> Tâm hồn tinh tế, gắn bó sâu nặng với quê hương làng chài.
Ngày hôm sau, ồn ào trên bến đỗ
Khắp dân làng tấp nập đón ghe về.
2. Nghệ thuật:
- Sáng tạo nên những hình ảnh của cuộc sống lao động thơ mộng .
- Tạo liên tưởng so sánh độc đáo lời thơ bay bổng đầy cảm xúc .
- Sử dụng thể thơ 8 chữ hiện đại có những sáng tạo mới mẻ.
3. Ý nghĩa: Bài thơ là bày tỏ của tác giả về một tình yêu tha thiết đối với quê hương làng biển


Bài thơ đã bồi đắp cho em tình cảm gì?
Tình yêu quê hương đất nước
SƠ ĐỒ TƯ DUY BÀI QUÊ HƯƠNG
Dặn dò - Hướng dẫn về nhà:
1. Học thuộc và tập đọc diễn cảm bài thơ.
2. Nắm chắc nội dung và nghệ thuật của bài thơ.
3.Sưu tầm và chép lại một số đoạn thơ (văn) hay nói về tình cảm quê hương.
4. Chuẩn bị bài «Tức cảnh Pác Pó- Hồ Chí Minh:
- Đọc kĩ văn bản, đọc kĩ chú thích.
- Trả lời câu hỏi phần Đọc -Hiểu văn bản.
- Sưu tầm một số tư liệu( Thơ, tranh ảnh...)có liên quan đến nhà thơ Hồ Chí Minh và bài thơ `‘Tức cảnh Pác Pó``.
28
Giáo viên: Nguyễn Thị Ngọc Nhiễu
TRƯỜNG THCS NGUYỄN HUỆ
TRÂN TRỌNG CẢM ƠN CÁC EM HỌC SINH