Quê hương là gì hở mẹ 
Mà cô giáo dạy phải
yêu 
Quê hương là gì hở mẹ 
Ai đi xa cũng nhớ nhiều

Làng tôi xanh bóng
tre, từng tiếng
chuông ban chiều,
tiếng chuông nhà
thờ rung ….

Quê hương là chùm khế ngọt
Cho con trèo hái mỗi ngày
Quê hương là đường đi học
Con về rợp bướm vàng bay

Văn bản:

- Tế Hanh -

I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
Tên thật: Trần Tế Hanh (1921- 2009)
- Quê: Quảng Ngãi.
- Thơ: giản dị, tự nhiên, giàu hình
ảnh

Hai nửa
yêu thương

Gửi miền Bắc
1945

TẾ HANH
(1921 - 2009)

Hoa niên

1955

1960

Tiếng sóng

1963

I. TÌM HIỂU CHUNG
2. Tác phẩm
a. Xuất xứ
- Khi tác giả đang học ở trường Quốc học Huế.
- In lần đầu trong tập “Nghẹn ngào” (1939)
- Sau được in lại trong tập “Hoa niên” (1945).
b. Phương thức biểu đạt, thể loại, chủ đ
-Phương thức biểu đạt: Biểu cảm+ miêu tả
-Thể loại: thơ 8 chữ
-Chủ đề: Viết về quê hương

C. Đọc vb

“Chim bay dọc biển đem tin cá”
Làng tôi ở vốn làm nghề chài lưới:
Nước bao vây cách biển nửa ngày sông.
Khi trời trong, gió nhẹ, sớm mai hồng,
Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá:
Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã
Phăng mái chèo mạnh mẽ vượt trường
giang.
Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng
Rướn thân trắng bao la thâu góp gió...
Ngày hôm sau, ồn ào trên bến đỗ
Khắp dân làng tấp nập đón ghe về.
“Nhờ ơn trời, biển lặng cá đầy ghe”,
Những con cá tươi ngon thân bạc trắng.

- Tế Hanh Dân chài lưới, làn da ngăm rám nắng,
Cả thân hình nồng thở vị xa xăm;
Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm
Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.
Nay xa cách lòng tôi luôn tưởng nhớ
Màu nước xanh, cá bạc, chiếc buồm vôi,
Thoáng con thuyền rẽ sóng chạy ra khơi,
Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá!
1939

D. Bố cục
+ P1 (Hai câu đầu)
Giới thiệu chung về quê hương.
+ P2 (14 câu tiếp):
Hình ảnh con người quê hương.
+ P3 (Còn lại)
Nỗi nhớ quê hương.
CẢNH THUYỀN CÁ
VỀ BẾN

1. Hình ảnh quê hương trong tâm trí của tác giả:
a. Giới thiệu về quê hương:
Làng tôi ở
Làm nghề chài lưới

Vị trí: bao bọc bao bọc bởi sông nước

=> Lời giới thiệu tự nhiên, mộc mạc, ngắn gọn nhưng nêu rõ vị tr
và nghề nghiệp truyền thống của làng.

01
Câu hỏi

02
Câu hỏi

1. Cảnh đoàn thuyền ra khơi đánh cá được miêu tả ở không
gian, thời gian và con người hiện ra qua hình ảnh nào?
1. Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì, tác dụng của
những biện pháp nghệ thuật ấy?

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
b. Cảnh ra khơi đánh cá

- Tế Hanh

Khi trời trong, gió nhẹ, sớm mai hồng,
Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá:
Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã
Phăng mái chèo mạnh mẽ vượt trường giang.
Cánh buồm giương, to như mảnh hồn làng
Rướn thân trắng bao la thâu góp gió...

b. Cảnh ra khơi đánh cá
Khi trời trong, gió nhẹ, sớm mai hồng

Phong cảnh thiên nhiên trong sáng khoáng đạt
ĐIỀU KIỆN THUẬN LỢI ĐỂ RA KHƠI

Khi trời trong, gió nhẹ, sớm mai hồng,
Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá:
Thời gian: Sớm mai hồng=> Đẹp, dự báo ra khơi
thuận lợi
Không gian: Trời trong, gió nhẹ=> tươi sáng, đẹp đẽ
Con người: trai tráng=> khỏe mạnh nhất, vạm vỡ
nhất, đại diện cho vẻ đẹp của biển cả.
=> Chuyến ra khơi bội thu, gặt hái những con cá tươi
ngon nhất nhờ thiên thời, địa lợi, nhân hòa.

Chiếc
thuyền
Chiếc
thuyền
nhẹ hăng như con tuấn mã
Phăng mái chèo mạnh mẽ vượt trường giang

 Lối so sánh, hoán dụ, động từ mạnh
 Thể hiện khí thế lao động hăng say, sức
mạnh khoẻ khoắn của người dân chài

Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã
Phăng mái chèo mạnh mẽ vượt trường giang

• Con thuyền:
+Biện pháp so sánh: Như con tuấn mã=> Nhẹ
nhàng về tình thần, về trọng lượng nhưng lại hăng
hái, mạnh mẽ như con ngựa đẹp hiện ra giống
trong cổ tích
+Hoán dụ: lấy con thuyền để chỉ cả đoàn thuyền
+Sử dụng động từ mạnh: Hăng, phăng, vượt

Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng
Rướn thân trắng bao la thâu góp gió...
* Cánh buồm:
+So sánh: Cánh buồm với mảnh hồn làng: So sánh cái hữu
hình với cái vô hình.
+Ẩn dụ: Mảnh hồn làng: - Linh hồn của làng chài
- Động lực cho người ra khơi
- Gửi gắm niềm hi vọng của người ở nhà
+ Động từ mạnh: Giương, thâu, rướn
=> Sự chủ động, mạnh mẽ, thách thức, dẻo dai của đoàn
thuyền trước biển khơi.
+ Nhân hóa: cánh buồm nhân hóa như một con người có
hành động, suy nghĩ như một con người.
=> Con thuyền là thành viên của người dân làng chài đang góp
phần vào công cuộc lao động miệt mài trên biển cả.

• Cách buồm:
+So sánh: như mảnh hồn làng=> hình ảnh nhỏ, nhưng rất đỗi
thân thương, thiêng liêng.
+Ẩn dụ: Mảnh hồn làng: - Cánh buồm ra khơi như mang hi
vọng của người ở lại về 1 chuyến cá bội thu.
- Là động lực để người ra khơi tiếp
tục vượt qua khó khăn, thu về thành quả lao động lớn lao.
- Linh hồn của làng quê
+Động từ: giương, rướn, thâu=> Mạnh, thức thách, dẻo dai,
chủ động, chiếm lĩnh
+Nhân hóa: Cánh buồm không chỉ là một vật vô tri, vô giác
mà giờ đây nó chủ động, làm chủ biển cả giống như một con
người
=> Cánh buồm mạnh mẽ, thiêng liêng, chủ động làm chủ

3. Cảnh thuyền về bến
Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm
Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.
*Hình ảnh con người và con thuyền:
+Con người: - da ngăm rám nắng: ca ngợi vẻ đẹp khỏe khoắn,
công cuộc mưu sinh vất vả.
- Nồng thở vị xa xăm: mùi vị của biển cả, mồ hôi
lao động, mùi vị của thành quả lao động
Þ Hình ảnh con người hăng say, miệt mài lao động.
+ Chiếc thuyền: im, về nằm, nghe chất muối
-> Nghệ thuật nhân hóa: biến con thuyền giống như một người
dân làng chài, cũng nghỉ ngơi chuyến chuyến đi dài.
-> Ẩn dụ chuyển cảm giác: chiêm nghiệm về cuộc đời, tạo sự
khỏe khoắn của con thuyền theo thời gian.
=> Đẹp đẽ, đáng trân trọng sau công cuộc lao động vất vả.

Dân chài lưới, làn da ngăm rám nắng,
Cả thân hình nồng thở vị xa xăm;
Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm
Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.
- Hình ảnh:
+Con người: Làn da ngăm rám nắng, thân hình nồng thở vị xa
xăm=> Sự vạm vỡ, khỏe khoắn trong hành trình ra khơi của
người dân làng chài.
+Chiếc thuyền: im, trở về nằm, nghe chất muối=> Nhân hóa,
ẩn dụ
-> Nhân hóa: im, mỏi, nghe=> thấy được sự mệt mỏi trong
hành trình ra khơi của con người, của chiếc thuyền.
-> Ẩn dụ: chuyển đổi cảm giác: cảm nhận tinh tế thấy được
muói, vị của biển cả càng ngày thấm dần làm dày thêm thớ
vỏ.

Cảnh dân làng đón đoàn thuyền
trở về là một bức tranh lao động
ồn ào, náo nhiệt, em có đồng ý
với ý kiến trên không?

BỨC TRANH LAO ĐỘNG
ĐẦY ẮP NIỀM VUI, SỰ SỐNG

HÌNH ẢNH CON NGƯỜI SAU CHUYẾN RA
KHƠI ĐƯỢC HIỆN LÊN NHƯ THẾ NÀO?
Làn da: Ngăm rám nắng
Thân hình: vị xa xăm
Rắn chắc, khỏe mạnh

HÌNH ẢNH CON THUYỀN

Nghệ thuật: Nhân hóa
Con người trầm tư, thư giãn

4. Nỗi nhớ quê hương của nhà thơ
Nay xa cách lòng tôi luôn tưởng nhớ
Màu nước xanh, cá bạc, chiếc buồm vôi,
Thoáng con thuyền rẽ sóng chạy ra khơi,
Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá!
• Nỗi nhớ: màu nước xanh, cá bạc, chiếc buồm vôi, con
thuyền, mùi nồng mặn -> đặc trưng của làng chài.
• Màu sắc: Xanh, bạc, trắng-> gam màu sáng, lạnh-> khoang
đạt, rộng lớn.
• Sử dụng câu cảm thán: Nhấn mạnh nỗi nhớ biển cả-> Sự
trân trọng, biết ơn thiên nhiên.
-> Biện pháp NT: Liệt kê
 Thể hiện nỗi nhớ tha thiết, cháy bỏng của tác giả đối với quê
hương.

nước xanh
cá bạc

Nỗi nhớ
mùi nồng mặn
chiếc buồm vôi
- Mùi của biển, nắng, gió
- Mùi mồ hôi trên vai áo
- Hương vị quê hương