TỨC CẢNH PÁC BÓ
HỒ CHÍ MINH
Bài 20
Tiết: 82
TỨC CẢNH PÁC BÓ
(Hồ Chí Minh)
I. Tìm hiểu chung.
(1890 – 1969)
Người là lãnh tụ vĩ đại của nhân dân Việt Nam, nhà thơ lớn của dân tộc, danh nhân văn hoá thế giới.
Tiết: 82
TỨC CẢNH PÁC BÓ
(Hồ Chí Minh)
I. Tìm hiểu chung.
Bài thơ được viết tháng 2/1941, sau ba mươi năm bôn ba nước ngoài, Bác Hồ về nước, sống và làm việc ở Pác Bó (Cao Bằng).
I. Tìm hiểu chung.
1. Tác giả: Hồ Chí Minh (1890-1969)
- Là vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam
- Là một danh nhân văn hoá thế giới.
 
2. Văn bản
- Xuất xứ: Bài thơ: “Tức cảnh Pác Bó” sáng tác tháng 2-1941, khi Bác sống và hoạt động ở hang Pác Bó, một hang núi nhỏ sát biên giới Việt Trung (huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng).
- Thể thơ: thất ngôn tứ tuyệt (4 câu, mỗi câu có 7 tiếng. Hiệp vần ở tiếng cuối của các câu 1,2,4)
- Bố cục: gồm 4 phần: khai, thừa, chuyển,hợp.
- Phương thức biểu đạt: Tự sự + biểu cảm, biểu cảm là chủ đạo
I. Tìm hiểu chung.
1.Tác giả: Hồ Chí Minh (1890-1969)
- Là vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam
- Là một danh nhân văn hoá thế giới.
 
2. Văn bản.
- Xuất xứ: Bài thơ: “Tức cảnh Pác Bó” sáng tác tháng 2-1941, khi Bác sống và hoạt động ở hang Pác Bó, một hang núi nhỏ sát biên giới Việt Trung (huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng).
II. Tìm hiểu chi tiết.
1. Cảnh sinh hoạt và làm việc của Bác ở Pắc Bó.
Tiết: 82
TỨC CẢNH PÁC BÓ
(Hồ Chí Minh)
I. Tìm hiểu chung.
II. Tìm hiểu chi tiết.
1. Cảnh sinh hoạt của Bác ở hang Pác Bó:
Câu 1:
Sáng ra bờ suối, tối vào hang
Phép đối
Vế: Sáng ra bờ suối >< tối vào hang
Thời gian: Sáng >< tối
Không gian: Bờ suối >< hang
Hoạt động: Ra >< vào
=> Hoạt động đều đặn, nhịp nhàng.
=> Tâm trạng thoải mái, hoà hợp với thiên nhiên.
I. Tìm hiểu chung.
Tác giả.
Văn bản.
II. Tìm hiểu chi tiết
1. Cảnh sinh hoạt và làm việc của Bác ở Pác- Bó.
Câu thơ 1:
- Cuộc sống bí mật nhưng có nề nếp, khoa học
- Bác sống chan hoà với thiên nhiên.

Tiết: 82
TỨC CẢNH PÁC BÓ
(Hồ Chí Minh)
I. Tìm hiểu chung.
II. Tìm hiểu chi tiết.
1. Cảnh sinh hoạt của Bác ở hang Pác- Bó:
Câu 2:
Cháo bẹ, rau măng vẫn sẵn sàng.
vẫn sẵn sàng.
Nơi núi rừng này, lương thực, thực phẩm thật đầy đủ, luôn có sẵn sàng.
Giọng điệu đùa vui, hóm hỉnh.
=> Gian khổ nhưng vẫn lạc quan, yêu đời, nhiệt tình cách mạng.
I. Giới thiệu chung
Tác giả:
Văn bản
II. Tìm hiểu chi tiết.
1. Cảnh sinh hoạt và làm việc của Bác ở Pắc Bó.
Câu thơ 1:
- Cuộc sống bí mật nhưng có nề nếp, khoa học
Bác sống chan hoà với thiên nhiên.
Câu thơ 2:
Cuộc sống đơn sơ, giản dị, kham khổ, đạm bạc
-> Thể hiện niềm lạc quan, niềm vui sống ung dung tự tại, chan hoà với thiên nhiên.
Tiết: 82
TỨC CẢNH PÁC BÓ
(Hồ Chí Minh)
I. Giới thiệu chung
II. Tìm hiểu chi tiết.
1. Cảnh sinh hoạt của Bác ở hang Pác Bó:
Câu 3:
Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng
Bàn đá chông chênh >< dịch sử Đảng
Điều kiện làm việc khó khăn thiếu thốn.
><
Công việc cao cả, lớn lao.
=> Hình tượng người chiến sĩ vừa bình dị, vừa lớn lao, uy nghi như bức tượng đài về vị lãnh tụ cách mạng.
I. Giới thiệu chung.
II. Tìm hiểu chi tiết.
1. Cảnh sinh hoạt và làm việc của Bác ở Pác- Bó.
Câu thơ 1:
- Cuộc sống bí mật nhưng có nề nếp, khoa học
Bác sống chan hoà với thiên nhiên.
Câu thơ 2:
Cuộc sống đơn sơ, giản dị, kham khổ, đạm bạc
-> Thể hiện niềm lạc quan, niềm vui sống ung dung tự tại, chan hoà với thiên nhiên.
- Câu thơ 3: Điều kiện làm việc gian khổ, thiếu thốn
I. Giới thiệu chung
II. Tìm hiểu chi tiết.
1. Cảnh sinh hoạt và làm việc của Bác ở Pắc Bó.
Câu thơ 1:
- Cuộc sống bí mật nhưng có nề nếp, khoa học
Bác sống chan hoà với thiên nhiên.
Câu thơ 2:
Cuộc sống đơn sơ, giản dị, kham khổ, đạm bạc
-> Thể hiện niềm lạc quan, niềm vui sống ung dung tự tại, chan hoà với thiên nhiên.
Câu thơ 3: Điều kiện làm việc gian khổ, thiếu thốn.
2. Cuộc đời cách mạng của Bác.
Tiết: 82
TỨC CẢNH PÁC BÓ
(Hồ Chí Minh)
I. Giới thiệu chung.
II. Đọc- hiểu văn bản
1. Cảnh sinh hoạt của Bác ở hang Pác Bó:
2. Cái “sang” của cuộc đời cách mạng:
Câu 4:
Cuộc đời cách mạng thật là sang
sang
Hoà hợp với thiên nhiên.
Vui vẻ, yêu đời, thoải mái.
Ung dung, say mê làm cách mạng.
sang
Làm toát lên tinh thần của toàn bài thơ.
=> Tinh thần lạc quan, phong thái ung dung, vui vẻ trong cuộc sống gian khổ.
=> Bản lĩnh của người chiến sĩ cách mạng.
I. Giới thiệu chung
II. Tìm hiểu chi tiết.
1. Cảnh sinh hoạt và làm việc của Bác ở Pắc Bó.
Câu thơ 1:
- Cuộc sống bí mật nhưng có nề nếp, khoa học
Bác sống chan hoà với thiên nhiên.
Câu thơ 2:
Cuộc sống đơn sơ, giản dị, kham khổ, đạm bạc
-> Thể hiện niềm lạc quan, niềm vui sống ung dung tự tại, chan hoà với thiên nhiên.
Câu thơ 3: Điều kiện làm việc gian khổ, thiếu thốn.
2. Cuộc đời cách mạng của Bác
- Sảng khoái, vui tươi, sang trọng.
-> Với Bác: làm CM và sống hoà hợp với thiên nhiên là một niềm vui lớn-> phong thái ung dung, tinh thần lạc quan cách mạng của Bác.
TỔNG KẾT
1. Nghệ thuật.
- Lời thơ bình dị, giọng điệu vui đùa thoải mái.
- Kết hợp hài hòa giữa tính chất cổ điển và hiện đại.
2. Nội dung
- Tâm hồn hoà hợp với thiên nhiên.
- Tinh thần cách mạng kiên cường.
- Ung dung, lạc quan.
Hiện thực cuộc sống
Tinh thần
Điều kiện làm việc thiếu thốn
Bữa ăn đạm bạc
Chỗ ở tạm bợ
Hoà hợp với thiên nhiên
Ung dung, say mê làm cách mạng
Vui vẻ, yêu đời
Cuộc sống gian khổ nhưng Bác vẫn ung dung, lạc quan, nhiệt tình cách mạng.
TỨC CẢNH PÁC BÓ
Bài tập 1:
? Tính chất cổ điển và hiện đại của bài thơ được thể hiện như thế nào?
Gợi ý:
- Cổ điển: Thú lâm tuyền, thể thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật, hình ảnh, nhịp điệu, nhãn tự.
- Hiện đại: Cuộc đời cách mạng, lối sống cách mạng, công việc cách mạng, tinh thần lạc quan cách mạng; ngôn từ giản dị tự nhiên, giọng thơ chân thành, dung dị, vui đùa, hóm hỉnh.
Bài tập 2:
? Tìm những câu thơ hay của Bác nói về cái sang của người làm cách mạng kể cả khi trong cảnh tù đày ?
Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà


1. Học thuộc bài thơ, học nội dung phân tích. Hoàn thành luyện tập.
- Sưu tầm thêm những bài thơ của Bác viết ở chiến khu Việt Bắc, những bài thơ nói về lòng yêu thiên nhiên của Bác.
- Tập so sánh, đối chiếu hình thức nghệ thuật của bài thơ với một bài thơ tứ tuyệt đã học.
2. Chuẩn bị bài: Ngắm trăng, Đi đường
- Đọc bản phiên âm, dịch nghĩa, dịch thơ. So sánh bản dịch thơ với phiên âm.
- Tìm hiểu về hoàn cảnh ra đời hai bài thơ.
- Trả lời câu hỏi trong SGK/ 38,40.
- Sưu tầm một số bài thơ trong tập thơ “Nhật kí trong tù” (Hồ Chí Minh).