HỌC VIỆN THANH THIẾU NIÊN VIỆT NAM
PHÂN VIỆN MIỀN NAM
BỘ MÔN: ĐỀ CƯƠNG VĂN HÓA VIỆT NAM
CHƯƠNG 3: VĂN HÓA TỔ CHỨC ĐỜI SỐNG CÁ NHÂN
Th.s Bùi Văn Tuyển
Nội dung chính
1. Tín ngưỡng
2. Phong tục
3. Văn hóa giao tiếp và nghệ thuật ngôn từ
1. Tín ngưỡng

Theo các bạn tín ngưỡng là gì?
Tín ngưỡng là hệ thống các niềm tin mà con người tin vào để giải thích thế giới và để mang lại sự bình an cho cá nhân và cộng đồng.
1.Tín ngưỡng
1.1. Tín ngưỡng Phồn thực
1.Tín ngưỡng
1.1. Tín ngưỡng Phồn thực
Thờ sinh lực khí
1.Tín ngưỡng
1.1. Tín ngưỡng Phồn thực
Thờ hành vi giao cấu
1.Tín ngưỡng
1.1. Tín ngưỡng Phồn thực
Vai trò tín ngưỡng phồn thực gắn với chiếc trống đồng
1.Tín ngưỡng
1.1. Tín ngưỡng Phồn thực
Vai trò tín ngưỡng phồn thực gắn với chiếc trống đồng:
1. Tín ngưỡng
1.2.Tín ngưỡng sùng bái tự nhiên
Tục thờ Mẫu
1. Tín ngưỡng
1.2.Tín ngưỡng sùng bái tự nhiên
Thờ động thực vật
1. Tín ngưỡng
1.2.Tín ngưỡng sùng bái con người
Thần thánh phần hồn trong con người
1. Tín ngưỡng
1.2.Tín ngưỡng sùng bái con người
Thờ cũng tổ tiên
1. Tín ngưỡng
1.2.Tín ngưỡng sùng bái con người
Thờ thổ công
1. Tín ngưỡng
1.2.Tín ngưỡng sùng bái con người
Thờ thần hoàng làng
1. Tín ngưỡng
1.2.Tín ngưỡng sùng bái con người
Thờ tứ bất tử
2.Phong tục
Theo các bạn Phong tục là gì?

Phong tục là toàn bộ những hoạt động sống của con người được hình thành trong quá trình lịch sử và ổn định thành nề nếp, được cộng đồng thừa nhận, truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Phong tục không mang tính cố định, bắt buộc như nghi thức, nghi lễ, nhưng cũng không tùy tiện như hoạt động sống thường ngày. Nó trở thành một tập quán xã hội tương đối bền vững và tương đối thống nhất
2.Phong tục
2.1. Phong tục hôn nhân
2.1. Hôn nhân
- Hôn nhân là gì?
- Hôn nhân truyền thống:
+ Gia tộc tự xác lập
+ Phải đáp ứng quyền lợi làng xã
+ Nhu cầu riêng tư:
. Phù hợp trai gái
. Quan hệ vật chất
. Quan hệ mẹ chồng nàng dâu
2. Phong tục
2.1.Phong tục tang ma
Quan niệm:
Linh hồn => Đưa tiễn
Thể xác => Xót thương
Người Việt Nam chuẩn bị khá chu đáo cho đám ma của mình
Ăn mặc trong tang lễ; lạy trước linh cữu;
Cách tiễn đưa người chết; để tang
Tính cộng đồng trong ma chay
2. Phong tục
2.3. Phong tục tết và lễ hội
2. Phong tục
2.3. Phong tục tết và lễ hội
Tết người Việt
Gần tới tết: Tảo mộ ông bà, dọn dẹp nhà cửa, trang trí nhà cửa
Mâm cúng tất niên; trang trí bàn thờ gia tiên
Thờ cúng trong tết
Tục mừng tuổi
Lễ thăm hỏi họ hàng, làng xóm, người thân trong tết
2. Phong tục
2.3. Phong tục tết và lễ hội
* Lễ hội


+ Phần lễ: Là việc của GĐ, cá nhân
+ Phần hội: Là việc của cộng đồng
2. Phong tục
2.3. Phong tục tết và lễ hội
* Lễ hội

+Vì sao lại có lễ hội
Mong ước tự do bình đẳng: (dưới thời nguyên thủy và La mã cổ đại Lễ xa – tuốc- nơ)
Cuộc sống ấm no hạnh phúc: Thân phận được đảm bảo, diện mạo được quý trọng -> cuộc sống thực tế còn xa như thế
Chờ đợi một tương lai xa xôi thì không ổn, vì hạnh phúc con người là cần hôm nay. Do đó cần phải có một ngày no đủ, một ngày phi thực tế, một ngày được ăn sung mặc sướng…và cách đó chỉ có cách duy nhất là lễ hội
2. Phong tục
2.3. Phong tục tết và lễ hội
* Lễ hội

+ ý nghĩa của lễ hội
Tưởng nhớ đến truyền thống lịch sử dân tộc, đền đáp công ơn của những người đi trước.
Thể hiện vai trò của người phụ nữ
Là dịp để thanh niên nam nữ được biểu hiện giá trị của mình trước mọi người
Là dịp để mượn ngôn ngữ để tỏ lời yêu thương
Chống lại truyền thống nam nữ thụ thụ bất thân (lễ hội Chen)
Là dịp để trai gái gặp nhau; giao lưu trao đổi văn hóa
- Tạo nên một cuộc sống phi trần gian
3. Văn hóa giao tiếp
3. Văn hóa giao tiếp
Đặc trưng cơ bản trong giao tiếp
+ Thích giao tiếp (thích thăm viếng và hiếu khách)
+ Rụt rè trong giao tiếp
+ Lựa chọn đối tượng giao tiếp
+ Cách thức giao tiếp: ( vòng vo, đắn đo cân nhắc kỹ,thiếu tính quyết đoán)
+ Nghi thức lời nói: Thân mật hóa,Tính cộng đồng hóa,cách nói lịch sự, xưng hô khiêm tốn.
CHÚC CÁC BẠN HỌC TẬP TỐT!