Chào mừng quý thầy cô và các em
học sinh đến với bài học

Cảm nhận được điều gì từ những bức ảnh
nhìn về vốn văn hoá dân tộc
Tiết 124


Trần Đình Hượu
GV: Nguyễn Văn Khải
HS lớp: 12A,B
TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
Trần Đình Hượu (1926-1995)
Là nhà nghiên cứu chuyên sâu về lịch sử tư tưởng và VHVN trung cận đại.
- Có nhiều công trình nghiên cứu có giá trị (SGK)
Hình ảnh một số công trình nghiên cứu của Trần Đình Hượu
Trích từ phần II, bài “Về vấn đề tìm đặc sắc văn hóa dân tộc”, in trong cuốn “Đến hiện đại từ truyền thống”.
2. Tác phẩm.
Văn hóa là gì?
(Từ điển tiếng Việt, Hoàng Phê chủ biên, Trung tâm từ điển học, 2002)
Văn hóa là tổng thể nói chung những giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra trong quá trình lịch sử
Kinh đô Huế
Điệu sạp của người Thái
- Vốn văn hóa dân tộc: Là những giá trị văn hóa của riêng dân tộc, bao gồm cả cái tự có và tích lũy được…
- Nền văn hóa của ta không đồ sộ, có những cống hiến lớn lao cho nhân loại, hay có những đặc sắc nổi bật.
+ Kho tàng thần thoại không phong phú.
+ Tôn giáo triết học không phát triển.
+ Không có ngành khoa học, kỹ thuật nào phát triển có truyền thống.
+ Rất yêu chuộng thơ ca nhưng các nhà thơ không ai nghĩ sự nghiệp của mình là ở thơ ca.
+ Văn hóa của dân nông nghiệp định cư.
+ Không có nhu cầu lưu chuyển, trao đổi.
+ Không có sự kích thích của đô thị.
Nhìn nhận chung về vốn văn hóa của dân tộc
- Chứng minh trong sự đối sánh các dân tộc khác với Việt Nam :
Lĩnh vực
Ở 1 số dân tộc khác
Ở ta
Tôn giáo,
triết học
Không phát triển
(chủ yếu du nhập từ nước khác)
Không có ngành nào phát triển thành truyền thống
Không phát triển
Không có những thành tựu nổi bật
Phát triển ảnh hưởng đến sự phát triển nhân loại (Anh, Pháp, Đức, Nga)
Rất phong phú (Hi Lạp, Ấn Độ, TQ)
Phát triển sớm, đạt nhiều thành tựu nổi bật (Anh, Nga,)
Đạt đỉnh cao (Ai Cập , La Mã)
KHKT, giả KH
Nghệ thuật:
Thần thoại
Thơ ca,
Kiến trúc,
điêu khắc…
Chưa bao giờ trong lịch sử dân tộc, một ngành văn hóa nào đó trở thành đài danh dự, thu hút, quy tụ cả nền văn hóa.
Rất phát triển, ảnh hưởng sâu rộng: Ấn Độ, TQ, Hy Lạp
Thánh Địa Mỹ Sơn-Việt Nam
Quần thể Ăng co-Cam pu chia
Vạn lí trường thành-Trung Quốc
Chùa Một Cột- Việt Vam
Chùa Vàng -Thái Lan

Kim tự tháp- Ai Cập
- Hoạt động nhóm.
- 4 nhóm
- Thời gian 5 phút.
- YC: Mỗi nhóm tìm hiểu một bình diện văn hóa (ưu điểm và hạn chế)
+ Nhóm 1: Tôn giáo
+ Nhóm 2: Nghệ thuật
+ Nhóm 3: Quan niệm sống (lối sống, ứng xử)
+ Nhóm 4: Sinh hoạt (cái đẹp, ăn mặc)
Ít quan tâm đến giáo lí nên tôn giáo không phát triển khó tạo nên tầm vóc lớn lao của các giá trị văn hoá,…
Nghệ thuật
Phát triển nhất là thơ ca, nhiều người biết làm thơ, xã hội trọng văn chương.
Không có công trình tráng lệ, kì vĩ, đồ sộ
Quan niệm sống (lối sống, ứng xử)
Mong ước thái bình, thong thả, thanh nhàn,…
An phận thủ thường, tạo sức ì, ngại phấn đấu, đấu tranh,...
Không chuộng trí, chuộng dũng
Không đề cao trí tuệ,… Chần chừ, dè dặt với cái mới,…
Sinh hoạt (cái đẹp, ăn mặc)
Hướng vào cái đẹp dịu dàng, vừa phải, thanh nhã, ăn mặc không chuộng sự cầu kì…
Không cuồng tín, mà dung hoà các tôn giáo các tôn giáo đều xuất hiện nhưng không có những xung đột quyết liệt,…
Trọng tình nghĩa,
Khôn khéo, biết giữ mình, gỡ được tình thế khó khăn.
Không cự tuyệt với cái mới,…
Tôn giáo
Hiếm có vẻ đẹp phi thường, cách tân, táo bạo,…
LUYỆN TẬP, VẬN DỤNG
Bài 1
Bài 2
Câu hỏi 1: Trong bối cảnh hiện nay, việc tìm hiểu bản sắc văn hóa dân tộc có ý nghĩa gì?
Trả lời
- Là nhu cầu tự nhiên.
- Có ý nghĩa xây dựng một chiến lược phát triển mới cho đất nước.
- Quảng bá cái hay cái đẹp của văn hóa dân tộc, thúc đẩy giao lưu lành mạnh nhằm xây dựng một thế giới hòa bình, ổn định, phát triển.
Câu 2: Nêu cảm nhận về câu lạc bộ đàn tính hát then của trường PT DTNT THPT Tỉnh Tuyên Quang.
MỞ RỘNG
Tìm những câu ca dao, tục ngữ nói về ứng xử, kinh niệm sống đề cao sự hợp lý hợp tình của người Việt
- “Khéo ăn thì no, khéo co thì ấm”.
- “Ở sao cho vừa lòng người,
Ở rộng người cười, ở hẹp người chê”
- “Lời nói chẳng mất tiền mua
Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau”
Một số hoạt động giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong trường PT DTNT THPT tỉnh Tuyên Quang
Hướng dẫn học ở nhà
- Nắm vững nội dung bài học ở tiết 1
- Chuẩn bị tiết 2:
+ Các đặc trưng của văn hóa Việt Nam
+ Con đường hình thành bản sắc văn hóa Việt Nam
2.4. Các đặc trưng của văn hóa dân tộc
ĐẶC TRƯNG CỦA VĂN HÓA VIỆT NAM




Thiết thực

Ước mong thái
bình để xây
dựng cuộc sống
ấm no,
thanh nhàn












Linh hoạt

-Tiếp biến sàng
lọc các giá trị
văn hóa thuộc
nhiều nguồn khác
nhau (Nho , Phật
Đạo giáo )để thành
bản sắc của mình




Dung hòa


Kết hợp cái
vốn có với
văn hóa bên
ngoài
2.5. Con đường hình thành văn hóa Việt Nam
Thành quả sáng tạo
của dân tộc Việt
Nam (sự tạo tác của
chính dân tộc)
Tiếp thu những tinh
hoa văn hóa từ bên
ngoài.
Van húa dõn t?c Vi?t Nam
1. Nghệ thuật
- Cách trình bày chặt chẽ, biện chứng, logic, thể hiện được tầm bao quát lớn, chỉ ra được những khía cạnh quan trọng về đặc trưng văn hóa dân tộc.
- Thái độ khách quan, khoa học, khiêm tốn...
2. Ý nghĩa văn bản
- Đoạn trích cho thấy một quan điểm đúng đắn về những nét đặc trưng của vốn văn hóa dân tộc, là cơ sở để chúng ta suy nghĩ, tìm ra phương hướng xây dựng một nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc
III. Tổng kết
Con đường hình thành bản sắc văn hoá dân tộc
Vốn tự có của văn hóa dân tộc
Khả năng chiếm linh, đồng hoá
(sàng lọc, tinh luyện) văn hoá nước ngoài
Giá trị văn hoá dân tộc Việt Nam
Dung hoà
Theo em nét đẹp văn hoá gây ấn tượng nhất trong những ngày tết nguyên đán của Việt Nam là gì? Trình bày những hiểu biết và quan điểm của anh chị về vấn đề này?Những hủ tục cần bài trừ là gì?
Theo em,bài học để xây dựng nền văn
hóa Viêt Nam tiến tiến mà tác giả ngầm
đặt ra ở đây là gì ?
Đi chùa lễ tết ngày xuân
Xin chữ
Pháo hoa ngày tết
Bánh chưng