Tiết 38: ÔN TẬP TRUYỆN KÝ VIỆT NAM
I. KHÁI NIỆM VỀ TRUYỆN KÝ
- Truyện kí: chỉ các thể loại văn xuôi nghệ thuật.
+ Truyện: truyện ngắn, tiểu thuyết.
+ Kí : hồi kí, phóng sự, tuỳ bút.
Tiết 38: ÔN TẬP TRUYỆN KÝ VIỆT NAM
I. KHÁI NIỆM VỀ TRUYỆN KÝ
* Truyện kí hiện đại: Từ đầu thế kỷ XX- 1945.
- Đề tài phong phú, chú trọng nhiều đến đời sống của người dân lao động nghèo.
- Mang bản sắc riêng , phong cách riêng của từng tác giả. Thể hiện cái “tôi” cá nhân.
- Đậm chất nhân văn.
- Là bức tranh hiện thực xã hội.
- Lối viết chân thực, gần gũi, dễ hiểu.
Tiết 38: ÔN TẬP TRUYỆN KÝ VIỆT NAM
I. KHÁI NIỆM VỀ TRUYỆN KÝ
Bài 1. Lập bảng thống kê những văn bản truyện kí VN đã học từ đầu năm học theo bảng mẫu sau:
Tên văn bản, Tác giả
Thể loại
PTBĐ
Nội dung chủ yếu
Đặc sắc nghệ thuật
Trong lòng mẹ - Nguyên Hồng
Hồi kí - 1938
Tự sự xen lẫn trữ tình
Nỗi đau và tình yêu thương vô bờ của bé Hồng đối với mẹ.
Giầu chất trữ tình, giàu cảm xúc.
Tả tâm trạng
Tôi đi học - Thanh Tịnh
Truyện - 1941
Tự sự xen lẫn trữ tình
Những cảm giác trong sáng về những kỉ niệm buổi tựu trường đầu tiên
Giầu chất thơ, chất trữ tình.
Tức nước vỡ bờ - Ngô Tất Tố
Hồi kí - 1938
Tự sự
Phê phán chế độ tàn ác bất nhân, ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn, sức sống tiềm tàng của người phụ nữ nông thôn.
Khắc hoạ nhân vật rõ nét, miêu tả sinh động, ngôn ngữ đặc sắc.
Lão Hạc - Nam Cao
Truyện ngắn - 1943
Tự sự xen lẫn trữ tình
Số phận bi thảm của người nông dân nghèo khổ, ca ngợi nhân phẩm cao đẹp
Khắc hoạ nhân vật rõ nét, miêu tả sinh động, ngôn ngữ đặc sắc.
Khắc hoạ tâm lí, kể chuyện tự nhiên, linh
- Truyện kí: chỉ các thể loại văn xuôi nghệ thuật.
+ Truyện : truyện ngắn, tiểu thuyết.
+ Kí: hồi kí, phóng sự, tuỳ bút.
* Truyện kí hiện đại: Từ đầu thế kỷ XX- 1945.
- Đề tài phong phú, chú trọng nhiều đến đời sống của người dân lao động nghèo.)
- Mang bản sắc riêng , phong cách riêng của từng tác giả.Thể hiện cái “tôi” cá nhân.
- Đậm chất nhân văn.
- Là bức tranh hiện thực xã hội.
- Lối viết chân thực, gần gũi, dễ hiểu.
* Sự giống và khác nhau giữa các tác phẩm truyện kí Việt Nam hiện đại:
a. Giống nhau:
- Đều là văn bản tự sự được xếp vào truyện kí hiện đại, sáng tác khoảng 1930- 1945.
- Cùng có đề tài về con người và cuộc sống đương thời của tác giả; cùng đi sâu miêu tả số phận của những con người bị vùi dập cực khổ.
- Đều chan chứa tinh thần nhân đạo.
- Lối viết chân thực gắn với thực tế, bút pháp hiện thực sinh động.

b. Khác nhau: Về thể loại, phương thức biểu đạt, nội dung, hình thức nghệ thuật.
Bài 2. Hãy nêu những điểm giống và khác nhau chủ yếu về nội dung và hình thức nghệ thuật của ba văn bản trong các bài 2,3 và 4.
a, Những điểm giống nhau: Đều là những văn bản tự sự, truyện kí Việt Nam hiện đại (được sáng tác vào thời kì 1930-1945)
- Đề tài chủ yếu về cuộc sống và con người cùng thời với tác giả
- Đều đi sâu miêu tả số phận cực khổ của những con người bị vùi dập.
- Đều chan chứa tinh thần nhân đạo: yêu thương, trân trọng những tình cảm, phẩm chất đẹp đẽ, tố cáo những gì xấu xa, tàn ác, chà đạp lên cuộc sống của những người bình thường
- Ca ngợi, trân trọng tình cảm tốt đẹp, phẩm chất tốt đẹp của con người.
- Được viết bằng ngòi bút chân thực, hiện đại, phản ánh được những khía cạnh đặc sắc của cuộc sống.
b, Những điểm khác nhau
- Thể loại: Nguyên Hồng viết thể hồi kí, Ngô Tất Tố viết tiểu thuyết, Nam Cao viết truyện ngắn
- Nhân vật: Nguyên Hồng viết về trẻ thơ và người phụ nữ. Nam Cao viết về ông lão nông dân, Ngô Tất Tố viết về người phụ nữ nông dân.
Bài 3. Trong mỗi văn bản của các bài 2,3 và 4 kể trên, em thích nhất nhân vật hoặc đoạn văn nào? Vì sao em chọn?
Trong tất cả những nhân vật văn học tôi thích nhất nhân vật lão Hạc vì nhân cách thanh sạch, phẩm chất tự trọng và tấm lòng yêu thương con tha thiết. Lão nông hiền lành đó thà chấm dứt cuộc đời nghèo khổ của mình để bảo toàn danh dự và nhân phẩm còn hơn tha hóa và bán rẻ lương tâm. Lão xót thương khi bất lực không lo nổi đám cưới cho con trai, lão khóc như con nít, tự dằn vặt mình chỉ vì bán một con chó, lão sợ ăn phạm vào những đồng tiền để dành cho con… Chính xã hội thực dân phong kiến đã đẩy lão tới cái chết dữ dội. Lão Hạc là một trong những điển hình tiêu biểu về hình tượng người nông dân hiền lành, chất phác, trong sạch và tự trọng. Và truyện ngắn lão Hạc cũng để lại nhiều ám ảnh về số kiếp con người, số phận của người nông dân trong xã hội cũ …