Khái quát văn học Việt Nam từ cách mạng tháng Tám
1945 dến h?t th? k? XX
Nội dung bài học
I. Khái quát văn học Việt Nam từ cách mạng tháng Tám năm 1945 - 1975
1. Vài nét về hoàn cảnh lịch sử, xã hội, văn hóa.
2. Quá trình phát triển và thành tựu chủ yếu.
3. Đặc điểm cơ bản
II. Vài nét khái quát văn học Việt Nam từ năm 1975 - hết thế kỉ XX
1. Hoàn cảnh lịch sử, văn hóa, xã hội.
2. Những chuyển biến và một số thành tựu.
Chính phủ nước Việt Nam dân chủ Cộng hoà, ngày 3/11/1946.
I. Khái quát về văn học Việt Nam từ CMT8 1945 đến 1975
Một vài hình ảnh về hoàn cảnh lịch sử, xã hội, văn hóa
ở thời kì này:
Phong trào bình dân học vụ
1. Hoàn cảnh lịch sử, văn hóa, xã hội
* Nền văn học mới ra đời phát triển dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản
-> Đã tạo nên sự thống nhất về khuynh hướng, tư tưởng, tổ chức và quan niệm, hình thành kiểu nhà văn mới: nhà văn - chiến sĩ.
* Đất nước trải qua nhiều biến động lịch sử to lớn: Chiến tranh và xây dựng cuộc sống XHCN, “ ba mươi năm đấu tranh……kháng chiến đã thành công”
-> nền văn học hình thành và phát triển trong hoàn cảnh chiến tranh.
* Nền kinh tế còn nghèo nàn, điều kiện giao lưu bị hạn chế, nước ta chỉ chủ yếu tiếp xúc và chịu ảnh hưởng của văn hoá các nước XHCN (Liên Xô, Trung Quốc...).
- Em hiểu như thế nào về thuật ngữ “nhà văn- chiến sĩ”? Kể tên 1 số nhà văn- chiến sĩ mà em biết?


- Theo em, Thạch Lam có phải nhà văn - chiến sĩ không? Tại sao?
2.Quá trình phát triển và những thành tựu chủ yếu
a. Những chặng đường phát triển
a 1: Từ năm 1945 đến năm 1954: văn học thời kì kháng chiến chống thực dân Pháp
* Lịch sử: Đất nước vừa giành độc lập.Tiến hành cuộc k/c chống Pháp.
* Văn học:

1945 đến 1954
Chặng đường
Chủ đề chính
Thành tựu
Tác giả tiêu biểu
BẢNG HỆ THỐNG VĂN HỌC GIAI ĐOẠN 1945 – 1954
(HS dựa vào sgk tự hoàn thiện)


a 2: Từ năm 1955 đến năm 1964: văn học trong những năm xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh thống nhất đất nước ở miền Nam
*Lịch sử:
- Xây dựng CNXH ở miền Bắc.
- Đấu tranh thống nhất đất nước.
* Văn học:

Nữ biệt động Nguyễn Trung Kiên dẫn đường cho quân giải phóng tiến vào Sài Gòn
Công nhân nhà máy dệt Nam Định
1955 đến 1964
Chặng đường
Chủ đề chính
Thành tựu
Tác giả tiêu biểu
BẢNG HỆ THỐNG VĂN HỌC GIAI ĐOẠN 1955 – 1964
(HS dựa vào sgk tự hoàn thiện)
Kim Lân
Tố Hữu
Nguyễn Đình Thi

a 3: Từ năm 1965 đến năm 1975: văn học thời kì chống Mĩ cứu nước
Lịch sử:
-Ngày 5.8.1964 - dân quân miền Bắc bắn rơi máy bay của Mỹ, chiến thắng của Điện Biên Phủ trên không – HN, chiến dịch HCM.
- Thời kì k/c chống Mĩ ác liệt.
* Văn học:

1965 đến 1975
Chặng đường
Chủ đề chính
Thành tựu
Tác giả tiêu biểu
BẢNG HỆ THỐNG VĂN HỌC GIAI ĐOẠN 1965 – 1975
(HS dựa vào sgk tự hoàn thiện)
Chị Út Tịch
Ls Phan Thị Ràng
Anh Đức
Người Mẹ Cầm Súng
Nguyễn Thi
Xuân Diệu
Huy Cận
Khái quát văn học Việt Nam từ cách mạng tháng Tám
1945 dến h?t th? k? XX
3. Những đặc điểm cơ bản của VHVN từ năm 1945 đến năm 1975.

a. Nền văn học phục vụ cách mạng, cổ vũ chiến đấu.

Thế nào là nền VH vận động theo hướng CM hóa, gắn bó sâu sắc với vận mệnh của dân tộc? Điều này thể hiện như thế nào trong VH ? Hãy Cm?(gợi ý: đề tài, nhân vật trung tâm?)

Đặc điểm nào chứng tỏ nội dung và hình thức của những tác phẩm văn học hướng vào đại chúng?

- Văn hóa nghệ thuật là mặt trận, văn học cũng là vũ khí.
- Lực lượng sáng tác: hình thành một kiểu nhà văn mới : nhà văn-chiến sĩ.
- Hiện thực đời sống cách mạng đem đến cảm hứng lớn cho văn học.
- Hình tượng trung tâm : người chiến sĩ trên tuyến đầu chống giặc và những người lao động mới
- Tác phẩm văn học tập trung vào đề tài tổ quốc và đề tài chủ nghĩa xã hội.


? Đại chúng có vai trò như thế nào trong nền văn học giai đoạn 1945 - 1975?

* Nền văn học hướng về đại chúng
- Đại chúng: vừa là đối tượng phản ánh của văn học, vừa là nguồn bổ sung lực lượng sáng tác cho văn học
- Cái nhìn mới của người sáng tác về nhân dân. Đất Nước là của nhân dân.
- Nội dung: quan tâm nhân dân; phản ánh nỗi bất hạnh cuộc đời cũ, niềm vui cuộc đời mới, khả năng cách mạng...
- Hình thức: ngắn gọn, ngôn ngữ bình dị...
? Khuynh hướng sử thi được biểu hiện ntn ở đề tài trong t/p VH từ 1945 đến năm 1975? Chứng minh?
* Nền văn học chủ yếu mang khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn:

Khuynh hướng sử thi:
- Đề tài: đề cập tới những vấn đề có ý nghĩa lịch sử và tính chất toàn dân tộc: Tổ quốc còn hay mất, độc lập hay nô lệ
- Nhân vật chính: những con người đại diện cho tinh hoa và khí phách, phẩm chất và ý chí của dân tộc, tiêu biểu cho lí tưởng dân tộc hơn là khát vọng cá nhân;
+ khám phá con người ở khái cạnh trách nhiệm, bổn phận, nghĩa vụ công dân, ý thức chính trị, tình cảm lớn, lẽ sống
- Lời văn: giọng điệu ngợi ca, trang trọng và đẹp tráng lệ, hào hùng
Cảm hứng lãng mạn
- Biểu hiện:
+ Ngợi ca cuộc sống mới, con người mới, hướng về cái đẹp
+ Ca ngợi chủ nghĩa anh hùng CM và tin tưởng vào tương lai tươi sáng của dân tộc.
Khuynh hướng sử thi kết hợp với cảm hứng lãng mạn.
Kết luận
- VHVN 1945-1975 kế thừa và phát huy những tư tưởng lớn của dân tộc: tinh thần yêu nước và chủ nghĩa nhân đạo, đặc biệt là CN anh hùng CM.
Tấm gương phản chiếu hiện thực đất nước trong một
thời kì lịch sử không thể nào quên trên những phương diện cơ bản nhất của tâm hồn dân tộc
Thể hiện khát vọng “Không có gì quý hơn độc lập tự do”, xây
dựng được nhiều hình tượng nghệ thuật tiêu biểu cho đất nước, con người VN.
II. Vài nét khái quát văn học Việt Nam từ năm 1975 đến hết thế kỉ XX
1. Hoàn cảnh lịch sử, xã hội và văn hóa
- Đất nước gặp nhiều khó khăn thử thách, đặc biệt là hậu quả chiến tranh.
- Đại hội VI (1986) bắt đầu cho công cuộc đổi mới -> văn học cũng đổi mới.
1. Hoàn cảnh lịch sử, xã hội, văn hóa
Theo em hoàn cảnh LS của đất nước giai đoạn này có gì khác gđ trước? Hoàn cảnh đó đã chi phối đến quá trình phát triển của VH như thế nào?

-Theo em vì sao VH phải đổi mới?
1. Hoàn cảnh lịch sử, xã hội, văn hóa
- Đại thắng mùa xuân năm 1975 mở ra một thời kì mới-thời kì độc lập tự do thống nhất đất đất nước-mở ra vận hội mới cho đất nước
Từ năm 1975-1985 đất nước trải qua những khó khăn thử thách sau chiến tranh.
Từ 1986 Đất nước bước vào công cuộc đổi mới toàn diện, nền kinh tế từng bước chuyển sang nền kinh tế thị trường, văn hoá có điều kiện tiếp xúc với nhiều nước trên thế giới, văn học dịch, báo chí và các phương tiện truyền thông phát triển mạnh mẽ...
=> Những điều kiện đó đã thúc đẩy nền văn học đổi mới cho phù hợp với nguyện vọng của nhà văn, người đọc cũng như phù hợp quy luật phát triển khách quan của nền văn học.
 Văn học phải đổi mới
2. Những chuyển biến và một số thành tựu ban đầu
- Thơ: Không tạo được sự lôi cuốn như giai đoạn trước nhưng cũng có tác phẩm đáng chú ý .
Những chuyển biến
TỪ SAU 1975, ĐẶC BIỆT LÀ TỪ 1986 VH ĐÃ BƯỚC VÀO THỜI KỲ ĐỔI MỚI VẬN ĐỘNG THEO HƯỚNG DÂN CHỦ HÓA, NHÂN VĂN , NHÂN BẢN SÂU SẮC, HƯỚNG NỘI, QUAN TÂM NHIỀU ĐẾN SỐ PHẬN CÁ NHÂN……CÓ NHIỀU TÌM TÒI, ĐỔI MỚI VỀ NGHỆ THUẬT.

2. Những chuyển biến và một số thành tựu ban đầu
Văn xuôi: Có nhiều khởi sắc hơn thơ ca

+ Cái nhìn của nhà văn không đơn giản, một chiều mà đa diện, góc cạnh có tính chất đối thoại.

+ Quan tâm sâu sắc tối số phận cá nhân của con người trong đời sống thường ngày
+ VH thiên về cảm hứng thế sự
BẾN QUÊ
Nguyễn Minh Châu

2. Những chuyển biến và một số thành tựu ban đầu
- Kịch nói: Phát triển mạnh mẽ với nhiều tác phẩm.