BÀI 13: DI TRUYỀN LIÊN KẾT
KIỄM TRA BÀI CŨ
Nhiễm sắc thể giới tính là gì?
Tồn tại xung quanh các NST thường là cặp NST giới tính.
NST giới tính là cặp NST tương đồng (XX) hay không tương đồng (XY) quy định tính đực, cái của sinh vật và mang gen quy định tính trạng di truyền liên kết với giới tính.
KHỞI ĐỘNG:
Ai là Moocgan?
A
C
B
B
G. Menđen
Albert Einstein
Đâu là con ruồi giấm?
A
B
C
B
Theo em vì sao Moocgan chọn ruồi giấm làm vật thí nghiệm?
Vì ruồi giấm có kích thước nhỏ, ăn ít.
B. Vì ruồi giấm dễ gặp trong tự nhiên.
C. Vì ruồi giấm dễ nuôi trong ống nghiệm, đẻ nhiều, vòng đời ngắn (10 - 14 ngày)
DI TRUYỀN LIÊN KẾT
I – Thí nghiệm của Moocgan:
Ptc :
F1 :
X
Xám, dài
Đen, cụt
Xám, dài
Qua sơ đồ thì theo em đâu là tính trạng trội? Vì sao?
Thân xám trội so với thân đen, cánh dài trội so với cánh cụt.
I – Thí nghiệm của Moocgan:
Ptc :
Giao tử P :
F1 :
Quy ước gen:
B: quy định thân xám
b: quy định thân đen
V: quy định cánh dài
v: quy định cánh cụt
Lai phân tích
Giao tử Pa :
Fa :
X
b
v
b
v
Tại sao phép lai giữa ruồi đực F1 với ruồi cái thân đen, cánh cụt được gọi là phép lai phân tích
Vì đây là phép lai phân tích giữa cá thể mang tính trạng trội với cá thể mang tính KG lặn nhằm xác định KG của ruồi đực.
Moocgan tiến hành phép lai phân tích nhằm mục đích gì?
- Nếu kết quả của phép lai phân tích đồng tính, đồng loạt của tính trạng cá thể mang đi lai đồng hợp.
- Ngược lại kết quả của phép lai phân tích, phân ra nhiều tính trạng với tỉ lệ 1:1:1:1 cá thể đem đi lai có KG là dị hợp.
Giải thích vì sao dựa vào tỉ lệ kiểu hình 1:1, Moocgan lại cho rằng các gen quy định tính trạng màu sắc thân và dạng cánh cùng nằm trên một NST (liên kết gen)
Vì ruồi cái thân đen cánh cụt chỉ cho 1 loại giao tử, ruồi đực phải cho 2 loại giao tử -> các gen nằm trên cùng 1 NST.
Hiện tượng di truyền liên kết là gì?
Di truyền liên kết là hiện tượng các gen quy định nhóm tính trạng nằm trên 1 NST cùng phân li về giao tử và cùng tổ hợp qua thụ tinh.
Kết luận:
Thí nghiệm:
P: Xám, dài x đen, cụt.
F1: Xám, dài.
Lai phân tích.
♂ F1 xám, dài x ♀ đen, cụt.
FB : 1 xám, dài : 1 đen, cụt.
b) Giải thích kết quả của thí nghiệm của Moocgan:
P: Xám, dài x đen, cụt.
BV bv
BV bv
Gp BV bv
Kết luận:
F1 BV (xám, dài)
bv
Lai phân tích:
♂ F1 BV x bv ♀ (đen cụt)
bv bv
GF1 BV, bv bv

FB BV bv
1 ; 1
bv bv
1 xám, dài : 1 đen, cụt
Kết luận:
Di truyền liên kết là hiện tượng các gen quy định nhóm tính trạng nằm trên 1 NST cùng phân li về giao tử và cùng tổ hợp qua thụ tinh.
II. Ý nghĩa của di truyền liên kết:
Con người có khoảng 33000 gen
Sự phân bố gen trên mỗi NST sẽ như thế nào?
Ca dao về chọn giống vật nuôi:
1.
Gà đen chân trắng, mẹ mắng cũng mua
Gà trắng chân chì mua chi giống ấy?
2.
Chó khôn tứ túc huyền đề
Tai thì hơi cúp, đuôi thì hơi cong
Giống nào mõm nhọn đít vồng
Ăn càn, cắn bậy, ấy không ra gì.
3.
Gà nâu chân thấp mình to
Đẻ nhiều, trứng lớn con vừa khéo nuôi
Chả nên nuôi giống pha mùi
Đẻ không được mấy, con nuôi vụng về
Quan sát các
ví
dụ sau
Di truyền liên kết có ý nghĩa như
thế
nào?
Ý nghĩa của di truyền liên kết:
- Trong tế bào mỗi NST mang nhiều gen, các gen phân bố dọc theo chiều dài NST tạo thành nhóm gen liên kết.
- Di truyền liên kết hạn chế xuất hiện biến dị tổ hợp, đảm bảo sự DT bền vững từng nhóm tính trạng.
- Trong chọn giống người ta có thể chọn được những nhóm tính trạng tốt luôn đi kèm với nhau .

Luyện tập
1) Ruồi giấm có bộ NST là 2n = 8. Vậy số nhóm gen liên kết của ruồi giấm là bao nhiêu?
A. 8
B. 16
C. 4
2) Tỉ lệ kiểu hình thu được khi lai phân tích cá thể dị hợp hai cặp gen có hiện tượng di truyền liên kết là bao nhiêu?
C. 3:1
B. 1:1:1:1
A. 1:1
HƯỚNG DẪN HỌC TẬP
Tìm hiểu ở người có những tính trạng nào di truyền liên kết với nhau.
Học bài theo nội dung ghi, làm bài tập 1, 3 , 4 trang 43 SGK.
Xem trước bài 14: TH: Quan sát hình thái NST trang 44 SGK.