V
Ậ
T
L
Ý
9
HỌC NỮA, HỌC MÃI
CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI LỚP HỌC TRỰC TUYẾN
TRƯỜNG THCS PHÚ CẦN
KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 3 (BT 22.6/51). Làm thế nào để nhận biết tại một điểm trong không gian có từ trường?
Đặt ở điểm đó một sợi dây dẫn, dây bị nóng lên.
Đặt ở đó một kim nam châm, kim bị lệch khỏi hướng Bắc Nam.
Đặt ở nơi đó các vụn giấy thì chúng bị hút về hai hướng Bắc Nam.
Đặt ở đó kim bằng đồng, kim luôn chỉ hướng Bắc Nam.
Câu 2. Từ trường có ở đâu?
Câu 1. Một nam châm vĩnh cửu có đặc tính nào sau đây?
Khi bị cọ xát thì hút các vật nhẹ.
Khi bị nung nóng lên thì có thể hút các vụn sắt.
Có thể hút các vật bằng sắt.
Một đầu có thể hút còn đầu kia thì đẩy các vụn sắt.
Xung quanh dòng điện, xung quanh nam châm
Ta đã biết xung quanh nam châm, xung quanh dòng điện có từ trường. Bằng mắt thường chúng ta không thể nhìn thấy từ trường. Vậy làm thế nào để có thể hình dung ra từ trường có hình dạng như thế nào và nghiên cứu từ tính của nó một cách dễ dàng, thuận lợi?

BÀI 23. TỪ PHỔ - ĐƯỜNG SỨC TỪ
I. TỪ PHỔ
1. Thí nghiệm:
Quan sát hình vẽ sau:
Rắc đều một lớp mạt sắt lên tấm nhựa trong, phẳng. Đặt tấm nhựa này lên trên một thanh nam châm rồi gõ nhẹ. Quan sát hình ảnh mạt sắt vừa được tạo thành trên tấm nhựa
C1: Các mạt sắt xung quanh nam châm được sắp xếp như thế nào?
- Nhận xét gì về mật độ đường mạt sắt ở vùng gần nam châm, vùng xa nam châm
C1: Mạt sắt được xếp thành những đường cong nối từ cực này sang cực kia của nam châm.
Càng xa nam châm các đường mạt sắt càng thưa dần
Bài 23. TỪ PHỔ - ĐƯỜNG SỨC TỪ
2. Kết luận:
Trong từ trường của thanh nam châm, mạt sắt được sắp xếp thành những đường cong nối từ cực này sang cực kia của nam châm. Càng xa nam châm những đường này càng thưa dần.
Nơi nào mạt sắt dày thì từ trường mạnh, nơi nào mạt sắt thưa thì từ trường yếu.
Các đường mạt sắt xung quanh nam châm gọi là từ phổ. Từ phổ cho ta hình ảnh trực quan về từ trường
- Tại sao gần nam châm mạt sắt dày, xa nam châm mạt sắt thưa?
Bài 23. TỪ PHỔ - ĐƯỜNG SỨC TỪ
I. TỪ PHỔ
1. Thí nghiệm:
Bài 23. TỪ PHỔ - ĐƯỜNG SỨC TỪ
II. ĐƯỜNG SỨC TỪ
1. Vẽ và xác định chiều đường sức từ
a. Hãy dùng bút chì tô dọc theo các đường mạt sắt nối từ cực nọ sang cực kia của nam châm trên tấm nhựa
Ta được các đường liền nét, biểu diễn đường sức của từ trường ( gọi là đường sức từ )
Mô tả trên hình vẽ sau:
b. Dùng các kim nam châm nhỏ đặt nối tiếp nhau trên một đường sức từ vừa vẽ được.
C2: Nhận xét gì về sự sắp xếp của các kim nam châm nằm dọc theo một đường sức từ?
C2: Trên mỗi đường sức từ kim nam châm định hướng theo một chiều nhất định
- Hãy dùng mũi tên đánh dấu chiều của đường sức từ vừa vẽ được
2. Kết luận:
I. TỪ PHỔ
1. Thí nghiệm:
Bài 23. TỪ PHỔ - ĐƯỜNG SỨC TỪ
C3: Đường sức từ có chiều đi vào cực nào và đi ra từ cực nào của thanh nam châm?
C3: Bên ngoài thanh nam châm, các đường sức từ đều có chiều đi ra từ cực Bắc, đi vào cực Nam
2. KẾT LUẬN:
a. Các kim nam châm nối đuôi nhau dọc theo một đường sức từ. Cực Bắc của kim này nối với cực Nam của kim kia .
b. Mỗi đường sức từ có một chiều xác định. Bên ngoài thanh nam châm, các đường sức từ có chiều đi ra từ cực Bắc, đi vào cực Nam của nam châm
c. Nơi nào từ trường mạnh thì đường sức từ dày, nơi nào từ trường yếu thì đường sức từ thưa
Bài 23. TỪ PHỔ - ĐƯỜNG SỨC TỪ
TỪ TRƯỜNG CỦA TRÁI ĐẤT
III. VẬN DỤNG
Quan sát hình vẽ
C4:hình vẽ cho hình ảnh từ phổ của nam châm chữ U. Dựa vào đó, hãy vẽ các đường sức từ của nó.
C4: Ở khoảng giữa hai từ cực của nam châm chữ U, các đường sức từ gần như song song với nhau
Bài 23. TỪ PHỔ - ĐƯỜNG SỨC TỪ
Quan sát hình vẽ
C5: Hình vẽ cho biết chiều một đường sức từ của thanh nam châm thẳng. Hãy xác định tên các từ cực của nam châm
C5: Đầu A của thanh nam châm là cực Bắc, đầu B là cực nam
N
S
Bài 23. TỪ PHỔ - ĐƯỜNG SỨC TỪ
Quan sát hình vẽ
C6: Hình cho hình ảnh từ phổ của hai thanh nam châm đặt gần nhau. Hãy vẽ một số đường sức từ và chỉ rõ chiều của chúng
C6: Các đường sức từ được biểu diễn trên hình vẽ có chiều đi từ cực Bắc của nam châm bên trái sang cực Nam của nam châm bên phải
Bài 23. TỪ PHỔ - ĐƯỜNG SỨC TỪ
TỪ PHỔ LÀ GÌ ? CÓ THỂ TẠO RA TỪ PHỔ BẰNG CÁCH NÀO ?
Hãy giải thích tại sao giữa các mạt sắt có khoảng trống? Phải chăng ở những nơi ấy không có từ trường?
Hình 1 Hình 2 Hình 3

Hình dạng từ phổ của NC tròn, giữa các khoảng trống vẫn có từ trường. Vì từ trường ở những nơi ấy yếu hơn nên các mạt sắt gần như không có.
Hướng dẫn TỰ HỌC
-Học bài , thuộc ghi nhớ, đọc thêm phần có thể em chưa biết.
-Làm bài tập: 23.1 - 23.5 sbt vật lý 9
- Đọc mục “có thể em chưa biết”
- Xem trước bài 24 “từ trường của ống dây có dòng điện chạy qua”
+ Quan sát hình 24.1 ,23.1 so sánh về sự sắp xếp của các đường mạt sắt
+ Quan sát hình 24.2,23.2 nhận xét về hình dạng của các đường sức từ trong hai hình.
CHÀO TẠM BIỆT CÁC EM