CẢNH NGÀY HÈ

("Baỷo kớnh caỷnh giụựi" - baứi soỏ 43)
Nguyeón Traừi
Kiểm tra bài cũ:
1, Bài thơ “ Tỏ lòng” viết về đề tài gì?
Chiến tranh.
Tình yêu
Thiên nhiên.
Chí làm trai.
2, Dòng nào sau đây giải nghĩa đúng cho từ “ công danh”?
Chiến công và danh lợi.
Công lao và danh tiếng.
Sự nghiệp và danh tiếng
Công của và danh vị.
Đ
Đ
3, Cách diễn đạt của câu thơ thứ hai: “Ba quân khí mạnh nuốt trôi trâu” có ý nghĩa gì?
A. Diễn tả sự chân thực sự đông đảo và căm hờn của đoàn quân.
B. Nói phóng đại về sức mạnh và sự nghiệp của đội quân chính nghĩa.
C. Đề cao vai trò và tư thế của vị tướng lĩnh trước ba quân.
D. Vừa cụ thể hóa sức mạnh vật chất vừa khái quát hóa sức mạnh tinh thần của đội quân.
4, Nghệ thuật biểu đạt của bài thơ là:
Cô đọng, hàm súc. C. Giọng điệu hào hùng
Hình ảnh giàu sức biểu cảm. D. Cả A, B, C.
1. Tác giả Nguyễn Trãi:
- Nguy?n Tr�i (1380 - 1442), hi?u l� ?c Trai.
- Qu� g?c ? l�ng Chi Ng?i, huy?n Phu?ng Son, l? L?ng Giang (nay thu?c huy?n Chí Linh, t?nh H?i Duong).
- Ơng l� m?t nh� qu�n s?, chính tr? l?n c?a d�n t?c Vi?t Nam. D?ng th?i cung l� m?t nh� van, nh� tho l?n c?a d�n t?c.
- Ơng tham gia cu?c kh?i nghia Lam Son v?i vai trị quan tr?ng b�n c?nh L� L?i, gi�p L� L?i d�nh b?i nghia qu�n x�m lu?c.

I. TÌM HIỂU CHUNG:
Giới thiệu đôi nét về cuộc đời và sự nghiệp (văn chương, quân sự) của Nguyễn Trãi?
(1380-1442)
I. TÌM HIỂU CHUNG:
2. Tập thơ “Quốc âm thi tập”
- Gồm 254 bài
Là tập thơ Nôm sớm nhất hiện còn
3. Bài thơ “cảnh ngày hè”
- Xuất xứ: Nằm trong tập “Quốc âm thi tập là bài số 43/61 bài thuộc mục “ Bảo kính cảnh giới’ của phần “Vô đề’
Thể thơ: thất ngôn bát cú Đường luật, xen câu lục ngôn
Bố cục: 3 phần
- Hoàn cảnh sáng tác: ước đoán khoảng 1438 –1439 lúc tác giả về ở ẩn ở Côn Sơn




Dựa vào phần Tiểu dẫn, em hãy nêu những nét khái quát về tập thơ "Quốc âm thi tập"?
Nêu xuất xứ bài thơ “Cảnh ngày hè”. Bài thơ được viết theo thể thơ gì? Nêu bố cục của tác phẩm và hoàn cảnh sáng tác?
Cảnh ngày hè
Rồi hóng mát thuở ngày trường,
Hoè lục đùn đùn tán rợp giương.
Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ,
Hồng liên trì đã tiễn mùi hương.
Lao xao chợ cá làng ngư phủ,
Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương.
Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng,
Dân giàu đủ khắp đòi phương.
Vì sao người biên soan sách đặt tên bài thơ “Cảnh ngày hè”
II. ĐỌC HiỂU VĂN BẢN
1. Tâm thế của tác giả khi đón nhận cảnh ngày hè.
Rồi, hóng mát thuở ngày trường.
+ "Rồi“: Rỗi rãi, nhàn nhã, không vướng bận điều gì
+ "Hóng mát“:Tâm hồn thư thái, thanh thản, thả hồn với thiên nhiên
+ "Ngày trường“: ngày dài,
- Nhịp 1/2/3 nhấn mạnh hoàn cảnh nhàn nhã về thời gian (tâm không nhàn)
Câu 1 đã giới thiệu hoàn cảnh, tâm trạng, thanh thản, thư thái trước thiên nhiên mát mẻ, trong lành. Một ngày như vậy trong cuộc đời Nguyễn Trãi không nhiều.
Hòa mình, thả hồn cùng với thiên nhiên, cảnh vật.
 
Câu thơ một giới thiệu hoàn cảnh tác giả ngắm cảnh như thế nào?
Nhip thơ câu thơ 1, có gì đặc biệt?
2. Bức tranh thiên nhiên và cuộc sống con người

Hoè lục đùn đùn tán rợp giương.
Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ,
Hồng liên trì đã tiễn mùi hương.

a) Bức tranh thiên nhiên ngày hè.
Bức tranh thiên nhiên ngày hè được thể hiện qua những hình ảnh nào? Em có nhận xét như thế nào về những hình ảnh đó?
Cảnh ngày hè được miêu tả thể hiện sức sống như thế nào? Phân tích sự hài hòa màu sắc, cảnh vật ?
Hoè lục đùn đùn tán rợp giương
Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ
Hồng liên trì đã tiễn mùi hương
bật ra, tuôn trào
- Chi tiết, hình ảnh:
+ Hoè lục
đùn đùn
tán rợp giương
+ Thạch lựu: phun thức đỏ
dồn dập tuôn ra
toả rộng ra, vươn cao.
+ Hồng liên: tiễn mùi hương
Ngát, nức
Đầy, dư thừa
màu
động từ, tính từ, từ láy
Cảnh vật thiên nhiên sinh động, đang ứa căng, tràn đầy sức sống.




Cảm nhận: thị giác, khứu giác, trí tưởng tượng phong phú tinh tế, nhạy bén, sâu sắc. Yêu thiên nhiên, yêu đời + tâm hồn nghệ sĩ
Một bức tranh mùa hè đầy sắc màu: màu xanh của lá hòe, màu đỏ của lựu, sắc hồng của sen làm cho cảnh ngày hè dịu dàng tươi mát và sức sống mãnh liệt.


Nhà thơ đã cảm nhận cảnh vật bằng những giác quan nào? Nêu cảm nhận của em về bức tranh ngày hè? Qua sự cảm nhận đó, em thấy Nguyễn Trãi là người có tấm lòng như thế nào đối với thiên nhiên?
Lao xao chợ cá làng ngư phủ
Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương
b) Cuộc sống con người
Lao xao chợ cá làng ngư phủ,
Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương.
- Th?i gian: cu?i ng�y
- D?a di?m: l?u t?ch duong
Lao xao: dụng vui, nh?n nh?p, sụi d?ng.
D?ng d?i: ti?ng ve inh ?i
Ngh? thu?t: d?i, d?o
?G?i cu?c s?ng con ngu?i yờn vui, no d?.
G?i ni?m vui r?n ró trong lũng tỏc gi?.
Khụng khớ r?n r�ng, nh?n nh?p c?a chi?u hố noi l�ng quờ.





Bức tranh cuộc sống con người được gợi tả khoảng thời gian và không gian như thế nào?
Tuy là buổi chiều nhưng cuộc sống vẫn chưa ngừng lại. Cảnh vật hiện lên tràn đầy sức sống, ấm áp, tươi vui.
Bức tranh cảnh vật và cuộc sống cuối hè, cuối ngày với đầy đủ màu sắc hương vị, âm thanh. Bức tranh sinh động, giản dị tràn đầy sức sống, vui tươi, rộn ràng.
Tình yêu cuộc sống.

Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng,
Dân giàu đủ khắp đòi phương.
3.Ước muốn của Nguyễn Trãi
3.Ước muốn của Nguyễn Trãi
Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng,
Dân giàu đủ khắp đòi phương.
Dẽ có: lẽ ra phải có.
Ngu cầm: đàn vua Thuấn.
Mong ước: nhân dân tất cả các nơi được sống yên vui, giàu có, ấm no, hạnh phúc.
Tấm lòng yêu thương sâu sắc, cao cả.
=> ĐiÓm kÕt tù cña bµi th¬ kh«ng ph¶i lµ thiªn nhiªn, c¶nh vËt mµ lµ t©m hån con ng­êi hÕt lßng vì d©n vì n­íc.
Bài thơ thể hiện tâm trạng, mong ước gì của tác giả?
III, Tổng kết:
1. Nghệ thuật:
+ Cách tân so với thơ Đường.
+ Từ ngữ: giản dị, quen thuộc với danh từ, động từ, tính từ giàu sức biểu cảm.
+ Sự gắn kết hài hòa của bức tranh thiên nhiên và cuộc sống.
2. Nội dung:
+ Vẻ đẹp cuộc sống: giản dị, thanh cao
+ Tấm lòng ưu ái với dân với nước, tâm hồn yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống
 Giá trị nhân văn cao đẹp.
IV. Luyện tập củng cố:
Bài tập1: Trắc nghiệm
1, Bức tranh thiên nhiên trong bài thơ được miêu tả ở phương diện nào?
A. Âm thanh. C. Màu sắc.
B. Hương vị D. Cả A, B, C.
2, Cảnh sắc thiên nhiên trong bài thơ là?
A. Buổi sáng hè nhẹ nhàng, tươi tắn.
B. Buổi trưa hè nồng nàn rực rỡ.
C. Buổi chiều hè sinh động, tràn đầy sức sống.
D. Một đêm hè thanh tĩnh, bình yên.
5, Vẻ đẹp nghệ thuật của bài thơ là:
A. Tả cảnh ngụ tình. C. Các cặp đối chỉnh.
B. Sử dụng từ láy. D. Cả A, B, C.
Đ
Đ
Đ

+ Qua sự kết hợp giữa màu sắc, âm thanh, hương vị của cảnh vật ngày hè
+ Qua sự cảm nhận tinh tế của nhiều giác quan
+ Sử dụng nhiều động từ, tính từ mạnh
Thiên nhiên ngày hè hiện lên sinh động, đẹp đẽ, tràn đầy sức sống
Tình yêu thiên nhiên, yêu con người và cuộc sống; tấm lòng yêu nước, thương dân tha thiết của nhà thơ.
2. Bài tập 2: SGK
Dặn dò:
Học thuộc bài thơ “Cảnh ngày hè”
Cảm nhận được vẻ đẹp bức tranh thiên nhiên và cuộc sống con người, tâm hồn gắn bó với thiên nhiên cuộc sống, con người của nhà thơ
Soạn bài: Tóm tắt Văn bản tự sự
- Đọc lại văn bản: “Truyện An Dương Vương và Mị Châu – Trọng Thủy”, Chuyện người con gái Nam Xương.
. Xem lại kiến thức về văn bản tự sự, cách tóm tắt văn bản tự sự, nhân vật văn học ( nhân vật chính, nhân vật phụ...)