I. Tìm hiểu chung
Ngô Tất Tố (1894 -1954), quê: Từ Sơn, Bắc Ninh
Là nhà nho xuất thân gốc nông dân
Là một học giả uyên bác, một nhà văn hiện thực xuất sắc trước CMT8 chuyên viết về đề tài nông thôn.
Phong cách nghệ thuật: Nhẹ nhàng thâm thúy mang chút hài hước nhưng đả kích rất sâu cay.
Tác phẩm chính
Xuất xứ: Trích chương 18 của tác phẩm “Tắt đèn”
PTBĐ: Tự sự, miêu tả, biểu cảm
Bố cục:
- Cảnh chị Dậu chăm sóc chồng
Cảnh chị Dậu đối mặt với bọn tay sai
CÁC SỰ VIỆC CHÍNH
- Bà lão hàng xóm ái ngại cho hoàn cảnh của chị Dậu nên mang sang cho chị bát gạo để nấu cháo. Cháo chín chị Dậu múc cháo ra bát cho nguội.
- Chị Dậu bưng bát cháo đến cho anh Dậu, anh chưa kịp ăn thì người nhà lí trưởng và cai lệ ập đến.
- Chị Dậu van xin nhưng cai lệ và người nhà lí trưởng vẫn sầm sập chạy tới trói anh Dậu.
- Tên cai lệ mắng và đánh chị Dậu.
- Chị Dậu vùng lên chống trả, hai tên cai lệ và người nhà lí trưởng bị chị quật ngã.
Do còn thiếu suất sưu của chú Hợi — người em chồng đã chết từ năm ngoái, nên anh Dậu bị bắt trói, bị đánh đến ngất đi, rũ như xác chết, được khiêng trả về nhà.
Sáng sớm hôm sau, khi anh Dậu còn đang cố gượng dậy húp bát cháo từ tay vợ, thì cai lệ và người nhà lí trưởng sấn sổ tiến vào với roi song, tay thước, dây thừng. Chúng quát tháo, dọa nạt đòi tiền sưu và định bắt trói anh Dậu.
Chị Dậu đã hết lời van xin nhưng chúng vẫn không buông tha. Tên cai lệ còn chửi mắng rồi bịch luôn vào ngực chị Dậu. Lúc này, chị Dậu tức quá không chịu được liền cự lại bằng lí lẽ. Nhưng cai lệ vẫn không dừng lại, hắn tát vào mặt chị Dậu và nhảy vào trói anh Dậu. Không chịu đựng được nữa, chị Dậu đã vùng lên đánh ngã cai lệ và cả tên người nhà lí trưởng.
Tóm tắt
II. Đọc hiểu văn bản
03
01
02
Vụ thuế trong thời điểm gay gắt: Tiếng trống mõ, tù và inh ỏi, tiếng thét lác, đánh đập, tiếng kêu khóc
Chị Dậu phải bán con, bán chó, bán cả gánh khoai để nộp sưu cho chồng nhưng không đủ
Anh Dậu bị đánh trói gần chết và sắp bị đem ra tra tấn tiếp
1. Hoàn cảnh gia đình chị Dậu
 Chị Dậu cần phải bảo vệ tính mạng cho chồng
2. Nhân vật cai lệ
Vai trò: ...
………………………………
Ngoại hình: ...……
……………………
Ngôn ngữ: ......……
……………………
Hành động: ...…….
……………………
Mục đích: …………
Bản chất: …………
Ngoại hình
Ngôn ngữ
Hành động
Vai trò
2. Nhân vật cai lệ
Chỉ huy tốp lính lệ ở nông thôn thời trước CM, chuyên bắt người thiếu thuế.
Tay lăm lăm cầm roi, mắt trợn ngược… ⭢ Gớm ghiếc
Thét, quát, chửi mắng, hằm hè như thú dữ…
⭢ Hách dịch
Chạy sầm sập, bich, tát, giật phắt, sấn đến… ⭢ Hung dữ,
tàn bạo.
 Mục đích: Bắt anh Dậu phải nộp sưu bằng được
Là tên tay sai chuyên nghiệp, hung bạo, dã thú sẵn sàng gây tội ác, là hiện thân của bộ mặt tàn ác, bất nhân của xã hội thực dân phong kiến.
Nhận xét
3. Nhân vật chị Dậu
- Cử chỉ: “Quạt cho cháo chóng nguội, rón rén bưng một bát đến cho chồng, chờ xem chồng ăn có ngon miệng hay không.”
★Lần 1: “run run, cố van xin tha thiết. Gọi cai lệ là “ông” xưng “cháu” ⭢ lễ phép, nhẫn nhịn
 Chị Dậu là người phụ nữ đảm đang, hết lòng yêu thương chồng con, tính tình vốn dịu dàng, tình cảm.
★ Lần 2: Chị nói lí lẽ, gọi cai là “ông” xưng “tôi”.
⭢ Đặt mình ngang hàng với cai lệ
★ Lần 3: Chị vụt đứng dậy, nghiến hai hàm răng, gọi “mày” xưng “bà”
⭢Tư thế đứng trên so với kẻ thù.
Phù hợp với tâm lí khi bị dồn nén.
Giọng văn hài hước bởi sử dụng nghệ thuật đối lập.
Chị Dậu mộc mạc, hiền dịu vị tha, sống khiêm nhường, biết nhẫn nhục chịu đựng nhưng hoàn toàn không yếu đuối trái lại có sức sống mạnh mẽ, tinh thần phản kháng tiềm tàng, khi bị đẩy tới đường cùng, chị đã vùng dậy chống trả quyết liệt, thể hiện thái độ bất khuất, chị tiêu biểu cho người phụ nữ nông dân Việt Nam.
Chế độ xã hội tàn ác bất công
Người nông dân nghèo khổ, túng quẫn
Hống hách, hung hăng, thô bạo
Lễ phép, nhẫn nhịn chịu đựng
“Túm lấy dúi ra cửa”
⭢ Sức sống mãnh liệt
“Ngã chỏng queo”
⭢ Cậy thế, hèn nhát
“TỨC NƯỚC”
“VỠ BỜ”
Tơi tả ,thảm hại
Dữ tợn
Hùng hổ
Sơ đồ diễn biến tâm trạng của chị Dậu và cai Lệ
Nhẫn nhục
Phản kháng
bằng lời
Chống trả bằng
vũ lực
NHAN ĐỀ
TỨC NƯỚC VỠ BỜ
Nghĩa đen
Nghĩa bóng
Bên trong đầy nước, bờ bị nước ép cho bị vỡ
Khi con người bị đè nén, áp bức quá sẽ khiến người ta vùng lên phản kháng, đấu tranh để tự vệ.

 Quy luật: có áp bức, có đấu tranh
NHAN ĐỀ
Tấm lòng của nhà văn ( Giá trị nhân đạo )
Tố cáo vạch trần bộ mặt của giai cấp thống trị
Thấu hiểu, cảm thông,yêu thương người nông dân
III. Tổng kết
NGHỆ THUẬT
Khắc họa nhân vật điển hình, nghệ thuật tượng phản nổi bật tính cách nhân vật
- Ngòi bút hiện thực sinh động, ngôn ngữ đối thoại đặc sắc, chi tiết giàu kịch tính.
NỘI DUNG
Vạch trần bộ mặt tàn ác bất nhân của xã hội phong kiến đương thời
- Vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ nông dân, vừa giàu tình yêu thương vừa có sức sống tiềm tang, mạnh mẽ.
Nhà văn Nguyễn Tuân cho rằng:“Ngô Tất Tố đã xui người nông dân nổi loạn.” em hiểu thế nào về nhận xét đó? Qua đoạn trích “Tức nước vỡ bờ em hãy làm sáng tỏ ý kiến trên.”
Đoạn tham khảo
Sức mạnh kì lạ của lòng căm thù sôi sục, sự uất ức cao độ khi bị dồn đến đường cùng, không thể chịu đựng được nữa. Chị Dậu bị chửi, mắng, bị tát, bị đánh. Chồng chị bị bắt, bị trói, bị hành hạ, nguy đến tính mạng. Không còn con đường nào khác để bảo vệ chồng con, bảo vệ chính mình trong phút giây khẩn cấp, chị đã vùng lên chống trả quyết liệt và chị đã chiến thắng vẻ vang. Diễn biến thái độ dẫn đến hành động của chị Dậu bất ngờ nhưng hoàn toàn hợp tình hợp lí và hợp quy luật. Câu nói mộc mạc của chị Dậu ở cuối đoạn trích là lời tuyên ngôn hùng hồn cho quy luật ấy. Đúng như nhà văn Nguyễn Tuân đã nói “Ngô Tất Tố đã xui người nông dân nổi loạn” trước cái xã hội thực dân phong kiến bất công đen tối đó.
Thank you!
HAPU