Hoài Thanh

Tiết: 106, 107

MỘT THỜI ĐẠI TRONG THI CA
(Trích THI NHÂN VIỆT NAM - Hoài Thanh)

I. Giới thiệu chung:
1. Tác giả:
a. Cuộc đời:
- Hoài Thanh (1909 - 1982), tên khai sinh là
Nguyễn Đức Nguyên.
- Quê: Nghệ An.
- Xuất thân trong gia đình nhà nho nghèo yêu
nước.
- Hoạt động chủ yếu trong ngành văn hóa,
nghệ thuật và từng giữ nhiều chức vụ quan trọng.

I. Giới thiệu chung:
1. Tác giả:
a. Cuộc đời:
b. Sự nghiệp sáng tác:
- Tác phẩm nổi tiếng: Thi nhân Việt Nam.
- Là nhà phê bình văn học xuất sắc nhất của
văn học Việt Nam hiện đại.
- Năm 2000, được tặng giải thưởng Hồ Chí
Minh về văn học nghệ thuật.

I.

Giới thiệu chung:

1.Tác giả.
2. Bài tiểu luận “Một thời đại
trong thi ca”:
- Đây là bài tiểu luận mở đầu
cuốn Thi nhân Việt Nam.
- Nội dung: Bài tiểu luận
tổng kết một cách sâu sắc
về phong trào Thơ mới
- Đoạn trích trong sgk thuộc
phần cuối bài tiểu luận Một
thời đại trong thi ca.

I. Giới thiệu chung
1.Tác giả.
2. Tiểu luận “Một thời đại trong thi ca”.
3. Đoạn trích “Một thời đại trong thi ca”:
a. Vị trí:
Phần cuối tiểu luận.
b. Bố cục: Gồm 2 phần:
- Phần 1: từ đầu …. nó đến một mình: tinh
thần Thơ mới.
- Phần 2: còn lại: Bi kịch của cái tôi Thơ mới

II. Đọc- hiểu
1 .Tinh thần thơ mới
a. Cái khó trong việc tìm ra “tinh thần Thơ mới”
và nguyên tắc xác định hai thời đại thơ (thơ cũ và
thơ mới).
- Khó khăn: ranh giới giữa thơ cũ và thơ mới
không phải rạch ròi, dễ nhận ra.

Cách nhận diện tinh thần Thơ mới
gặp phải những khó khăn nào?

Ông đã đưa ra hai câu thơ để nói rõ cái khó này:
Người giai nhân: bến đợi dưới cây già;
Tình du khách: thuyền qua không buộc
chặt.
(Xuân Diệu, thơ mới)
=> Hình ảnh ước lệ, cổ điển.
Ô hay! Cảnh cũng ưa người nhỉ!
Ai nấy ai mà chẳng ngẩn ngơ?
(thơ cũ)
=> Giọng điệu trẻ trung, hiện đại.
 Nếu không biết tác giả thì không thể xác định
đâu là thơ cũ đâu là thơ mới.

- Nguyên tắc xác định hai thời đại thơ (thơ cũ và
thơ mới).
+ Chỉ căn cứ vào cái hay, không căn cứ vào cái
dở
+ Chỉ căn cứ vào cái đại thể, không căn cứ vào
cái tiểu tiết.
? Theo em taùc giaû ñaõ ñöa ra nhöõng nguyeân
taéc naøo ñeå xaùc ñònh tinh thaàn cuûa hai thôøi
ñaïi thơ ca?

I. Giới thiệu chung:

II. Đọc - hiểu
1. Tinh thần Thơ mới:
a. Cái khó trong việc tìm ra “tinh thần Thơ mới”
và nguyên tắc xác định hai thời đại thơ ( thơ cũ và
thơ mới).
b. “Tinh thần Thơ mới”:
* Tinh thần Thơ mới là cái tôi:
- Trước là thời của chữ ta, nay là thời của chữ tôi
- Chữ tôi theo đúng ý nghĩa tuyệt đối của nó
Theo Hoài Thanh, nội dung cốt yếu
(quan niệm cá nhân).
của “tinh thần Thơ mới” là gì?

Chữ tôi và chữ ta khác nhau như thế nào?
So sánh chữ ta và chữ tôi
Chữ ta - thơ cũ
Ý thức đoàn
thể
Tác giả không
dám dùng chữ tôi,
không tự xưng, ẩn
mình sau chữ ta chữ chỉ chung cho

Chữ tôi – thơ mới
 Ý thức cá nhân
 Bỡ ngỡ xuất
hiện trên thi đàn, lúc
đầu làm nhiều người
khó chịu, sau quen
dần, được vô số
người quen.

I. Giới thiệu chung:
II. Đọc - hiểu văn bản:
1.Tinh thần Thơ mới.
2. Bi kịch của cái tôi trong Thơ mới:
a. Bi kịch của cái tôi
- Cái tôi đáng thương, tội nghiệp, cô đơn, mòn
Tìm lòng
đoạntin,
văntrốn
viếtchạy
về bihiện
kịchthực.
Thơ mới?
mỏi, thiếu
Chỉ ra những chi tiết thể hiện sự đối lập
Phản
ánh bi kịch của thi nhân lãng mạn và tâm
giữa con đường muốn thoát thân và hiện
lí thời đại.
thực cuộc đời của các nhà thơ mới?

a) Bi kịch của cái Tôi:

Vì sao Hoài thanh lại nói “cái tôi với ý nghĩa
tuyệt đối của nó” lại “đáng thương” và “tội
nghiệp”?
- Cái Tôi của các nhà thơ mới “đáng thương”
và “tội nghiệp” vì nó đã đem đến cho tâm hồn
họ nỗi buồn lạnh, bơ vơ, muốn thoát khỏi
nhưng không được. Bởi họ là những thi nhân
sống trong cuộc đời mòn mỏi, tù túng của
thân phận mất nước, mang trong mình cái cô
đơn bé nhỏ của thi nhân phản ánh bi kịch
của thi nhân lãng mạn và tâm lí thời đại, bi
kịch lớp người trẻ đương thời.

Ta là kẻ bộ hành phiêu lãng
Đường trần gian xuôi ngược để vui chơi
Còn đâu ánh trăng
Hỡi Thượng đế, tôi cúi đầu
vàng
- Mọi
con đường
tựthơ
giải thoát của cái tôi cá nhân
Ta
há
cho hồn
trả
lại miệng
Mơ
trên
làn
tóc
rối?bề rộng ta đi tìm bề sâu. Nhưng
đều
bế
tắc:
“mất
tràoTrời
vọt
Biển
Linh
hồn
đắng
tôikhôn
một nguôi
kiếp
đã
nỗiđi
hỡi
hôm
nay ta
…Đêm ấy,
xuân
vừa
càngthèm
đi nê
sâusặc
càng
yên thời trước”.
Cười
no
sụa lạnh…bình
cả
khát
hoang
chán
hết
sang
mùi
trăng
Trời
Sầu
đã
ơi ta
chín,
muốn
xinuống
Người
hồn
Những
sắc
màu
hình
ảnh
Em
vừa
hai
mươi tuổi.
em!
thôi
hãy
hái
của trần gian
Nhận tôi đi, dù địa ngục,
thiên đàng!

Xuân Diệu
Hàn Mặc Tử
Lưu
ThếTrọng
Lữ Lư
Huy Cận
Chế Lan Viên

Tương phản giữa khát vọng thoát thân và thực tế
tù túng, bế tắc để thấy bi kịch của thi sĩ lãng mạn.

TA

ên
i
t
n
ê
l
ữ
t
L
á
ế
Tho ng Th
cù
ng
o
r
t
u
ư
l
g
u
Phiê tình cùn
g
n
ư
ờ
L
ư
tr
g
n
tro
u
ư
L

Điên cuồ
ng với
Hàn Mặ
c Tử,
Chế Lan
Viên
Đắ
m
Xu say
â n cù
Di ng
ệu

Động tiên
đã khép
tình yêu
không bền
Ngẩn ngơ
cùng
Huy Cận
Rồi tỉnh

Bơ vơ

TA

Giới thiệu chung:
Đọc - hiểu văn bản:
Bi kịch của cái tôi trong Thơ mới:
Bi kịch của cái tôi
Con đường giải quyết bi kịch:

* Gửi gắm vào tình yêu tiếng Việt
- Dồn tình yêu quê hương trong tình yêu Tiếng Việt
- Tìm một chỗ dựa của tinh thần nòi giống
 Tự hào với truyền thống, say mê sáng tạo nghệ
thuật, lòng
yêunhà
nước
nên
Các
thơtạo
mới
đãphong
làm gìtrào thơ mới.
“Nằmbi
trong
tiếng
nói yêu
thương
để giải quyết
kịch?
Ý nghĩa
của
việc làm đó?
Nằm trong tiếng mẹ vấn vương một đời” (Huy Cận)

b) Hướng giải quyết bi kịch:

- Bằng cách gửi cả vào tiếng Việt: “họ yêu vô
cùng thứ tiếng trong mấy mươi thế kỉ đã chia
sẻ vui buồn với cha ông. Họ dồn tình yêu
quê hương trong tình yêu tiếng Việt
- Tiếng Việt là tiền đề của tâm hồn và bề dày
lịch sử văn hóa dân tộc: “Tiếng Việt là tấm
lụa đã hứng vong hồn những thế hệ qua”,
“Truyện Kiều còn, tiếng ta còn; tiếng ta còn,
nước ta còn”.

III. Tổng kết:
1. Về nội dung tư tưởng:
- Khẳng định sự thắng lợi của Thơ mới; ủng hộ
mặt tích cực, lý giải bi kịch của cái tôi và cách
giải quyết bi kịch.
- Nhìn nhận đúng đắn, khoa học vấn đề Thơ mới
2. Về nghệ thuật:
- Lập luận chặt chẽ, rõ ràng logic
- Dẫn chứng tiêu biểu, chọn lọc, xác đáng
- Cách viết có hình ảnh, so sánh hay, gợi liên
tưởng; chuyển ý khéo léo, liền mạch; mạch
văn khúc chiết, giọng điệu thiết tha.…

Củng cố
Câu 1: Hoài Thanh đã căn cứ vào nguyên tắc
nào để xác định tinh thần thơ cũ – Thơ mới?
a) So sánh các nhà thơ mới với Nguyễn Du để
xem ai hơn ai kém
b) Căn cứ vào những cái dở, bài dở của thơ cũ
để so sánh với thơ mới
c) Căn cứ vào cái hay, cái đại thể, so sánh thời
đại với thời đại.
d) Căn cứ vào luật thơ, thể thơ, hình dáng câu
thơ

Câu 2: Bi kịch của cái tôi thơ mới là gì?
a) Cái tôi - Thơ mới bị xã hội rẻ rúng, lạc
loài nơi đất khách.
b) Thơ mới cô đơn, thiếu lòng tin, trốn chạy
hiện thực.
c) Thơ mới thể hiện khí phách, đạo lí, trách
nhiệm kẻ sĩ.
d) Thơ mới ảnh hưởng hoàn toàn bởi
Pháp, gạt bỏ hoàn toàn cái cũ.