BÀI 12:
NHẬT BẢN GIỮA THẾ KỈ XIX- ĐẦU THẾ KỈ XX

I. CUỘC DUY TÂN MINH TRỊ

II. NHẬT BẢN CHUYỂN SANG
CHỦ NGHĨA ĐẾ QUỐC

BẢN ĐỒ CHÂU Á

- Thủ đô: Tô – ki - ô
- Lãnh thổ có 4 đảo lớn và nhiều đảo nhỏ.
- Diện tích: gần 380.000 Km2.
- Dân số: trên 126 triệu người.
- Nguồn tài nguyên thiên nhiên nghèo
nàn, nằm trong vành đai núi lửa của Thái
Bình Dương.

LƯỢC ĐỒ NHẬT BẢN

I. CUỘC DUY TÂN MINH TRỊ
1. Hoàn cảnh
- Chế độ phong kiến mục nát
- Các nước tư bản phương Tây
ngày càng can thiệp vào Nhật
Bản.

Cuối thế kỉ XIX,
tình hình Nhật Bản
có gì giống với các
nước Châu Á mà
chúng ta đã học?

Trước
tình hình
chế độ
phong
kiến suy
yếu, các
nước
phương
Tây nhòm
ngó, Nhật
Bản đứng
trước 2 sự
lựa chọn:

Tiếp tục duy trì chế độ phong
kiến trì trệ, bảo thủ, mâu thuẫn
=> trở thành thuộc địa của các
nước tư bản phương Tây?

Tiến hành cải cách, thay đổi
triệt để, toàn diện=> giữ vững
độc lập dân tộc và đưa đất nước
phát triển?

CẢI
CÁCH,
DUY
TÂN

I. CUỘC DUY TÂN MINH TRỊ
1. Hoàn cảnh
- Chế độ phong kiến mục nát
- Các nước tư bản phương Tây
ngày càng can thiệp vào Nhật
Bản.
- Tháng 1-1868, Thiên hoàng
Minh Trị thực hiện một loạt
các cải cách gọi là “Duy Tân
Minh Trị”.

Cuộc
cải gìcách
Em biết
về
diễn
thời
Thiênra vàoHoàng
gian
Minh nào?
Trị? Đứng
đầu là ai?

+ Là vị  Thiên Hoàng thứ
122 của Nhật Bản. Tên húy
là Mutsuhito, lên làm vua
năm 15 tuổi, hiệu là Minh
Trị - tức sự cai trị sáng suốt.
+ Là một ông vua duy tân,
ông chủ trương nắm quyền
lực và tiến hành cải cách đất
nước.
THIÊN HOÀNG MINH TRỊ
(1852- 1912)

I. CUỘC DUY TÂN MINH TRỊ
1. Hoàn cảnh
- Chế độ phong kiến mục nát
- Các nước tư bản phương Tây
ngày càng can thiệp vào Nhật
Bản.
- Tháng 1-1868, Thiên Hoàng
Minh Trị thực hiện cải cách
Duy Tân

2. Nội dung

Vậy Thiên Hoàng
Minh Trị đã tiến
hành cải cách đất
nước trên những
lĩnh vực nào?

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Thời gian 3 phút
Câu 1: Nêu nội dung cải cách của Minh Trị trên
lĩnh vực kinh tế?
Câu 2: Nêu nội dung cải cách của Minh Trị trên
lĩnh vực chính trị?
Câu 3: Nêu nội dung cải cách của Minh Trị trên
lĩnh vực giáo dục?
Câu 4: Nêu nội dung cải cách của Minh Trị trên
lĩnh vực quân sự ?

Lĩnh vực
Kinh tế

Chính trị

Giáo dục

Quân sự

Nội dung

- Thống nhất tiền tệ.
- Xóa bỏ đặc quyền về ruộng đất...
- Tăng cường phát triển kinh tế tư bản ở nông thôn
- Xây dựng cơ sở hạ tầng....
- Chế độ nông nô được xóa bỏ.
- Đưa quý tộc tư sản hóa và đại tư sản lên
nắm quyền.
- Thi hành chính sách giáo dục bắt buộc.
- Chú trọng khoa học kĩ thuật.
- Cử học sinh đi du học ở phương Tây.
- Quân đội được tổ chức và huấn luyện theo
kiểu phương Tây, chế độ nghĩa vụ quân sự.
- Chú trọng công nghiệp đóng tàu, sản xuất
vũ khí.

Một số hình ảnh của đất nước Nhật Bản.

I. CUỘC DUY TÂN MINH TRỊ
1. Hoàn cảnh
2. Nội dung
3. Kết quả, ý nghĩa

- Nhật Bản trở thành nước tư
bản công nghiệp phát triển nhất
châu Á, giữ vững độc lập và mở
đường cho CNTB phát triển.

Với việc cải cách
toàn diện đó, Duy
Tân Minh Trị đã
mang lại kết quả, ý
nghĩa như thế nào?

Có ý kiến cho rằng “Duy tân Minh Trị là một cuộc
cách mạng tư sản”. Dựa vào các kiến thức đã
học, cho biết ý kiến đó đúng hay sai? Vì sao?
+ Mục đích của các cuộc cách mạng tư sản là lật đổ sự
thống trị của giai cấp phong kiến,.
+ Lực lượng lãnh đạo: giai cấp tư sản.
+ Kết quả: thiết lập nền chuyên chính tư sản, mở đường
cho chủ nghĩa tư bản phát triển
Vậy, tính chất của cuộc cách mạng này là gì?

I. CUỘC DUY TÂN MINH TRỊ
1. Hoàn cảnh
2. Nội dung
3. Kết quả, ý nghĩa
- Nhật Bản trở thành nước tư
bản công nghiệp phát triển nhất
châu Á, giữ vững độc lập và mở
đường cho CNTB phát triển.

- Tính chất: cách mạng tư sản
không triệt để.

Cuộc duy tân Minh Trị tại Nhật Bản đã ảnh hưởng đến
Việt Nam trong những năm cuối thế kỷ XIX – đầu thế kỷ
XX. Đối với nước ta, Nhật Bản được xem là cùng màu da,
cùng học văn hoa Hán học, họ đi theo con đường tư bản
Châu Âu và đã trở nên giàu mạnh, nên các nhà yêu nước
của Việt Nam cho rằng có thể nhờ cậy được. Vì thế 1 số
các nhà yêu nước Việt Nam đã lập ra hội Duy Tân do
Phan Bội Châu đứng đầu, đưa người sang Nhật học tập,
Tuy nhiên phong trào Phong trào Duy tân hoạt động
không thuận lợi và đã bị tan rã vào năm 1909.

II. NHẬT BẢN CHUYỂN SANG GIAI ĐOẠN CHỦ
NGHĨA ĐẾ QUỐC

- Kinh tế: phát triển mạnh mẽ,
nhiều công ty độc quyền
khổng lồ ra đời, chi phối toàn
bộ đời sống kinh tế, chính trị.

Những biểu hiện
PHÁT TRIỂN chủ
yếu về kinh tế của
Nhật ở giai đoạn
này như thế nào?

MITSUBISHI

Thành lập năm 1870 bởi Iwasaki Yataro.
Mitsubishi có mặt và chi phối các lĩnh vực: Khai khoáng, Đóng
tàu, Viễn thông, Tài chính, Bảo hiểm, Điện tử, Ô tô, Xây dựng,
Công nghiệp nặng, Dầu khí, Địa ốc, Thực phẩm, Hóa chất,
Luyện kim, Hàng không.... Có mặt trên tất cả các lĩnh vực.

MITSUI
Tập đoàn Mitsui là một trong
những keiretsu lớn nhất ở
Nhật Bản và là một trong
những tập đoàn lớn nhất thế
giới. Được thành lập bởi
Mitsui Takatoshi năm1876
“Anh có thể đi đến Nhật trên chiếc tàu thủy của hãng
Mit-sui, tàu chạy bằng than đá của Mit-sui, cập bến
cảng của Mit-sui, sau đó lại đi tàu điện của Mit-sui
đóng, đọc sách do Mit-sui xuất bản, dưới ánh sáng
bóng điện do Mit-sui chế tạo…”
(Nhà báo người Anh)

II. NHẬT BẢN CHUYEN SANG GIAI ĐOẠN CHỦ
NGHĨA ĐẾ QUỐC
- Kinh tế: phát triển mạnh mẽ.
Nhiều công ty độc quyền ra
đời chi phối đời sống kinh tế,
chính trị.
- Đối ngoại: thực hiện chính sách
bành trướng, xâm lược.

Bên cạnh kinh tế
phát triển mạnh mẽ,
thì NB đã thực hiện
chính sách đối ngoại
như thế nào?

LƯỢC ĐỒ ĐẾ QUỐC NHẬT CUỐI THẾ KỈ XIX ĐẦU THẾ KỈ
XX

LƯỢC ĐỒ ĐẾ QUỐC NHẬT CUỐI THẾ KỈ XIX ĐẦU THẾ KỈ
XX

NĂM 1872-1879: CHIẾM LƯU CẦU
NĂM 1895:
ĐÀIrộng
LOAN thuộc địa của đế
Dựa vào lược đồ trình
bàyCHIẾM
sự mở
NĂM 1905: CHIẾM PHÍA NAM ĐẢO XA-KHA-LIN VÀ LIÊU ĐÔNG, LỮ THUẬN
Nhật Bản?
NĂM 1910: CHIẾM BÁN ĐẢO TRIỀU TIÊN
NĂM 1914: CHIẾM SƠN ĐÔNG

quốc

II. NHẬT BẢN CHUYEN SANG GIAI ĐOẠN CHỦ
NGHĨA ĐẾ QUỐC
- Kinh tế: phát triển mạnh mẽ.
Nhiều công ty độc quyền ra
đời chi phối đời sống kinh tế,
chính trị.
- Đối ngoại: thực hiện chính sách
bành trướng xâm lược.
- Đặc điểm: chủ nghĩa đế quốc
quân phiệt, hiếu chiến

Theo em, chủ nghĩa
đế quốc Nhật Bản
mang đặc điểm gì?

Thủ tướng Phan Văn Khải
thăm Nhật tháng 6/2004

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng thăm
Nhật tháng 10/2006

 Cuộc hội đàm cấp cao giữa
Việt Nam – Nhật Bản

Chủ tịch nước Trương Tấn Sang
thăm Nhật Bản 3/2014

Dặn dò:
- Chuẩn bị bài sau: Bài 13 Chiến tranh thế giới thứ
nhất.
+ Nguyên nhân dẫn đến chiến tranh
+ Lập niên biểu những diễn biến chính của chiến
sự
+ Kết cục và tính chất của chiến tranh
+ Sưu tầm các tư liệu, tranh ảnh về chiến tranh thế
giới thứ nhất