ĐÂY THÔN VĨ DẠ
-HÀN MẶC TỬ-

I. TÌM HIỂU CHUNG:
1/ Tác giả: (SGK)
a) Cuộc đời: (1912 - 1940)
- Sinh tại: Đồng Hới (nay là Quảng Bình)
- Xuất thân trong một gia đình công giáo
nghèo
- Sau khi học trung học, làm công chức ở
Sở Đạc Điền - Bình Định, rồi vào Sài
Gòn làm báo.
- Năm 1936 mắc bệnh phong, sau 4 năm
điều trị, xa lánh bạn bè, người thân ông
mất tại trại phong Quy Hoà, Quy Nhơn.
 Cuộc đời Hàn Mặc Tử ngắn ngủi và bất
hạnh.
Phạm Thị Thúy Nhài

Thi sĩ Hàn Mặc Tử

2

b. Sự nghiệp sáng tác:
- Làm thơ từ năm 14,15 tuổi, HMT nổi tiếng là thần
đồng thơ ở Quy Nhơn.
  HMT là hiện tượng thơ kì lạ vào bậc nhất của
phong trào thơ mới.
- Thơ HMT đan xen những gì thân thuộc, thanh khiết,
thiêng liêng nhất với những điều ghê rợn, ma quái,
cuồng loạn nhất. Trăng, hoa, nhạc, hương... chen lẫn
hồn, máu, yêu ma...
- ND: thể hiện 1 tình yêu đến đau đớn hướng về clsống
trần thế.
- TP : Gái quê (1936); Thơ Điên (Đau thương-1938),
=> Tuy cuộc đời ngắn ngủi, nhiều bi thương nhưng HMT
là một trong những nhà thơ có sức sáng tạo mạnh mẽ
nhất trong phong trào thơ Mới
Phạm Thị Thúy Nhài

3

Ngöôøi tình trong ñôøi vaø trong thô cuûa Haøn thi nhaân

Phạm Thị Thúy Nhài

5

Chiếc giường Hàn đã nằm vật vã với những cơn đau, làm thơ và trút hơi thở
cuối cùng ngày 11-11-1940 (tuổi 28).

Nơi mộ Hàn Mặc Tử được chôn cất đầu tiên tại Quy Hòa.

Mé Hµn MÆc Tö trªn ®åi Thi Nh©n

Đường lên mộ Hàn Mặc Tử, trên đồi Ghềnh Ráng
(nay là Đồi Thi Nhân)-Quy Nhơn.

2/ Bài thơ “Đây Thôn Vĩ Dạ”
a) Xuất Xứ, hoàn cảnh sáng tác :
Bài thơ được gợi cảm hứng từ 1 tấm
thiệp của Hoàng Thị Kim Cúc gửi
cho HMT để động viên, an ủi khi bà
nghe tin nhà thơ bị bệnh phong. Lúc
đầu có tên “Ở đây thôn Vĩ Dạ”
(1938) in trong tập “Đau thương”.

Phạm Thị Thúy Nhài

10

b. Bố cục: 3 phần
Sao anh không về chơi thôn Vĩ?
Nhìn nắng hàng cau nắng mới lên.
Vườn ai mướt quá xanh như ngọc
Lá trúc che ngang mặt chữ điền.

Khổ 1: Cảnh thôn Vĩ lúc
bình minh.

Gió theo lối gió, mây đường mây,
Dòng nước buồn thiu, hoa bắp lay... Khổ 2: Cảnh thôn Vĩ trong đêm
Thuyền ai đậu bến sông trăng đó, trăng
Có chở trăng về kịp tối nay?
Mơ khách đường xa, khách đường xa
Áo em trắng quá nhìn không ra...
Khổ 3: Cảnh sương khói mờ ảo
Ở đây sương khói mờ nhân ảnh
Ai biết tình ai có đậm đà?

c) Chủ đề:
Qua việc miêu tả bức
tranh thiên nhiên
thực ảo của thôn Vĩ
- xứ Huế, nhà thơ
đã bày tỏ tâm trạng
buồn, hoài nghi, vô
vọng , ẩn chứa nỗi
niềm khao khát
được giao cảm với
cuộc đời.

II. Đọc hiểu văn bản
1. Khổ 1

Sao anh kh«ng vÒ ch¬i th«n VÜ?
Nh×n n¾ng hµng cau n¾ng míi lªn
Vườn ai mướt quá xanh như ngọc
L¸ tróc che ngang mÆt ch÷ ®iÒn.

* Câu thơ mở đầu:
-Hình thức: Câu hỏi (câu nghi vấn)
- Nội dung:
+ Là lời hỏi thăm ân cần, lời mời
mọc tha thiết, lời trách móc nhẹ
nhàng của cô gái thôn Vĩ.
+ Sự phân thân, tự giãi bày tâm sự
của nhà thơ.
-> Gợi lên trong lòng nhà thơ những
kỉ niệm đẹp đẽ, đáng yêu về thiên
nhiên và con người thôn Vĩ
* Sau câu hỏi mở đầu là cảnh vật và
con người thôn Vĩ  trong hoài niệm:

15

-Thiên nhiên thôn Vĩ
+Nắng hàng cau, nắng mới lên: gợi vẻ đẹp tinh khôi, thanh khiết,
trong trẻo giản dị mà giàu sức gợi. . Sự lặp lại 2 lần từ “nắng”
khiến câu thơ tràn ngập ánh sáng.
+ Khu vườn:
Tính từ “mướt quá” vừa là một sự cực tả vẻ mượt mà, non tơ, óng
chuốt, mơn mởn xanh tươi, tràn đầy sức sống của cây lá vườn
thôn Vĩ, vừa thể hiện giọng điệu trữ tình mê đắm, say sưa.
Hình ảnh so sánh xanh như ngọc rất tự nhiên, giản dị nhưng vẫn
gợi một vẻ đẹp trong sáng thanh thoát và sang trọng, đồng thời
gợi lên vẻ đẹp tốt tươi, màu mỡ và trù phú của làng quê.

Phạm Thị Thúy Nhài

16

Vườn ai: đại từ phiếm chỉ “ai” gợi cảm giác mơ
hồ, bất định.
=> Bức tranh thôn Vĩ được khắc hoạ vởi vẻ đẹp
rạng ngời , tươi trẻ, khoẻ khoắn, ấm áp, tràn đầy
sức sống.

- Con người thôn Vĩ
“Mặt chữ điền”: con người
ngay thẳng, cương trực,
phúc hậu, thuỷ chung.
=>Hình ảnh độc đáo,
gợi khuôn mặt hiền lành
phúc hậu, dịu dàng, kín
đáo, dễ thương của con
người xứ Huế.

Tóm lại:
Cảnh vật hiện lên trong khổ thơ đầu toát lên vẻ đẹp tinh khôi,
thanh khiết, trong sáng. Người thôn Vĩ kín đáo, e ấp, dịu dàng,
trong sáng, thánh thiện. Vẻ đẹp của người và cảnh hài hòa Qua
đó thể hiện tâm hồn yêu đời, yêu cuộc sống, sự hướng thiện
của nhà thơ dù trong hoàn cảnh nghiệt ngã nhất.

Bøc tranh th«n VÜ lóc b×nh minh

Thiªn nhiªn ®Ñp, th¬
méng, t­¬i trÎ, trµn
®Çy søc sèng

Con ng­êi hiÒn lµnh,
phóc hËu, dÞu
dµng, e Êp

Thiªn nhiªn vµ con ng­êi xø HuÕ mang vÎ ®Ñp
hµi hoµ, trong s¸ng, th¸nh thiÖn. Qua ®ã thÓ
hiÖn t©m hån nh¹y c¶m, t×nh yªu TN, yªu
c/s, nghÞ lùc sèng trong t©m hån nhµ th¬

2. Khổ thơ thứ 2

Gió theo lối gió mây đường mây

Dòng nước buồn thiu hoa bắp lay

Thuyền ai đậu bến song trăng đó

Có chở trăng về kịp tối nay?

* Hai câu đầu:
- Thiên nhiên:
+ Hình ảnh gió >< mây gợi sự xa cách, chia lìa.
+ Dòng nước -> nhân hoá: mang tâm trạng buồn (tác giả đã phả
hồn vào dòng sông).
-> Không gian trống vắng, thời gian như ngừng lại, cảnh vật hờ
hững với con người.
- Tâm trạng: Dự cảm của nhà thơ về sự thờ ơ, xa cách của người
đời đối với mình -> buồn đau, cô đơn, lẻ loi.

* Hai câu sau:
- Hình ảnh: + “Thuyền ai : đại từ phiếm chỉ, không xác định
+ Bến sông trăng, chở trăng”, Hình ảnh đẹp, gợi
không khí mơ hồ huyền ảo
=>Không gian nghệ thuật càng thêm hư ảo mênh mang: Dòng
sông của hiện thực đã trở thành dòng sông cõi mộng. Cảnh vật đã
được ảo hóa gợi lên cảm giác chơi vơi trong tâm trạng của nhà thơ.

- Câu hỏi tu từ Thuyền ai...nay?. Chữ kịp: khiến cho
khoảng thời gian tối nay càng trở nên ngắn ngủi, như
một giới hạn trong quỹ thời gian ít ỏi còn lại của thi
nhân. Câu thơ thể hiện khát vọng mong chờ mãnh liệt
trong thời gian nhất định, khắc khoải một nỗi đau, niềm
mong chờ, sự lo âu, phấp phỏng và khát vọng cháy bỏng
của nhà thơ.
=> Cảnh đêm trăng sông Hương thật đẹp, không gian
mênh mông có đủ cả mây, gió, trăng, hoa nhưng buồn
vô hạn.
=>Hình ảnh thơ có sự hoà quyện giữa thực và ảo. Qua đó
thể hiện khát vọng, tình yêu hạnh phúc, k/v tình người
sâu sắc trong tâm hồn nhà thơ.
24

3. Khổ thơ cuối

Mơ khách đường xa, khách đường xa
Áo em trắng quá nhìn không ra
Ở đây sương khói mờ nhân ảnh
Ai biết tình ai có đậm đà?

- Điệp ngữ khách đường xa kết hợp nhịp
thơ: gấp gáp,nhanh gợi sự xa xôi, cách trở
của khách. Dường như sự khắc khoải, hoài
nghi trong lòng người đã biến thành nhịp
điệu
- Hình ảnh áo em / trắng quá nhìn không ra
->Vẻ đẹp tinh khiết của cô gái nhưng xa
xôi, nhạt nhòa, không rõ nét.
-Cảnh sương khói mờ nhân ảnh -> Tất cả
tan vào sương khói như một ảo ảnh. Cái
tôi trữ tình đau đớn,  xót xa trước một sự
thật quá phũ phàng.
-> Cái nhìn bằng tâm tưởng, bằng ảo giác
thể hiện niềm hy vọng vào tình yêu, hạnh
phúc nhưng hụt hẫng, tuyệt vọng, xót xa.

- Câu thơ kết: Câu hỏi tu từ, từ ai lặp lại hai lần
+Tạo thành một câu hỏi tha thiết mà xót xa của một tâm hồn
đang khao khát được yêu, khao khát sự đồng điệu, đồng cảm.
+Thể hiện tâm trạng bất an, hoài nghi của cái tôi trữ tình - cái
hoài nghi của một tâm hồn yêu đời, yêu sống.
Khổ thơ thể hiện sự băn khoăn, tâm trạng hoài nghi của
một tâm hồn cô đơn, tha thiết với đời, với cuộc sống nhưng
bế tắc, đau thương. Đồng thời cũng như là câu trả lời cho
câu hỏi đầu bài thơ.
Tóm lại cảnh sương khói mờ ảo hiện lên trong giấc mơ,
ẩn giấu tâm trạng cô đơn, buồn đau, sự hoài nghi và
những mâu thuẫn giằng xé trong lòng của một trái tim yêu
đời, yêu cuộc sống

III. Tổng
kết (ghi
nhớ -sgk)

§©y th«n VÜ D¹

C¶nh th«n VÜ
lóc b×nh minh
®Ñp, th¬ méng
trµn ®Çy søc sèng
-> T×nh yªu thiªn
nhiªn, yªu c/s,
t©m hån hư­íng
thiÖn cña nhµ th¬.

C¶nh sư­¬ng khãi
C¶nh th«n VÜ buổi chiều,
mê ¶o trong câi
®ªm tr¨ng ®Ñp,
méng-> t©m tr¹ng
th¬ méng huyÒn
hoµi nghi, nçi
¶o -> gîi nçi buån
c« ®¬n, buån ®au,
sù chia ly, xa
sù m©u thuÉn
c¸ch, t©m tr¹ng lo
gi»ng xÐ trong
©u, phÊp pháng
t©m hån, tình yêu cuộc sống
cña nhà thơ

Bức tranh thiên nhiên xứ Huế đẹp, thơ mộng
TY xø HuÕ, yªu c/®, t×nh yªu thÇm kÝn trong s¸ng
vµ nçi buån s©u l¾ng trong t©m hån nhµ th¬

Luyện tập
C©u 1: Bµi th¬ §©y th«n VÜ D¹ ®­ưîc in trong tËp th¬ nµo?
A. Th¬ ®iªn

B. Xu©n như­ý

C. G¸i quª.

C©u 2: MÆt ch÷ ®iÒn cã thÓ hiÓu lµ khuôn mÆt cña ai?
A. MÆt cña chµng trai kh«i ng«.
B. MÆt cña mét thiÕu n÷ phóc hËu.
C. MÆt cña mét c« g¸i th«n quª.
D. MÆt cña nhµ nho ®ç ®¹t.

C©u 3: Trong bµi th¬ t¸c gi¶ sö dông nhiÒu c©u
hái tu tõ: Sao anh kh«ng vÒ? ThuyÒn ai…kÞp tèi
nay? Ai biÕt t×nh ai cã ®Ëm ®µ? Nh»m môc ®Ých
chÝnh lµ g×?
A. Hái ng­êi con g¸i th«n vÜ.
B. Hái con ng­êi xø HuÕ.
C. Hái ng­êi chÌo thuyÒn ®ªm tr¨ng
D. Hái ®Ó bµy tá nçi niÒm, t©m sù.

C©u 4: Hoµn c¶nh s¸ng t¸c vµ néi dung bµi th¬ gîi cho
em c¶m xóc g×?
A.§ång c¶m víi t×nh yªu thiªn nhiªn, yªu cuéc sèng cña
mét ngư­êi nghÖ sÜ tµi hoa.
B. C¶m thư­¬ng, kh©m phôc mét thi sÜ tµi hoa, ®a t×nh, bÊt
h¹nh ®· vư­ît lªn hoµn c¶nh ®Ó s¸ng t¹o nghÖ thuËt.
C.C¶m thư­¬ng, kh©m phôc mét thi sÜ tµi hoa, ®a t×nh, bÊt
h¹nh ®· v­ưît lªn hoµn c¶nh ®Ó s¸ng t¹o nghÖ thuËt.
D. C¶m ®éng, xãt th­¬ng cho t©m hån èm ®au, bÖnh tËt
cña mét thi sÜ mang mèi t×nh v« väng
Câu 5: Em cã Ên tư­îng s©u s¾c nhÊt víi h×nh ¶nh (c©u th¬,

khæ th¬) nµo trong bµi th¬? V× sao?