Nhìn hình
đoán

ữ
h
c

Đây là vị vua đầu
tiên của nhà Hậu
Lê. Ông là ai?

Lê Lợi

ĐÂY LÀ
Nguyễn Trãi
AI?

Đây là
Thanh
đâu?
Hóa

Lược
Đây là
đồ
lược
cuộc
đồ của
khởi
trận
nghĩa
đánh
Lam
nào?
Sơn

ƯỚC ĐẠI VIỆT TA

ích “Bình Ngô đại cáo”)
_Nguyễn Trãi_

A. TÌM HIỂU BÀI
I – TÁC GIẢ TÁC PHẨM

Trình bày phần
tìm hiểu về áng thiên
cổ hùng văn “Bình
Ngô đại cáo” theo gợi
ý sau:

Bình
Ngô đại
cáo

Tác giả

….

Thể loại

….

Kết cấu

….

Đoạn trích
“Nước Đại
Việt ta”

….

1. Tác giả
 Hiệu Ức Trai
 Quê: Chí Linh, Hải Dương
 Có công lớn trong cuộc kháng
chiến chống quân Minh và xây
dựng đất nước

NGUYỄN TRÃI 1380- 1442

 Là người VN đầu tiên được
UNESCO công nhận là danh nhân
văn hoa thế giới (Năm 1980)

Đền thờ Nguyễn Trãi ở Côn Sơn

Côn Sơn là một vùng núi đất và sỏi kết cao
xấp xỉ 200m, rộng trên 1km2, thuộc xã Cộng
Hòa, huyện Chí Linh, Hải Dương. Với phong
cảnh u tích, điển hình là rừng thông mã vỉ. Đền
thờ Nguyễn Trãi với rừng thông bạt ngàn, nằm
trong quần thể di tích Côn Sơn.

Năm 2001 đền thờ Nguyễn Trãi được
khởi công xây dựng tại Thanh Hư động
xưa. Khánh thành vào ngày 16 tháng 8
năm Nhâm Ngọ (2002) nhân kỷ niệm
560 năm ngày mất của danh nhân.

Tác phẩm nổi tiếng

2. Tác phẩm

Hoàn cảnh
sáng tác

Nhan đề

Thể loại

Vị trí, bố
cục

Hoàn
cảnh sáng tác

Mùa xuân năm 1428, kháng
chiến chống Minh thắng lợi.
Nguyễn Trãi thay Lê Lợi thảo
Cáo Bình Ngô để tuyên bố với
trăm họ gần xa về việc dẹp yên
giặc Minh, khẳng định sự độc
lập của nước Đại Việt. Đây
được coi là bản tuyên ngôn độc
lập thứ hai của Việt Nam.

平
吳

Nhan đề

大

誥
 Bình Ngô đại cáo:

Bình: Dẹp yên
Ngô:

Tên nước Minh thời Tam
Quốc (Trung Quốc)

Bài cáo tuyên bố
Đại cáo: sự kiện trọng đại

Tuyên bố về sự nghiệp đánh dẹp giặc Ngô

“Bình Ngô đại cáo” bằng chữ Hán

Thể văn nghị luận, bắt nguồn từ Trung
Quốc
Tác giả: Vua chúa hoặc thủ lĩnh

Thể loại

Nội dung: Trình bày 1 chủ trương/
công bố 1 kết quả của 1 sự nghiệp để
mội người cùng biết
Lời văn: Phần nhiều được được viết theo

Thể cáo

lối văn biền ngẫu (không vần/ có vần;
thường có đối, câu dài ngắn không gò
bó, mỗi cặp 2 vế đối nhau)

So sánh sự giống và
khác nhau giữa 3 thể
loại: Chiếu; Hịch; Cáo
Chiếu
Giống nhau
Khác nhau

Hịch

Cáo

Chiếu

Hịch

Cáo

- Đều là kiểu văn bản nghị luận cổ, dùng lối
Giống nhau văn biền ngẫu.
- Do vua chúa hoặc thủ lĩnh phong trào viết.

Khác nhau

Ban bố
mệnh lệnh

Trình bày chủ
Cổ động
trương, công
thuyết phục, bố thành quả
kêu gọi đấu
của một sự
tranh
nghiệp lớn.

Đoạn trích thuộc phần I – Bình Ngô đại cáo

Bố cục
của
BNĐC

Đoạn 1

Nêu luận đề chính nghĩa

Đoạn 2

Vạch rõ tội ác của kẻ thù

Đoạn 3

Quá trình chinh phạt gian
khổ và tất thắng của cuộc
khởi nghĩa

Đoạn 4

Tuyên bố chiến quả, khẳng
định sự nghiệp chính nghĩa

“ Từng nghe:
Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân
Quân điếu phạt trước lo trừ bạo
Như nước Đại Việt ta từ trước
Vốn xưng nền văn hiến đã lâu
Núi sông bờ cõi đã chia
Phong tục Bắc Nam cũng khác
Từ Triệu, Đinh, Lý, Trần bao đời xây nền độc lập
Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên mỗi bên xưng đế một phương
Tuy mạnh yếu có lúc khác nhau
Song hào kiệt thời nào cũng có.
Vậy nên:
Lưu Cung tham công nên thất bại,
Triệu Tiết thích lớn phải tiêu vong,
Cửa Hàm tử bắt sống Toa Đô
Sông Bạch Đằng giết tươi Ô Mã
Việc xưa xem xét,
Chứng cứ còn ghi.”

3 câu đầu

Bố cục
đoạn
trích

8 câu tiếp

Đề cao nguyên lí
nhân nghĩa
Chân lí về sự tồn tại
độc lập, chủ quyền
của dân tộc

Sức mạnh của nhân
7 câu cuối nghĩa, sức mạnh
của độc lập dân tộc

II – PHÂN TÍCH

1. Nguyên lí nhân nghĩa

Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân
Quân điếu phạt trước lo trừ bạo

Tư tưởng
nhân nghĩa
của Nguyễn
Trãi thể hiện ở
những phương
diện nào?
Nhận xét tư
tưởng đó

Nhân nghĩa
Yên dân

Trừ bạo

- Từ ngữ chuẩn xác, trang trọng, giàu ý nghĩa
- Cách đặt vấn đề khéo léo, giàu sức thuyết phục

 Quan điểm
mới mẻ: Lấy
dân làm gốc

2. Chân lí về sự tồn tại độc lập, chủ quyền của dân tộc

Như nước Đại Việt ta từ trước
Vốn xưng nền văn hiến đã lâu
Núi sông bờ cõi đã chia
Phong tục Bắc Nam cũng khác
Từ Triệu, Đinh, Lý, Trần bao đời xây nền độc lập
Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên mỗi bên xưng đế 1
phương
Tuy mạnh yếu có lúc khác nhau
Song hào kiệt thời nào cũng có.

Khẳng định độc lập, chủ quyền của dân tộc

Văn hiến lâu đời

Lịch sử riêng

Lãnh thổ riêng

Phong tục riêng

Chế độ chủ quyền riêng

Văn hiến
lâu đời

Chùa Một Cột

Văn Miếu Quốc tử giám

Cố đô Hoa Lư

Thµnh nhµ Hå

Khu di tích Nguyễn Trãi

Tháp Phæ Minh

Hồ Gươm

Đền thờ vua Đinh – vua Lê

Lãnh thổ riêng

Bản đồ Đại Việt

Cột mốc nước Đại Việt

Phong tục ngày Tết

Nghi thức cưới hỏi

Nhuộm
răng
đen

Tục
mời
trầu

Trầu têm
cánh
phượng

Bộ đồ
ăn
trầu

Quốc kì triều Lí

Tiền thời Đinh

Tiền thời Trần

Rồng đá thời Hậu Lê

Tiền thời Tiền Lê

Tiền thời Hậu Lê

Báu vật
thời Lý

Họa tiết
người
Việt cổ

Ấn tín
thời
Nguyễn

Long
sàng
triều
Đinh

Nghệ thuật
Từ ngữ thể hiện tính chất hiển nhiên, vốn có, lâu đời: từ
trước, vốn, đã lâu, đã chia, bao đời,...
So sánh: Đại Việt = Trung Quốc
(Triệu-Đinh-Lý-Trần = Hán-Đường-Tống-Nguyên)
Câu văn biến ngẫu cân xứng, nhịp nhàng
Cách lập luận kết hợp hài hòa giữa lí luận và thực tiễn,
minh chứng thuyết phục

 Niềm tự hào dân tộc

THẢO LUẬN
NHÓM

THỜI
HẾT
GIỜ
0123 : GIAN
33
59
58
57
56
55
54
53
52
51
50
49
48
47
46
45
44
42
41
40
39
38
37
36
35
34
43
32
31
30
29
28
27
26
25
24
23
22
21
20
19
18
17
16
15
14
13
12
11
10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00

Có ý kến cho rằng, ý thức dân tộc ở
đoạn trích « Nước Đại Việt ta » là
sự tiếp nối và phát triển ý thức dân
tộc ở bài « Sông núi nước Nam »
của Lí Thường Kiệt. Em hãy nêu ý
kiến của mình.

Nam quốc sơn hà

- Lý Thường Kiệt ?-

Nam quốc sơn hà Nam đế cư,
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư.
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm,
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư.

SO SÁNH
Nam quốc sơn hà

Bình Ngô đại cáo

Thời gian
Yếu tố địa lí (đất
đai)

Thế kỉ X
Nam Đế

Thế kỉ XV
Các đế nhất phương

Lịch sử, văn hóa,
con người

Sông núi nước Nam

Đất đai bờ cõi đã chia
Phong tục khác biệt,
nhiều triều đại độc lập,
nhiều hào kiệt trứ danh

Cơ sở

Thiên thư

Lịch sử, văn hóa, con
người, thực tiễn

Sự phát triển
Nam quốc sơn hà

Bình Ngô đại cáo

Lãnh thổ
Chủ quyền

Lãnh thổ
Chủ quyền

Nam Đế

Văn hiến
Phong tục tập quán
Lịch sử riêng

 Tuyên ngôn độc lập lần thứ
nhất

 Tuyên ngôn độc lập lần
thứ hai

3. Sức mạnh của nguyên lí nhân nghĩa

Vậy nên:
Lưu Cung tham công nên thất bại,
Triệu Tiết thích lớn phải tiêu vong,
Cửa Hàm tử bắt sống Toa Đô
Sông Bạch Đằng giết tươi Ô Mã
Việc xưa xem xét,
Chứng cứ còn ghi.

3. Sức mạnh của nguyên lí nhân nghĩa

Nghệ thuật: Liệt
kê, dẫn chứng xác
thực theo trình tự
lịch sử

Nội dung: Sự thảm
hại của kẻ thù và
những chiến công
của dân tộc ta

Lưu Cung – vua Nam Hán Hoằng
Tháo (sai con là Hoằng Thao đem
quân xâm lược nước ta và bị thảm hại
trên trận Bạch Đằng năm 938

Triệu Tiết – tướng của nhà Tống đem quân xâm lược
nước ta thời Lý và bị Lý Thường Kiệt đánh đuổi

Toa Đô – tướng giỏi của nhà Nguyên, từng được cử đi đánh
Chiêm Thành và cho hội quân với Ô Mã Nhi, Thoát Hoan trong
cuộc xâm lược Đại Việt. Tướng của ta đã bao vây và có kế sách
đúng đắn khiến cho quân của chúng không gặp được nhau, thất
bại thảm hại. Toa Đô bị giết chết ngay tại trận.

Ô Mã Nhi – tướng giỏi của nhà Nguyên,
từng chinh chiến nhiều năm trên đất Đại
Việt. Là 1 tướng giỏi, tài năng những tàn
bạo. Khi Ô Mã Nhi và nhiều tướng khác bị
tướng nhà Trần bắt sống trong trận Bạch
Đằng. Và để tránh nạn binh đao thì nhà Trần
đồng ý lời cầu hòa và cho các binh tướng về
nước. Tuy nhiên, vua Trần rất căm giận Ô
Mã Nhi đã tàn sát nhiều người và phá hoại
lăng tẩm của tổ tiên nhà Trần nên đã bàn với
Trần Hưng Đạo giết Ô Mã Nhi để trả thù và
phòng hậu quả về sau. Trên đường đi thuyền
trở về, THĐ đã cho Yết Kiêu đâm thủng
thuyền  Ô Mã Nhi chết đuối

3. Sức mạnh của nguyên lí nhân nghĩa

Nghệ thuật: Liệt
kê, dẫn chứng xác
thực theo trình tự
lịch sử
Việc xưa xem xét
Chứng cớ còn ghi

Nội dung: Sự thảm
hại của kẻ thù và
những chiến công
của dân tộc ta
 Lời khẳng định đanh thép về sức
mạnh của chân lí, chính nghĩa là lẽ
phải không chối cãi được

Nguyên lí nhân nghĩa
Yên dân

Trừ bạo
Chân lí về sự tồn tại độc lập chủ
quyền của dân tộc Đại Việt

Văn
hiến
lâu đời

Lãnh
thổ
riêng

Phong
tục
riêng
Sức mạnh của nhân nghĩa
Sức mạnh của độc lập dân tộc

Lịch sử
riêng

Chế độ
chủ
quyền
riêng