TIẾT 42
BÀI 26: PHONG TRÀO KHÁNG CHIẾN CHỐNG
PHÁP TRONG NHỮNG NĂM CUỐI THẾ KỈ XIX
(Tiếp theo)

Bài 26: PHONG TRÀO KHÁNG CHIẾN CHỐNG
PHÁP TRONG NHỮNG NĂM CUỐI THẾ KỈ XIX
I. CUỘC PHẢN CÔNG CỦA PHÁI CHỦ CHIẾN TẠI KINH THÀNH HUẾ
VUA HÀM NGHI RA “CHIẾU CẦN VƯƠNG”

II. NHỮNG CUỘC KHỞI NGHĨA LỚN TRONG PHONG TRÀO CẦN VƯƠNG

Qua nội dung của tiết học trước, em biết đến
những nhân vật lịch sử nào? Người đó liên quan
đến sự kiện lịch sử nào?

Tôn Thất Thuyết
(1835-1913)

Vua Hàm Nghi
(1870-1943)

Vua Hàm Nghi tên húy là Ưng
Lịch (em ruột vua Kiến Phúc), lên
ngôi lúc 13 tuổi. Ông là vị vua trẻ
tuổi, yêu nước, có tinh thần chống
Pháp tiêu biểu cho ý chí độc lập
tự cường của dân tộc...Ông bị
Pháp đày sang An-giê-ri năm

Tôn Thất Thuyết sinh ngày
12/5/1835 tại thôn Phú
Môn, xã Xuân Long (Huế).
Ông xuất thân trong gia
đình Hoàng tộc. Từng giữ
chức Phụ chính đại thần,
Thượng thư bộ Binh...Là
một người yêu nước, khẳng
khái, ông cùng Vua Hàm
Nghi đề xướng phong trào

Tháng 11-1888, vua Hàm nghi bị quan Pháp bắt
nhưng phong trào Cần Vương vẫn được duy trì và
dần quy tụ thành những cuộc khởi nghĩa lớn.
Hãy cho biết đó là những cuộc khởi nghĩa
nào?

PHONG TRÀO KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP
TRONG NHỮNG NĂM CUỐI THẾ KỈ XIX
I. CUỘC PHẢN CÔNG CỦA PHÁI CHỦ CHIẾN TẠI KINH THÀNH HUẾ
VUA HÀM NGHI RA “CHIẾU CẦN VƯƠNG”
II. NHỮNG CUỘC KHỞI NGHĨA LỚN TRONG PHONG TRÀO CẦN
VƯƠNG

1. Khởi nghĩa Ba Đình (1886-1887)
2. Khởi nghĩa Bãi Sậy (1883-1892)
3. Khởi nghĩa Hương Khê (1885-1895)

Đọc mục II và hoàn thành biểu mẫu:

10

Tên cuộc
khởi
nghĩa
(1)

Phạm vi Lãnh đạo Đặc điểm
nổi bật
hoạt động
(4)
(5)
(3)

Thời
gian
tồn tại
(2)

 

Ba Đình  

 

 

Bãi Sậy

 

 

 

 

Hương
Khê

 

 

 

 
10

Tên cuộc
khởi
nghĩa
Ba Đình

Bãi Sậy
Hương
Khê

Thời Phạm vi hoạt động Lãnh đạo
 
gian
tồn tại
1 năm Ba làng Mậu Thịnh, Phạm Bành,
Thượng Thọ, Mĩ
Đinh Công
Khê (Nga SơnTráng
Thanh Hoá)

Đặc điểm nổi bật

- Dựa vào địa hình ba làng
Mậu Thịnh, Thượng Thọ,
Mĩ Khê (Thanh Hoá) để
xây dựng căn cứ.

Tên cuộc Thời gian Phạm vi hoạt Lãnh đạo
động
khởi
tồn tại
 
nghĩa
Ba Đình 1 năm

Bãi Sậy

Hương

9 năm

Ba làng Mậu
Thịnh, Thượng
Thọ, Mĩ Khê
(Nga Sơn-Thanh
Hoá)
Văn Lâm, Văn
Giang, Khoái
Châu, Yên Mĩ ...
(Hưng Yên)

Phạm Bành,
Đinh Công
Tráng

Đặc điểm nổi bật

- Dựa vào địa hình ba làng
Mậu Thịnh, Thượng Thọ,
Mĩ Khê (Thanh Hoá) để
xây dựng căn cứ.

Đinh Gia Quế
- Dựa vào vùng lau sậy
sau đó Nguyễn um tùm và đầm lầy ở Hưng
Thiện Thuật
yên để xây dựng căn cứ
- Áp dụng chiến thuật
đánh du kích

động
cuộc
gian
khởi
tồn tại  
nghĩa
Phạm Bành,
Ba Đình 1 năm Ba làng Mậu
Thịnh, Thượng Đinh Công
Thọ, Mĩ Khê
Tráng
(Thanh Hoá)
Hương 10
Khê
năm

Huyện Hương Phan Đình
Khê và Hương Phùng, Cao
Sơn của tỉnh Hà Thắng
Tĩnh, sau đó lan
rộng ra nhiều

- Dựa vào địa hình ba
làng Mậu Thịnh,
Thượng Thọ, Mĩ Khê
(Thanh Hoá) để xây
dựng căn cứ.
1885-1888: thời kỳ tổ
chức, huấn luyện, xây
dựng công sự, rèn đúc
vũ khí.
1888-1895: thời kỳ

Khởi nghĩa Hương Khê (1886 – 1887)

*Địa bàn hoạt động

- Địa bàn huyện Hương Khê và
Hương Sơn (Hà Tĩnh)
- Lan rộng ra nhiều tỉnh khác

VỤ QUANG NGÀN TRƯƠI
HƯƠNG
KHÊ

•Lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Hương Khê

Phan Đình Phùng (1847 – 1895)

Cao Thắng (1864 – 1893)

Cao Thắng (1864 – 1893)

Theo sử liệu thì di
hài Cao Thắng được
nghĩa quân đưa về
chôn cất tại Ngàn
Trươi (núi Vụ
Quang). Hiện ở
thôn Khê Thượng
(huyện Hương Khê)
và ở thôn Cao
Thắng (xã Sơn Lễ,
huyện Hương Sơn)
đều có đền thờ
ông. Ngoài ra, tên

Súng trường kiểu 1874 của Pháp

Súng trường do Cao Thắng chế tạo

Tại sao nói cuộc khởi nghĩa Hương Khê là tiêu biểu nhất trong
phong trào Cần Vương?

Về thời gian
Về địa bàn hoạt động
GỢI Ý

Về tổ chức, trang - thiết bị quân sự
Về phương thức tác chiến

Về thời gian

KHỞI

Về địa bàn
hoạt động

4 tỉnh bắc Trung Kỳ: Thanh Hóa, Nghệ An,
Hà Tĩnh, Quảng Bình.

Về tổ chức,
trang – thiết
bị quân sự

-Về tổ chức: chia làm 4 căn cứ lớn với 15
quân thứ.
- Về trang thiết bị quân sự: cùng kiểu trang
phục, được xây dựng công sự, rèn – đúc –
chế tạo vũ khí (đặc biệt là súng trường và
chông…)

Về phương
thức tác
chiến

Dựa vào địa hình hiểm trở, đánh du kích, sử
dụng phương thức tác chiến linh hoạt….

NGHĨA
HƯƠNG

Tồn tại dài nhất trong các cuộc khởi nghĩa
trong phong trào Cần Vương: 10 năm

KHÊ

LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

Câu hỏi 1. Điểm giống và khác nhau giữa cuộc khởi
nghĩa Hương Khê với khởi nghĩa Ba Đình, Bãi Sậy?
Câu hỏi 2. Lý giải vì sao phong trào yêu nước chống
Pháp của nhân dân ta mặc dù diễn ra liên tục, sôi nổi
nhưng cuối cùng vẫn bị thất bại. Bài học lịch sử được rút
ra từ các phong trào là gì?

HƯỚNG DẪN HỌC BÀI
1- Học thuộc bài trên cơ sở nắm các sự kiện chính và làm các bài tập.
2- Sưu tầm tranh ảnh, tài liệu về các sự kiện và nhân vật lịch sử.
3- Vẽ lược đồ : Hình 95 (SGK)
4- Chuẩn bị Bài 27: Khởi nghĩa Yên Thế và phong trào chống
Pháp của đồng bào miền núi cuối thế kỉ XIX
5. Vào ôn tập tại trang: Study.hanoi.edu.vn

4- Chuẩn bị Bài 27: Khởi nghĩa Yên Thế và phong trào chống
Pháp của đồng bào miền núi cuối thế kỉ XIX
Mục I
- Nêu được nguyên nhân bùng nổ cuộc khởi nghĩa
- Lập niên biểu các giai đoạn phát triển của cuộc khởi nghĩa
- Rút ra được nguyên nhân thất bại
Mục II
Kể tên một số cuộc khởi nghĩa chống Pháp của đồng bào miền núi cuối
thế kỉ XIX

10

10
10

10

10

10

CHÚC CÁC EM HỌC TẬP TỐT
VÀ THỰC HIỆN NGHIÊM CÔNG
TÁC
PHÒNG TRÁNH DỊCH BỆNH !

Câu hỏi 1. Điểm giống và khác nhau giữa cuộc khởi nghĩa Hương Khê với khởi nghĩa
Ba Đình, Bãi Sậy?
* Giống:
- Đều do các văn thân sĩ phu lãnh đạo.
- Mục đích: Giúp vua.
- Tinh thần chiến đấu dũng cảm.
- Đều thất bại.
* Khác
- Cuộc khởi nghĩa Hương Khê được xây dựng, tổ chức hết sức chặt chẽ và quy củ.
- Thời gian tồn tại lâu dài, địa bàn hoạt động rộng lớn và là cuộc khởi nghĩa gây cho
TD Pháp nhiều thiệt hại nhất.
=> Chính vì vậy, cuộc khởi nghĩa Hương Khê được coi là cuộc khởi nghĩa tiêu biểu
nhất trong phong trào Cần Vương.

Câu hỏi 2. Lý giải vì sao phong trào yêu nước chống Pháp của nhân dân ta mặc dù
diễn ra liên tục, sôi nổi nhưng cuối cùng vẫn bị thất bại. Bài học lịch sử được rút ra từ
các phong trào là gì?
* Phong trào yêu nước chống Pháp của nhân dân ta mặc dù diễn ra liên tục, sôi nổi
nhưng cuối cùng vẫn bị thất bại vì: Các cuộc khởi nghĩa không phát triển rộng trên
toàn dân, chỉ diễn ra một số nơi lẻ tẻ nên không tập hợp được sức mạnh đoàn kết của
nhân dân, đa số các cuộc khởi nghĩa đều mang tính tự phác. Ngoài ra, sự lãnh đạo của
các cuộc khởi nghĩa còn non kém, so sánh lực lượng và vũ khí chúng ta đều thua kém
và lạc hậu hơn...
* Bài học lịch sử được rút ra từ các phong trào là:
- Phải có sự liên kết, tập hợp các tầng lớp nhân dân yêu nước
- Phải có đường lối đúng đắn, phù hợp với hoàn cảnh
- Các phong trào yêu nước phải luôn ở thế chủ động và tự giác...