BÀI 42
BẢO TOÀN NĂNG LƯỢNG VÀ SỬ DỤNG
NĂNG LƯỢNG

I/ BẢO TOÀN NĂNG LƯỢNG
1/ Sự truyền năng lượng giữa các sự vật
Nghiên cứu thông tin SGK, kết hợp quan sát bác bức tranh sau,
thảo luận cặp đôi hoàn thành PHIẾU BÀI TẬP 01?

Kết luận
- Năng lượng có thể truyền từ vật này
sang vật khác.
- Ví dụ trong cuộc sống hiện nay hiện nay,
các thiết bị trao đổi nhiệt được ứng dụng
rất rộng rãi trong cuộc sống của chúng ta
như thiết bị sưởi, ấm tủ lạnh, điều hòa
không khí,…

2/ Sự truyền năng lượng giữa các sự vật
PHIẾU HỌC TẬP 02
Thảo luận nhóm (8HS/ nhóm)

Câu hỏi:
1/ Vào lúc trời lạnh, người ta thường xoa hai bàn
tay vào nhau, khi đó dạng năng lượng nào đã
chuyển thành nhiệt để làm ấm bàn tay?
2/ Khi ô tô động cơ nhiệt chạy, dạng năng lượng
nào chuyển thành năng lượng cho ô tô hoạt
động?
3/ Khi đèn đường được thắp sáng, dạng năng
lượng nào đã chuyển thành quang năng?

1/ Vào lúc trời lạnh, người ta thường xoa hai
bàn tay vào nhau, khi đó dạng năng lượng
nào đã chuyển thành nhiệt để làm ấm bàn
tay?

Vào lúc trời lạnh, người ta thường xoa hai bàn tay
vào nhau để làm ấm bàn tay. Khi đó, năng lượng do
sự chuyển động của bàn tay đã chuyển thành nhiệt

2/ Khi ô tô động cơ nhiệt chạy, dạng năng
lượng nào chuyển thành năng lượng cho ô tô
hoạt động?

Khi ô tô động cơ nhiệt chạy, hóa năng giải phóng
do đốt cháy nhiên liệu đã chuyển thành năng
lượng cho ô tô hoạt động.

3/ Khi đèn đường được thắp sáng, dạng năng
lượng nào đã chuyển thành quang năng?

Khi đèn đường được thắp sáng, năng lượng điện
đã trở thành quang năng.

Kết luận
+ Năng lượng có thể chuyển hóa từ dạng này
sang dạng khác.
+ VD: Khi bình nóng lạnh hoạt động, đã có
sự chuyển hóa năng lượng từ điện năng
thành nhiệt năng.
-> Năng lượng chuyển hóa từ dạng này sang
dạng khác được ứng dụng nhiều trong cuộc
sống để chế tạo các động cơ nhiệt, các động
cơ điện, đèn thắp sáng…

BT củng cố kiến thức: Hãy phân tích sự
chuyển hóa năng lượng trong hoạt động của
đèn tín hiệu giao thông dùng năng lượng mặt
trời.
Năng lượng từ ánh sáng mặt
trời (quang năng) chuyển
thành điện năng. Năng
lượng điện chuyển thành
năng lượng ánh sáng do
bóng đèn phát ra.

3/ Định luật bảo toàn năng lượng
Quan sát hình 42.4: Viên bi chuyển động trên máng
cong. Thảo luận cặp đôi trả lời PHIẾU HỌC TẬP SỐ
3?
1/ Khi viên bi chuyển động từ

vị trí A đến vị trí B thế năng và
động năng của viên bi thay đổi
như thế nào?
2/ Khi viên bi chuyển động từ
vị trí B đến vị trí C, thế năng
và động năng của nó thay đổi
ra sao?
3/ So sánh năng lượng của viên
bi khi ở vị trí A và khi viên bi ở
vị trí C?
4* Trong quá trình viên bi
chuyển động, ngoài động năng
và thế năng còn có dạng năng
lượng nào xuất hiện?

1/ Khi viên bi chuyển động từ vị trí A đến vị trí B
thế năng và động năng của viên bi thay đổi như
thế nào?
-> Khi viên bi chuyển động từ vị trí A đến vị trí B thế
năng của viên bi giảm dần, động năng của nó tăng
dần.
2/ Khi viên bi chuyển động từ vị trí B đến vị trí C,
thế năng và động năng của nó thay đổi ra sao?
-> Khi viên bi chuyển động từ vị trí B đến vị trí C thế
năng của viên bi tăng dần còn động năng của nó giảm
dần.
3/ So sánh năng lượng của viên bi khi ở vị trí A
và khi viên bi ở vị trí C?
-> Năng lượng của viên bi ở vị trí A lớn hơn ở vị trí C
do ở A viên bi có độ cao lớn hơn độ cao của nó khi ở C.
4* Trong quá trình viên bi chuyển động, ngoài
động năng và thế năng còn có dạng năng lượng
nào xuất hiện?

Kết luận

Nội dung định luật bảo toàn năng
lượng “năng lượng không tự nhiên
sinh ra cũng không tự nhiên mất đi
đi nó chỉ chuyển từ dạng này sang
dạng khác hoặc truyền từ vật này
sang vật khác”

Bài tập củng cố: Khi quạt điện hoạt động điện năng
cung cấp cho quạt chuyển hóa thành những dạng năng
lượng nào. Theo em, tổng các dạng năng lượng đó có
bằng phần điện năng ban đầu cung cấp cho quạt
không?

Khi quạt điện hoạt động, điện năng cung cấp cho quạt
điện chuyển hóa thành cơ năng làm cho quạt quay và
nhiệt năng làm nóng quạt. Tổng hai dạng năng lượng
này bằng điện năng cung cấp cho quạt.

II/ NĂNG LƯỢNG HAO PHÍ TRONG SỬ DỤNG
1/ Năng lượng hao phí
Quan sát hình 42.5, 42.6, 42.7,
42.8 trả lời câu hỏi:
Câu 1/ Trong các hoạt động trên
hình 42.5, 42.6, 42.7, năng lượng
ban đầu đã chuyển hóa thành
những dạng năng lượng nào? Hãy
chỉ ra phần năng lượng nào là có
ích, phần năng lượng nào là hao
phí?
Câu 2/ Quan sát hình 42.8 và cho
biết bóng đèn sợi đốt đang sáng,
điện năng cung cấp cho bóng đèn
đã chuyển hóa thành những dạng
năng lượng nào? Dạng năng lượng
nào là có ích, dạng năng lượng
nào là hao phí?

II/ NĂNG LƯỢNG HAO PHÍ TRONG SỬ DỤNG
Quan sát hình 42.5, 42.6, 42.7,
42.8 trả lời câu hỏi:
Câu 1/ Trong các hoạt động trên
hình 42.5, 42.6, 42.7, năng
lượng ban đầu đã chuyển hóa
thành những dạng năng lượng
nào? Hãy chỉ ra phần năng
lượng nào là có ích, phần năng
lượng nào là hao phí?
-> Khi đun nước sôi, năng
lượng nhiệt từ ngọn lửa đã
làm nóng nước, ấm và môi
trường xung quanh, trong đó
chỉ có phần làm nóng nước là
có ích.

II/ NĂNG LƯỢNG HAO PHÍ TRONG SỬ DỤNG
1/ Năng lượng hao phí
Quan sát hình 42.5, 42.6, 42.7,
42.8 trả lời câu hỏi:
Câu 2/ Quan sát hình 42.8 và cho
biết bóng đèn sợi đốt đang sáng,
điện năng cung cấp cho bóng đèn
đã chuyển hóa thành những dạng
năng lượng nào? Dạng năng lượng
nào là có ích, dạng năng lượng
nào là hao phí?
-> Khi ô tô chuyển động, xăng
được đốt cháy đã cung cấp năng
lượng chuyển thành cơ năng cho ô
tô chạy và nhiệt năng làm nóng ô
tô và tỏa ra môi trường. Phần
chuyển hóa thành cơ năng cung
cấp cho ô tô chạy là có ích, phần
nhiệt năng là hao phí.

Kết luận

Khi năng lượng truyền từ vật này sang
vật khác hoặc chuyển từ dạng này sang
dạng khác luôn xuất hiện năng lượng hao
phí.

III/ TIẾT KIỆM NĂNG LƯỢNG
Quan sát bảng 42.1 thảo luận nhóm (2 HS) Trả lời
câu hỏi trong SGK/186
- Những hoạt động nào ở bảng 42.1 là sử dụng
năng lượng hiệu quả và không hiệu quả?
- Em hãy nêu một số lợi ích của việc thực hiện
tiết kiệm điện?

Những hoạt động sử
Những hoạt động sử
dụng năng lượng hiệu
dụng năng lượng không
quả
hiệu quả
Tắt các thiết bị khi không Để các thực phẩm có nhiệt
sử dụng.
độ cao vào trong tủ lạnh
( thức ăn còn nóng).
Để điều hòa ở mức trên Ngắt tủ lạnh ra khỏi nguồn
200C.
điện khi nhiệt độ không ổn
định.
Chỉ dùng máy giặt khi có Bật lò vi sóng trong phòng
đủ lượng quần áo để giặt. có máy lạnh.
 
Sử dụng nước với một Sử dụng bóng đèn dây tóc
lượng vừa đủ nhu cầu.
thay vì bóng đèn LED
Sử dụng điện mặt trời Khi không sử dụng các thiết
trong trường học.
bị như máy tính, ti vi…nên

Kết luận

Cần phải sử dụng năng lượng một cách tiết
kiệm để tiết kiệm chi phí cho gia đình, góp
phần làm giảm ô nhiễm môi trường…đảm bảo
an ninh năng lượng.

LUYỆN TẬP
Hãy nêu một số biện pháp tiết kiệm
năng lượng khi sử dụng điện ở nhà.
( vẽ sơ đồ tư duy)

BÀI TẬP VỀ NHÀ
Tình huống: Trong cuộc thảo luận về khoa học kĩ
thuật, Bạn An đề xuất mô hình như sau: Nếu chỉ
để quạt điện làm mát thì chưa tận dụng hết công
suất của quạt. Vì vậy, ta gắn thêm vào trục cánh
quạt các thiết bị khác như động cơ sạc điện, động
cơ máy lạnh…Khi đó, ta sẽ được một thiết bị đa
năng, vừa quạt mát và vừa thực hiện được các
chức năng khác. Vậy, ý tưởng của An có hợp lí
không, vì sao?