VĂN BẢN 2

Huỳnh Như Phương

1) Nêu một câu
danh ngôn nói về
sách hoặc việc đọc
sách mà em cho là
có ý nghĩa

2) Em thích đọc
loại sách nào? Em
đã từng thu được
điều gì bổ ích sau khi
đọc một cuốn sách?

1) Tham khảo một số câu danh ngôn nói về sách có ý nghĩa
- "Chúng ta sẽ trở thành gì phụ thuộc vào điều chúng ta đọc sau
khi các thầy cô giáo đã xong việc với chúng ta. Trường học vĩ
đại nhất chính là sách vở.” (Thomas Carlyle).
-  "Tất cả những gì con người làm, nghĩ hoặc trở thành được
bảo tồn một cách kỳ diệu trên những trang sách." (Thomas
Carlyle).
- "Nghệ thuật đọc sách là nghệ thuật tư duy với ít nhiều sự
giúp đỡ của người khác…" (Phaghe).

- "Ai đọc sách mà không biết được nhiều hơn những điều
viết trong sách, người đó mới sử dụng sách có một nửa.
Sách làm trí tuệ con người sâu sắc hơn và sáng sủa
hơn (G.Létxinh).
- "Không có gì có thể thay thế văn hóa đọc" (Gunte Grass).
- "Vào khoảnh khắc mà chúng ta quyết thuyết phục đứa
trẻ, bất cứ đứa trẻ nào, bước qua bậc thềm ấy, bậc thềm
màu nhiệm dẫn vào thư viện, ta thay đổi cuộc sống của nó
mãi mãi, theo cách tốt đẹp hơn.” (Barack Obama).

- "Việc đọc rất quan trọng. Nếu bạn biết cách đọc, cả thế
giới sẽ mở ra cho bạn.” (Barack Obama).
- "Một cuốn sách thực sự hay nên đọc trong tuổi trẻ, rồi đọc lại
khi đã trưởng thành, và một nửa lúc tuổi già, giống như một tòa
nhà đẹp nên được chiêm ngưỡng trong ánh bình minh, nắng
trưa và ánh trăng.” (Robertson Davies).
- "Chính từ sách mà những người khôn ngoan tìm được sự
an ủi khỏi những rắc rối của cuộc đời.” (Victor Hugo).
2) HS tự chia sẻ.

PHIẾU HỌC TẬP 01
Khám phá chung về văn bản
STT
1
2
3
4
5
6

Thông tin

Tác giả:
Xuất xứ:
Kiểu văn bản:
Phương thức biểu đạt:
Vấn đề nghị luận:
Bố cục và nội dung chính từng phần:

Trả lời
…
…
…
…
…
…

I. Khám phá chung văn bản
Trình bày
hiểu biết
về
tác
giả.

Đọc
to
văn bản
trước lớp

Trao đổi Phiếu
HT số 1 đã
chuẩn bị ở nhà,

Văn bản tập trung bàn về vấn
đề gì? Dựa vào đâu em nhận
biết được điều đó?
- Nhan đề:
Hãy
cấm
lấy và đọc.

- Mở bài:
Câu chuyện
về động lực
đọc sách của
Thánh Augu-xtinh.

- Thân bài:
Tất cả các
đoạn triển khai
phần Thân bài
đều nói về việc
đọc sách.

- Kết bài:
Nhắc
lại
thông điệp
về
đọc
sách.

1. Tác giả

- Huỳnh Như
Phương:
sinh
năm 1955 quê
Quảng Ngãi.

- Là giảng
viên đại học,
nhà
nghiên
cứu văn học.

- Tác phẩm chính: Dẫn
vào tác phẩm văn
chương (1986); Trường
phái hình thức Nga
(2007); Những nguồn
cảm hứng trong văn
học (2008), Hãy cầm
lấy và đọc (2016), Giấc
mơ, cảnh tượng và cái
nhìn (2019)…

2. Tác phẩm

2.1. Đọc và tìm hiểu chú
thích: sứ mệnh, mặc
khải, thông điệp,..

2.3. Kiểu văn bản: văn
bản nghị luận.

2.2. Xuất xứ: Trích trong
sách Hãy cầm lấy và đọc
(2016).

2.4. Phương thức biểu
đạt: nghị luận.

2.5. Vấn đề nghị luận:
Bàn về việc đọc sách.

2.6. Bố cục và nội dung chính: 3 phần

+ Phần 1: Từ đầu
… của thời trung
đại: Giới thiệu
câu chuyện về
động lực đọc sách
của Thánh Augu-xtinh.

+ Phần 2: Tiếp
theo đến bao
nhiêu vẫn là vô
ích: Vai trò của
sách, lợi ích và
cách đọc sách.

+ Phần 3: Còn
lại: Thông điệp
của việc đọc
sách.

PHIẾU HỌC TẬP 02
(Tìm hiểu tóm lược các ý kiến chính)
STT
Đoạn văn
1
Đoạn 1 (từ Tương truyền đến thời trung đại):
2
Đoạn 2 (từ Vượt qua tính chất huyền bí đến không dễ
nhận ra):
3
Đoạn 3 (từ “Em hãy cầm lấy và đọc” đến một cuốn sách
hay):
4
Đoạn 4,5,6 (từ Không phủ nhận vai trò đến Hơ-bớt Máckiu-dơ đã nói):
5
Đoạn 7 (từ Thời nay, với sự xuất hiện đến những giá trị
tinh thần):
6
Đoạn 8 (từ Lâu nay, chúng ta thường được nghe đến vẫn
là vô ích):
7
Đoạn 9,10 (từ Sách sinh ra không phải để được trưng bày

Tóm lược ý kiến
....
....
....
....
....
....
....

Nhóm
Nhóm 1

Nhóm 2

PHIẾU HỌC TẬP 03
(Tìm hiểu các lí lẽ và bằng chứng)
Nhiệm vụ
Thông điệp "hãy Chỉ ra câu văn
cầm lấy và đọc"
thể hiện cách lí
giải thông điệp
của của tác giả

Trong thế giới hiện
đại, khi các phương
tiện nghe nhìn phát
triển không ngừng,
con người vẫn cần
phải đọc sách.

.....
Tác giả đã dùng
những lí lẽ và
bằng chứng nào
để khẳng định?
....

Quan điểm của
em?
(Em có đồng ý
không?
Vì
sao?)
....
Nhận xét:
 
....

 
 

Nhóm
Nhóm 3

Nhiệm vụ
Những điều kiện để Giải pháp cụ
giải quyết tình trạng thể của tác giả:
sa sút của văn hóa
đọc hiện nay.
 
...

Quan điểm của
em? (Em có tán
thành với ý kiến
của tác giả về
vấn đề này
không? Vì sao?)
 
....
 

1. Tóm lược một số ý kiến trình bày
trong văn bản
Thảo luận theo nhóm đôi.
Thời gian: 5 phút
Tóm lược một số ý
kiến được tác giả lần
lượt trình bày trong
văn bản.
(Hoàn
thành
vào
Phiếu học tập số 2)

- Đoạn 1 (từ Tương truyền đến thời
trung đại): Câu chuyện về việc
lĩnh hội sứ mệnh đọc sách, nghiên
cứu của Thánh Au-gu-xtinh.
- Đoạn 2 (từ Vượt qua tính chất huyền bí đến không dễ
nhận ra): Vai trò của việc đọc sách đối với đời sống
tinh thần của con người.
- Đoạn 3 (từ “Em hãy cầm lấy và đọc” đến một cuốn
sách hay): Sự khuyến khích đọc sách đến từ những
người có trách nhiệm với ta.

- Đoạn 4,5,6 (từ Không phủ nhận vai
trò đến Hơ-bớt Mác-kiu-dơ đã nói):
Sự kì diệu của sách và tác dụng to lớn
của việc đọc sách.
- Đoạn 7 (từ Thời nay, với sự xuất hiện đến những giá trị
tinh thần): Đọc sách trong điều kiện thay đổi hình thức
sách.
- Đoạn 8 (từ Lâu nay, chúng ta thường được nghe đến vẫn
là vô ích): Giải pháp cho tình trạng xuống cấp của văn hoá
đọc.
- Đoạn 9,10 (từ Sách sinh ra không phải để được trưng
bày đến hết): Nhắc lại thông điệp về việc đọc sách.

2. Giới thiệu vấn đề bàn luận
? So sánh đoạn 1 của văn bản "Hãy
cầm lấy và đọc" với đoạn 1 của VB
"Bản đồ dẫn đường" để chỉ cách giới
thiệu vấn đề bàn luận có gì độc đáo?

- Dẫn câu chuyện về việc
lĩnh hội sứ mệnh đọc sách,
nghiên cứu của Thánh Augu-xtinh để bàn về việc đọc
sách.
- Cách mở đề hấp dẫn, lôi
cuốn, thuyết phục.

3. Triển khai vấn đề bàn luận
Thảo luận nhóm hoàn thành Phiếu học tập số 3.
Nhóm 1: Chỉ
ra câu văn thể
hiện cách lí
giải của tác giả
về thông điệp
"Hãy cầm lấy
và đọc". Em có
đồng ý với
cách lí giải đó
không? Vì sao?

Nhóm 2: Tác giả
đã dùng những lí
lẽ và bằng chứng
nào để khẳng định
trong thế giới hiện
đại,
khi
các
phương tiện nghe
nhìn phát triển
không ngừng, con
người vẫn cần
phải đọc sách?

Nhóm 3: Theo tác
giả, cần có những
điều kiện gì để
giải quyết tình
trạng sa sút của
văn hóa đọc hiện
nay? Em có tán
thành với ý kiến
của tác giả về vấn
đề này không? Vì
sao?

Em hiểu thế
nào là tình
trạng sa sút
của
văn
hoá đọc?

Theo em,
do đâu có
tình trạng
này?

Muốn giải
quyết tình
trạng đó,
tác giả nêu
ra những
điều
kiện
nào?

a. Lí giải thông điệp "Hãy cầm lấy và đọc".
- “Hãy cầm lấy và đọc” có thể xem là một thông điệp: Hãy tiếp
xúc trực tiếp với một cuốn sách, hãy tự trải nghiệm mà không
bước qua một trung gian nào".
=> Trải nghiệm bằng cách đọc trực tiếp sẽ thu được những điều
gì mà người khác không thể đem đến cho ta. Vì "Đọc" là một quá
trình tiếp nhận kiến thức và tư duy của chủ thể đọc, không phải là
sự bị động, nói và nghĩ theo cách của người khác.

b. Sự cần thiết phải đọc sách trong thế giới hiện đại.
*Những lí lẽ được đưa ra
- Người ta vẫn đọc sách ngay khi các phương tiện nghe
nhìn phát triển là bởi sự kì diệu của chữ trên trang sách
(hàm chứa văn hoá của một dân tộc, mang hồn thiêng
của đất nước, kích thích trí tưởng tượng, khơi gợi tư
duy hồi đáp, phản biện,...).

*Bằng chứng để củng cố cho lí lẽ
- Sách chỉ là giấy và mực mà chứa cả thế giới, phơi bày cả bí
ẩn của vũ trụ cũng như xã hội con người;
- Nhờ đọc sách, ta hiểu đời, hiểu người, hiểu chính mình;
- Đọc một cuốn sách hay như bị cuốn vào nỗi say mê, niềm
khoái cảm;...

c. Giải quyết tình trạng sa sút của văn hoá đọc.
*Tác giả nêu hai điều kiện: chủ thể đọc và đối tượng đọc:
- Chủ thể đọc là con
người. Con người
phải ham đọc.

- Đối tượng đọc là sách. Phải có
sách hay thì mới thu hút người
đọc. Thiếu một trong hai điều
kiện này, tình trạng sa sút của
văn hoá đọc khó cải thiện được.

4. Kết thúc vấn đề bàn luận
1) Em hiểu được
những thông điệp
nào của tác giả
đã đưa ra ở đoạn
cuối?

2) Cách kết thúc
văn bản có gì
độc đáo?

*Thông điệp
Sách
không phải
để làm vật
trang trí.

Sách
không nên
bị bỏ không.

- Sách cần
phải
được
đọc thường
xuyên.

*Cách kết văn bản độc đáo
Ngắn gọn, súc tích;
dùng cả tiếng Latinh
và tiếng Việt.

Nội dung hưởng ứng
chặt chẽ lời kêu gọi
đọc sách như đã đặt ra
từ phần đầu văn bản.

III. Tổng kết
Thảo luận cặp đôi

1) Những đặc sắc nghệ thuật nào đã làm
nên sức hấp hẫn của văn bản nghị luận?

2) Nêu nội dung chính của văn bản.

3) Từ nội dung văn bản "Hãy cầm lấy và
đọc", theo em, có thể xem đọc sách là một
kiểu trải nghiệm được không? Vì sao?

Bản chất của trải nghiệm là gì?
Qua trải nghiệm, con người thường
thu nhận được những điều gì?
Con người có thể thu nhận được gì
qua đọc sách?
Vậy có thể xem đọc sách là trải
nghiệm được không?

1. Nghệ thuật
+ Cách mở đầu và kết thúc ngắn gọn, súc tích và hấp dẫn.
+ Ý kiến đúng đắn, lí lẽ và bằng chứng sắc sảo, thuyết phục.

+ Lập luận chặt chẽ.
+ Lời văn linh hoạt, sinh động.

2. Nội dung
Tác giả đã đưa ra lời bàn rất thiết thực về nhu
cầu và tầm quan trọng của việc đọc sách đối với
đời sống con người, cách chọn sách, cách đọc,
biện pháp khắc phục sự xuống cấp của văn hoá
đọc cùng lời khuyên hãy trực tiếp, tự mình cầm
sách lên và đọc.

3. Đọc sách là một kiểu trải nghiệm
- Đọc sách là một kiểu trải nghiệm vì
- Trải nghiệm là kinh qua, trải qua,
là được chứng kiến, tham dự một sự
kiện gì, trực tiếp làm một việc gì,
hay chịu một sự tác động nào từ
bên ngoài, để lại những cảm giác,
suy nghĩ, ấn tuợng trong bản thân.

- Thông qua trải nghiệm, con
người hiểu biết đầy đủ hơn, suy
nghĩ sâu sắc hơn, rút ra được bài
học bổ ích về ứng xử, trưởng
thành hơn qua trải nghiệm.

- Đọc sách, người đọc được
+ Mở mang trí tuệ, làm giàu cảm xúc, khám phá tự nhiên và xã hội, hiểu
biết về con người và bản thân.
+ Xuyên qua thời gian về với quá khứ hay đến với tương lai xa xôi; được
du lịch tới một miền đất lạ, và bằng tưởng tượng, như được sống với những
số phận, những cuộc đời khác.
+ Sống một đời sống tinh thần hết sức phong phú và trọn vẹn.
=>Do vậy, hoàn toàn có thể xem đọc sách cũng là một kiểu trải nghiệm.

BÀI TẬP: Qua đọc hiểu hai văn bản "Bản đồ dẫn
đường" và "Hãy cầm lấy và đọc", em học tập được
gì về kinh nghiệm viết một bài văn nghị luận thuyết
phục được người nghe, người đọc.

Kinh nghiệm viết một bài văn nghị luận thuyết
phục được người nghe, người đọc:
- Chọn được vấn đề bàn luận có ý nghĩa thiết thực với
mọi người.
- Bộc lộ được góc nhìn riêng của người viết; thể hiện
những quan điểm đúng đắn.
- Cách vào đề tự nhiên, hấp dẫn, lôi cuốn.

- Lí lẽ sắc sảo, dẫn chứng chân thực thuyết phục.
- Lập luận chặt chẽ, trình bày logic mạch lạc.
- Ngôn ngữ linh hoạt, sinh động.
- Thông điệp rõ ràng, có ý nghĩa với mọi người.

*VIẾT KẾT NỐI ĐỌC
Bài tập: Viết đoạn văn (khoảng 5 - 7 câu) với chủ
đề: Sách là để đọc, không phải để trưng bày.
+ Vì sao sách là để đọc chứ
không phải để trưng bày?

+ Đọc sách theo cách
nào thì có ích?

THAM KHẢO
Ngày nay, chúng ta vẫn thường thấy nhiều phong trào về việc
đọc sách đang được kêu gọi, được nghe rất nhiều về vai trò của
sách. Quả thực, từ lâu sách đã trở thành một thứ thiêng liêng, cao
cả, bất khả xâm phạm. Sách trở thành một món đồ cổ, một món đồ
sang trọng, tao nhã, có giá trị đôi khi chỉ để... trưng bày. Để khoe
sự hiểu biết, người ta mua cho thật nhiều sách. Thế nhưng, nếu
sách chỉ để trưng bày, nó mãi mãi là những kiến thức im lìm trên
trang giấy. Như Huỳnh Như Phương đã từng viết, sách, là để "lần
giở trước đèn", để người ta chủ động đọc, tư duy, suy ngẫm, đúc
rút cho mình những kiến thức, kinh nghiệm. Có như vậy, sách mới
phục vụ thiết thực cho nhu cầu học tập, tìm hiểu, nghiên cứu của
con người. Sách không phải để trưng bày hay làm dáng. Mục đích
cuối cùng sách sinh ra là để đọc.

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
- Hoàn thiện các nội dung đã
học trong bài;
- Chuẩn bị soạn bài: Thực hành
tiếng Việt: Thuật ngữ.