- “Nam Cao lạnh lùng quá, kéo mép lên mới
nở được một nụ cười khó nhọc (…) thật ra mặt anh
ta lạnh nhưng lòng anh ta sôi nổi”. (Nhận xét của nhà văn Tô Hoài)
- “Con người Nam Cao mảnh khảnh, thư sinh,
ăn nói ôn tồn nhiều khi đến rụt rè,mỗi lúc lại đỏ mặt
mà kì thực mang trong lòng một sự phản kháng
mãnh liệt”. (Nguyễn Đình Thi)

“Dù viết về đề tài nào, truyện của Nam
Cao cũng thể hiện một tư tưởng chung: nỗi
băn khoăn đến đau đớn trước thực trạng con
người bị hủy hoại về nhân phẩm do cuộc sống
đói nghèo đẩy tới”. (?)

I. TÌM HIỂU CHUNG

1. Tác giả

Nam Cao

1

Tên thật là Trần Hữu Tri (1915 – 1951), Hà Nam

2

Học hết bậc Thành chung, vào Sài Gòn kiếm sống, bắt
đầu sáng tác.

3

Về Hà Nội, sống chật vật bằng nghề viết văn và làm gia sư.

4

Từ 1943, tham gia Hội Văn hóa cứu quốc

5

11/1951, Nam Cao hi sinh trên đường công tác.

MỘT SỐ HÌNH ẢNH VỀ NAM CAO VÀ GIA ĐÌNH NHÀ VĂN
Tem thư hình nhà văn Nam Cao

Vợ của nhà văn Nam Cao

Nhà văn Nam Cao
Phần mộ nhà văn Nam Cao

Nhà tưởng niệm nhà văn Nam Cao

1

Hoàng Phủ Ngọc Tường (1937 - 2023), Huế.

2

Nhà văn chuyên kí, còn là nhà văn hóa

3

Có tinh thần dân tộc, nặng lòng cách mạng, tham gia
cách mạng bằng văn nghệ

4

Chất trí tuệ và trữ tình, nghị luận + tư duy đa chiều, cảm
hứng lịch sử và chiều sâu văn hóa.

5

Hướng nội, súc tích, mê đắm, tài hoa; liên tưởng, tư
duy khoáng đạt, ngôn ngữ trong sáng, đẹp đẽ.

Quan điểm nghệ thuật : Trước 1945

Tìm đến hiện
thực chủ nghĩa

(phản án chân thực đời sống)

Thấm nhuần tư
tưởng nhân đạo

01
02

“Chao ôi! Nghệ thuật không cần phải
là ánh trăng lừa dối, không nên là ánh
trăng lừa dối, nghệ thuật có thể chỉ là
tiếng đau khổ kia, thoát ra từ những
kiếp lầm than ...” (Giăng sáng)

“Một tác phẩm thật giá trị … phải chứa
đựng được một cái gì lớn lao, mạnh mẽ, vừa
đau đớn, lại vừa phấn khởi. Nó ca tụng
lòng thương, tình bác ái, sự công bình ... Nó
làm cho người gần người hơn”. (Đời thừa)

Quan điểm nghệ thuật : Sau 1945
Duy trì quan
điểm nghệ thuật

Vừa viết văn,
vừa làm cách mạng

I. ĐỌC - TÌM HIỂU CHUNG

1. Tác giả
2. Tác phẩm

Lão Hạc

a.Thể
loại

Truyện ngắn

b.
HCST Viết trước CMT - khi cái nghèo + đói + khổ

hoành hành, in báo lần đầu 1943

I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1. Tóm tắt nội dung truyện

- Yêu cầu: Hãy thảo nhóm 5 thành viên, viết
vào phiếu học tập. Chọn ngẫu nhiên đại diện
thành viên nhóm trình bày.
- Nội dung: Trình bày cốt truyện của truyện
ngắn Lão Hạc (giới thiệu, diễn biến, kết thúc).

Tóm tắt nội dung
-

GIỚI THIỆU

-

DIỄN BIẾN

-

KẾT THÚC

-

Nội dung truyện
GIỚI THIỆU

- Lão Hạc là nông dân nghèo, sống với con chó yêu quý.
- Vợ mất, con trai lão không có tiền cưới vợ đã bỏ đi
đồn điền cao su.
- Do mất mùa, ốm đau, lão tiêu hết số tiền đã dành
dụm lo cho con cưới vợ.

DIỄN BIẾN

- Lão đành bán chó, gửi tiền cho ông giáo (hàng xóm) để nhờ lo
hậu sự cho mình và nhờ ông giữ giúp văn tự vườn cho con.
- Lão ăn uống kham khổ, tự chối mọi sự giúp đỡ, cuối cùng
xin bả chó của Binh Tư, khiến ông giáo hiểu lầm lão có ý xấu.

KẾT THÚC

 Lão Hạc ăn bả chó tự sát
 Không ai hiểu vì sao lão chết đau đớn, trừ ông giáo và Binh Tư.
 Ông giáo nhận ra mình đã hiểu sai lão Hạc

CHẶNG 1

Lão Hạc sang nhà ông giáo
tâm sự về việc bán chó

THÔNG CẢM,
CHIA SẺ
Ông giáo thờ ơ nghĩ về 5
quyển sách của mình, hồi
tưởng con trai l/Hạc đi phu

Ông giáo hiểu ra con chó
là kỉ vật của đứa con, nên
rất quý lão Hạc.

CHẶNG 2

Tiếp tục
ĐỒNG CẢM,
THẤU HIỂU

Lão Hạc sang nhà ông giáo
tâm sự về việc bán chó

Ông giáo đồng cảm, xót xa;
không tiếc sách → L/Hạc ngỏ ý
gửi vườn, tiền lo hậu sự
cho mình

L/Hạc chỉ ăn khoai ráy, từ
chối sự giúp đỡ của ông
giáo

CHẶNG 3

HIỂU LẦM ->
NHẬN RA SỰ THẬT
CUỐI CÙNG VỀ
CON NGƯỜI LÃO

Ông giáo thất vọng về
tin l/Hạc xin bả chó.
Ông giáo và người trong
làng chứng kiến l/Hạc tự
tử bằng bả chó.
Ông giáo nhận ra sai lầm, tự
hứa sẽ giữ gìn mảnh vườn cẩn
thận và giao lại cho con trai lão

=> Cốt truyện của Nam
Cao thường đi theo
hành trình tâm lí nhân
vật chứ không phải theo
trật tự thời gian thông
thường.

II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1. Tóm tắt cốt truyện
2. Nhân vật lão Hạc
a. Tính cách nổi bật
Thảo
luận
nhóm:
nhóm 4 HS
gian:
5 sau
phútvề tính
HoànThời
thành
bảng
cách nổi bật của lão Hạc

Tính cách

Chi tiết tiêu biểu
- Lo lắng sắp xếp chu toàn mọi thứ cho cuộc đời con, không cho con bán
vườn vì lo cho đời sống của con sau này.

Nhân hậu,
giàu lòng
yêu
thương

- Nhìn con chó luôn nhớ đến con, trông ngóng thư con.
- Đau khổ vì sợ mất con khi con nộp thẻ đi phu.
- Giữ gìn mảnh vườn cho con, thà chết chứ không bán đi một sào.
- Chăm sóc con chó Vàng như con cháu mình (tắm rửa bắt rận, gọi “cậu”,
tâm sự với nó như với cháu mình, cho ăn trong bát,…).
- Đau đớn, dằn vặt khi buộc phải bán con chó Vàng.

Tự trọng

- Dù nghèo đói nhưng vẫn tự chuẩn bị tiền lo hậu sự cho mình, không
muốn phiền đến hàng xóm.
- Cương quyết không nhận sự giúp đỡ từ ông giáo.
- Chọn cái chết bằng bả chó để không làm phiền mọi người.

Tính cách

Chi tiết tiêu biểu

II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1. Tóm tắt cốt truyện
2. Nhân vật lão Hạc
a. Tính cách nổi bật
b. Hoàn cảnh sống
Suy nghĩ cá nhân
trong
phút
Cho biết03
hoàn
cảnh sống
của lão Hạc

(lưu ý đoạn cuối trang 35, 37)

Nông dân
ở một vùng
nông thôn
nghèo

Người làng
xung quanh
đều vất vả
kiếm sống

Giành giật nhau
từng công việc,
kiếm tiền bằng
những nghề lương
thiện lẫn bất lương

Từng có
một gia đình
hạnh phúc,
tôn trọng và
yêu thương
nhau:

Vợ vất vả làm lụng
mua được mảnh
vườn cho con, đứa
con tôn trọng và
nghe lời cha

Lo lắng gửi
lại tền trước
khi đi xa kiếm
sống,...

Vợ mất sớm

Con đi xa,
tuổi già neo
đơn

Chỉ còn một
con chó bầu
bạn

II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1. Tóm tắt cốt truyện
2. Nhân vật lão Hạc
a. Tính cách nổi bật
b. Hoàn cảnh sống
c. Mối quan hệ giữa hoàn
cảnh sống và tính cách

Khiến lão Hạc luôn có
xu hướng bảo vệ tâm
nguyện của
người vợ đã mất

Chăm lo cho đứa
Text in here
con độc nhất dù
đã trưởng thành.

Text in here

Giữa làng xóm khốn khó,
phức tạp, bon chen lão Hạc
luôn giữ tâm hồn lương thiện,
trong sáng; luôn sống tự trọng

Biết họ nghèo nên lão
không muốn phiền ai cả và
luôn nói về họ bằng lời lẽ
tôn trọng nhất

=> Đại diện cho tầng lớp nông
dân Việt Nam trước CMTT:
nghèo khổ, khốn cùng, đẩy vào
tình thế phải lựa chọn giữa cái
sống – chết để bảo vệ người
thân và lòng tự trọng.

II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1. Tóm tắt cốt truyện
2. Nhân vật lão Hạc
a. Tính cách nổi bật
b. Hoàn cảnh sống
c. Mối quan hệ giữa hoàn
cảnh sống và tính cách
d. Cái chết của lão Hạc

Cái chết đầy đau đớn
Để không bòn tiền để dành cho con trai
Tự giải thoát mình
Không ảnh hưởng người khác
Giữ lòng tự trọng, phản ánh thực tại

CHẾT

II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1. Tóm tắt cốt truyện
2. Nhân vật lão Hạc
3. Nhân vật ông giáo
a. Thái độ, tình cảm của ông giáo với lão Hạc

Thời điểm
Khi nghe lão Hạc nói về
việc bán chó
Khi lão Hạc nói đã bán chó
Khi lão Hạc ăn khoai ráy
qua ngày và từ chối sự giúp
đỡ của ông giáo
Khi nghe Binh Tư nói về
việc lão Hạc xin bả chó

Chi tiết, từ ngữ thể hiện
suy nghĩ, cảm nhận của
ông giáo về hành động
của lão Hạc

Thái độ, tình cảm của
ông giáo đối với lão
Hạc

...

...

...

...

...

 ...

 ...

 ...

Khi chứng kiến cái chết của
 ...
 ...
lão Hạc
Nhận xét về thái độ, tình cảm của ông giáo đối với lão
Hạc:...........................................................
.........................................................................................................................

Thời điểm

Chi tiết, từ ngữ thể hiện suy nghĩ, cảm Thái độ, tình cảm
nhận của ông giáo về hành động của của ông giáo đối
lão Hạc
với lão Hạc

Khi nghe lão Trong lòng tôi rất dửng dưng. Tôi nghe
Thờ ơ, không quan
Hạc nói về việc câu ấy đã nhàm rồi… Làm quái gì một
tâm
bán chó
con chó mà lão có vẻ băn khoăn quá thế
Khi
nhớ
lại
nguồn gốc của Bây giờ thì tôi hiểu tại sao lão không
con chó và hoàn muốn bán con chó vàng của lão. Lão chỉ Cảm động, thấu hiểu
cảnh của lão còn mình nó để làm khuây
Hạc
Trông lão cười như mếu và đôi mắt lão
Khi lão Hạc nói ầng ậng nước, tôi muốn ôm choàng lấy lão Xót xa, đồng cảm
mà oà lên khóc. Bây giờ thì tôi không xót
đã bán chó
năm quyển sách của tôi quá như trước nữa

Chi tiết, từ ngữ thể hiện suy nghĩ, cảm
Thời điểm
nhận của ông giáo về hành động của lão
Hạc
Khi lão Hạc ăn Lão không hiểu tôi, tôi nghĩ vậy và tôi
khoai ráy qua cũng buồn lắm. Những người nghèo nhiều
ngày và từ chối sự tự ái vẫn thường như thế. Họ dễ tủi thân
giúp đỡ của ông nên rất hay chạnh lòng
giáo
Thì ra đến lúc cùng lão cũng có thể làm liều
Khi nghe Binh Tư như ai hết… Con người như thế ấy bây giờ
nói về việc lão cũng theo gót Binh Tư để có ăn ư? Cuộc đời
Hạc xin bả chó
quả thật cứ một ngày một thêm đáng buồn
Không! Cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn,
hay vẫn đáng buồn nhưng lại đáng buồn
Khi chứng kiến cái theo một nghĩa khác… Nhưng nói ra làm
chết của lão Hạc gì nữa! Lão Hạc ơi! Lão hãy yên lòng mà
nhắm mắt…

Thái độ, tình cảm
của ông giáo đối
với lão Hạc
Thương cảm cho lão
Hạc xen lẫn trách
móc lão quá tự ái và
không hiểu mình
Đau xót, thất vọng
về lão Hạc và cuộc
đời
Xúc động, đau buồn
nhưng không còn
thất vọng về lão
Hạc và cuộc đời

II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1. Tóm tắt cốt truyện
2. Nhân vật lão Hạc
3. Nhân vật ông giáo
a. Thái độ, tình cảm của ông giáo với lão Hạc
b. Quan niệm sống của ông giáo qua cuộc
đời lão Hạc

“Chao ôi! Đối với những người ở quanh ta,
nếu ta không cố tìm mà hiểu họ, thì ta chỉ thấy họ
gàn dở, ngu ngốc, bần tiện, xấu xa, bỉ ổi... toàn
những cớ để cho ta tàn nhẫn; không bao giờ ta thấy
họ là những người đáng thương; không bao giờ ta
thương...” (Lão Hạc).

Câu 1. Đoạn văn thể hiện quan niệm của ông giáo về
vấn đề gì? Ông giáo đã cố tìm mà hiểu lão Hạc như thế nào?
Câu 2. Cho biết suy nghĩ của bạn về quan niệm đó.

Quan niệm: Để hiểu đúng, hiểu sâu
về người khác, ta cần có cả sự:

ĐỘ
LƯỢNG

CẢM
THÔNG

SỰ NỖ LỰC
KHÔNG
NGỪNG

Nhận thức đúng đắn con người
đòi hỏi phải “cố”

“Nếu ta không
cố tìm mà hiểu
họ”

Phải luôn đặt mình vào hoàn
cảnh người khác để hiểu họ

Luôn nhận thức lại, lật lại những
gì mình hiểu về họ, vượt qua
thiên kiến có sẵn

II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1. Tóm tắt cốt truyện
2. Nhân vật lão Hạc
3. Nhân vật ông giáo
4. Ngôi kể, điểm nhìn

Ngôi kể:
NGÔI THỨ NHẤT
Toàn bộ cuộc đời lão
Hạc được lên qua cái
nhìn, cảhiệnm xúc, suy
nghĩ của ông giáo, kể
cả những hiểu lầm và
đánh giá hiểu lầm

Điểm nhìn:
NGÔI THỨ NHẤT
Thể hiện rõ tính
cách nhân từ, tốt
bụng và những nỗ
lực muốn thấu hiểu
con người của ông
giáo.

Ngôi kể:
NGÔI THỨ NHẤT
Kết cấu truyện
được tổ chức xung
quanh hành trình
nhận thức của ông
giáo về lão Hạc

(Tham khảo phần 1. Cốt truyện)

Điểm nhìn:
NGÔI THỨ NHẤT

Cuộc đời lão Hạc
hiện lên trước mắt
chúng ta qua lăng
kính của ông giáo.

Cuộc đời lão Hạc
hiện lên trước mắt
chúng ta qua lăng
kính của ông giáo

Ông giáo hiểu lầm lão
Hạc đến tận 02 lần

Thứ hai, ông từng nghĩ “Thì
Thứ nhất, ông từng nghĩ “Lão
Vòng
lặpđãhiểu sai
- lúc cùng lão cũng có
ra đến
quý con chó Vàng
của lão
nhận
- hiểu sai
- liều như ai hết.” và
thể làm
thấm vào đâu so với
tôi quýra
năm
nhận
ta đến khi chứng kiến cái
quyển sách của tôi…”,
phảira
đếnđó chophải
việc
chết đau đớn của lão Hạc ông
khi chứng kiến lãothấy
Hạc dằn
vặt hiểu một
mới nhận ra “Cuộc đời chưa
con
sau khi bán chó ông
mớingười
nhận ra khó khăn
hẳn đã đáng buồn, hay vẫn
“Bây giờ thì tôi khôngđến
xót năm
mức nào.
đáng buồn nhưng lại đáng
quyển sách của tôi quá như trước

Việc lựa chọn điểm nhìn ngôi thứ
nhất với ông giáo là người kể
chuyện cho ta thấy đây không
chỉ đơn giản là câu chuyện về
một cuộc đời nghèo khổ nhưng
lương thiện, mà còn là câu
chuyện về hành trình gian nan để
hiểu đúng về một con người.

II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1. Tóm tắt cốt truyện
2. Nhân vật lão Hạc
3. Nhân vật ông giáo
4. Ngôi kể, điểm nhìn
5. Cuộc sống người nông dân trước CMTT

NÔNG
DÂN
THANH
NIÊN

- Dần suy tàn, kiệt quệ do mất
mùa, tranh giành nhau sự sống.
- Bị bần cùng hoá, gần như chỉ
còn đường chết để bảo vệ chút
thiện lương cuối cùng.
Bỏ làng đi phu trong ở đồn điền Pháp,
khiến mô hình gia đình truyền thống
dần rạn vỡ; các ngành nghề thủ công
truyền thống dần mai một…

→

KHỐN KHỔ
TẬN CÙNG
CÁC GIÁ TRỊ
DẦN BỊ
PHÁ VỠ

Những năm tháng đen tối nhất lịch
sử dân tộc Việt Nam.