KHỞI ĐỘNG
 Khi muối chua, có nhiều nguyên nhân làm
dưa cải bị hỏng.
1. Đậy nắp hủ dưa không kín
2. Không đảm bảo điều kiện ảnh sáng
 Dựa vào phương pháp nào để xác định
đâu là nguyên nhân làm dưa cái muối bị
hỏng?

BÀI 2
CÁC PHƯƠNG PHÁP
NGHIÊN CỨU VÀ HỌC TẬP
MÔN SINH HỌC

NỘI DUNG BÀI HỌC
I

Các phương pháp nghiên cứu và học
tập môn sinh học

II

Tin sinh học

I
Các phương pháp
nghiên cứu và học tập
môn sinh học

1. Các phương pháp nghiên cứu và
học tập môn Sinh học
Phương pháp quan sát: là
phương pháp sử dụng tri
giác để thu thập thông tin về
đối tượng được quan sát.

 Phương pháp quan sát được thực hiện theo ba
bước:
Bước 1: Xác định đối tượng quan sát và phạm vi quan sát.

Bước 2: Tuỳ theo từng đối tượng và phạm vi quan sát mà xác
định công cụ quan sát cho phù hợp (kính hiển vi, kính lúp,...).
Bước 3: Thu thập, ghi chép và xử lí các dữ liệu quan sát
được.

1. Các phương pháp nghiên cứu và
học tập môn Sinh học
Phương pháp làm việc trong phòng thí nghiệm:
là phương pháp sử dụng các dụng cụ, hoá chất,
quy tắc an toàn trong phòng thí nghiệm để thực
hiện các thí nghiệm khoa học.

 Phương pháp làm việc trong phòng thí nghiệm gồm 4 bước:
Bước 1: Chuẩn bị các thiết bị, dụng cụ, hoá chất và mẫu vật
để làm thí nghiệm.
Bước 2: Tiến hành các thí nghiệm theo đúng quy trình và thu
thập dữ liệu từ kết quả thí nghiệm. Từ việc quan sát và phân
tích kết quả, người nghiên cứu giải thích và kết luận cho kết
quả thí nghiệm đó.

Bước 3: Báo cáo kết quả thí nghiệm

Bước 4: Vệ sinh dụng cụ, phòng thí nghiệm

 Một số kĩ thuật phòng thí nghiệm thường dùng ở THPT: Phương
pháp giải phẫu, phương pháp làm và quan sát tiêu bản.

1. Các phương pháp nghiên cứu và
học tập môn Sinh học
Phương pháp thực nghiệm khoa học: là phương pháp
chủ động tác động vào đối tượng nghiên cứu và những
hoạt động của đối tượng đó nhằm kiểm soát sự phát
triển của chúng một cách có chủ đích.

 Phương pháp thực nghiệm khoa học gồm 3 bước:
Bước 1: Chuẩn bị các điều kiện thí nghiệm, thiết kế mô hình thực
nghiệm phù hợp với mục đích thí nghiệm.
Bước 2: Tiến hành thực nghiệm và thu thập các dữ liệu. Trong bước
này, người nghiên cứu có thể dùng các phương pháp khác nhau tuỳ
mục đích thực nghiệm: nghiên cứu và phân loại để định danh các loài
sinh vật; tách chiết các chế phẩm sinh học; nuôi cấy mô, tế bào;...
Bước 3: Xử lí các dữ liệu thu thập được và báo cáo kết quả thực
nghiệm.

II
Các kĩ năng trong
tiến trình nghiên cứu
khoa học

Nghiên cứu khoa học được thực hiện theo tiến trình 6 bước:
1. Quan sát và đặt câu hỏi nghiên cứu: Qua quan sát đặt ra
những câu hỏi, từ đó tìm ra “vấn đề" nghiên cứu.
2. Hình thành giả thuyết khoa học:
• Giả thuyết dựa trên kết quả quan sát được để đặt ra vấn đề
nghiên cứu.
• Giả thuyết phải cụ thể và liên quan trực tiếp đến câu hỏi đang
đặt ra.

3. Kiểm tra giả thuyết KH: làm Thực nghiệm để chứng
minh hoặc bác bỏ giả thuyết .
4. Làm báo cáo kết quả nghiên cứu
- Phân tích số liệu và rút ra kết luận nghiên cứu.
- Kết luận có thể xác nhận hay phủ nhận giả thuyết đã đưa ra.

III
Tin sinh học

Đọc thông tin, quan sát sơ đồ và trả lời câu hỏi:

 Cho biết tin sinh học là gì?
 Phương pháp tin sinh học được
thực hiện như thế nào?
 Hãy nêu một số ứng dụng của
phương pháp tin sinh học.

Tin sinh học (Bioinformatics) là một ngành
khoa học tìm kiếm, phát hiện và mô phỏng
quy luật vận động của thế giới giống trên cơ
sở phân tích nguồn dữ liệu sinh học thông
qua cá công cụ quản lí, xử lí dữ liệu trên máy
tính và mạng internet

 Dò tìm và phát hiện các đột biến gây ra các bệnh di truyền → phát
hiện và điều trị sớm.
 So sánh hệ gene (DNA), trình tự protein → quan hệ huyết thống,
truy tìm thủ phạm, xác định quan hệ họ hàng giữa các loài
 Xây dựng ngân hàng gene → lưu giữ cơ sở dữ liệu → tìm kiếm
những gene quy định các tính trạng mong muốn

IV.
Một số vật liệu, thiết bị
nghiên cứu và học tập
môn sinh học

Một số thiết bị và dụng cụ cơ
bản

Một số thiết bị và dụng cụ cơ
bản

Dụng cụ

Kính hiển vi, kính lúp, bộ đồ mổ,...

Máy móc
thiết bị

Tủ lạnh, tủ cấy vi sinh, cân điện tử, các bộ cảm
biến,...

Máy móc
thiết bị

Tủ lạnh, tủ cấy vi sinh, cân điện tử, các bộ cảm
biến,...

Các phần
mềm

Thí nghiệm ảo, phần mềm dạy học, các phần
mềm xử lý số liệu thống kê,...

Tranh ảnh,
mô hình,
mẫu vật

Bộ tranh cơ thể người, bộ tranh các cấp tổ chức
sống, mô hình tế bào, mô hình DNA, bộ tiêu bản
quan sát nhiễm sắc thể,...

Thiết bị an
toàn

Găng tay, kính bảo vệ mắt, áo bảo hộ,...

LUYỆN TẬP

Các phương pháp thường được dùng trong nghiên cứu
và học tập sinh học gồm:
A. quan sát, nuôi cấy các sinh vật, thực nghiệm khoa học.
B
B. quan sát, làm việc trong phòng thí nghiệm, thực nghiệm khoa
học.
C. làm việc trong phòng thí nghiệm, thực nghiệm khoa học, tách
chiết enzyme.
D. phân tích gene, làm việc trong phòng thí nghiệm, thực nghiệm
khoa học.

Thành tựu nào sau đây thuộc về tin sinh học?
A. Tìm kiếm các gene trong hệ gene và so sánh các hệ gene của các loài với
A
nhau để tìm hiểu mối quan hệ tiến hóa giữa các loài sinh vật.

B. Tìm ra vaccine phòng chống nhiều bệnh như viêm gan B, covid-19, ung
thư cổ tử cung.
C. Lai tạo thành công nhiều giống cây trồng, vật nuôi có năng suất cao và
phẩm chất tốt.
D. Tìm ra nhiều giống vi sinh vật có khả năng phân hủy các chất gây ô nhiễm
môi trường.

Để kiểm chứng vai trò của nhân tế bào, có thể sử
dụng phương pháp:
A. quan sát.
B
B. làm việc trong phòng thí nghiệm.
C. thực nghiệm khoa học.
D. nuôi cấy tế bào.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

• Ôn lại kiến thức đã học.
• Đọc và tìm hiểu trước Bài 3: Các cấp độ tổ chức của thế
giới sống.

CẢM ƠN CÁC EM LẮNG
NGHE, HẸN GẶP LẠI!