- NST thường: có 22 cặp tương đồng
- NST giới tính: có 1 cặp, ở nữ là cặp NST tương đồng, ở nam là cặp NST không tương đồng.

Phân biệt NST thường và NST giới tính

Phân biệt NST thường và NST giới tính

Giới tính ở nhiều loài phụ thuộc vào sự có mặt
của cặp XX hoặc XY trong tế bào.
-Ở

v. v…
Người

Động vật có vú

Ruồi giấm

Giống cái: XX – Giống đực : XY

-Ở

v. v…
Ếch nhái

Chim

Bò sát

Giống cái: XY- Giống đực: XX

Đối tượng

Kí hiệu cặp NST

Kí hiệu cặp NST

giới tính cá thể đực giới tính cá thể cái
 

 

Chim, một số cá và côn trùng

 

 

Ong, kiến

 

 

Ruồi giấm, người, động vật có
vú

Đối tượng

Kí hiệu cặp NST

Kí hiệu cặp NST

giới tính cá thể đực giới tính cá thể cái
 XY

 XX

Chim, một số cá và côn trùng

ZZ

ZW

Ong, kiến

n

2n

Ruồi giấm, người, động vật có
vú

1. Cơ chế xác định giới tính ở người: Trong quá trình
giảm phân: người bố tạo ra hai loại tinh trùng mang
NST X hoặc NST Y; người mẹ tạo ra một loại trứng
mang NST X. Trong quá trình thụ tinh: nếu tinh trùng
X thụ tinh với trứng X tạo hợp tử XX phát triển thành
bé gái; nếu tinh trùng Y thụ tinh với trứng X tạo hợp tử
XY phát triển thành bé trai.
2. Trong thực tế, tỉ lệ bé trai và bé gái sơ sinh xấp xỉ
1:1 là do: 2 tinh trùng tạo ra với tỷ lệ ngang nhau và
chúng tham gia thụ tinh với xác suất ngang nhau.

* Tỷ lệ trai gái xấp xỉ 1:1 trong các trường hợp:
- Số lượng cá thể phải lớn
- Không bị ảnh hưởng bởi các yếu tố thiên tai dịch bệnh
- Trứng và tinh trùng thụ tinh hoàn toàn ngẫu nhiên
Giới

Nam

Nữ

Lứa tuổi
Bào thai

114

100

Lọt lòng

105

100

10 tuổi

101

100

Tuổi già

85

93

Yếu tố nào ảnh hưởng đến sự phân hóa giới tính ở
sinh vật?

Nhiệt độ ấp trứng ảnh hưởng đến giới tính
của rùa con ở loài rùa xanh

Trứng
ở nhiệt độ
Dùng được
metylủtestêron
tác
dưới
sẽ vàng
nở thành
con
động28°C
vào cá
cái có
đực.
Còncánhiệt
độ trên
32°C sẽ
thể làm
cái biến
thành
nở
cá thành
đực. con cái.

Thầu dầu trồng trong ánh
sáng cường độ yếu thì số hoa
đực giảm

- Tiêm hooc môn sinh dục cái vào trứng gà trước khi
ấp, trứng sẽ nở ra toàn gà mái.
- Cắt tinh hoàn gà trống, gà sẽ biến đổi: màu lông bớt
sặc sỡ, cựa ngừng phát triển, không còn giao phối với
gà mái nữa . . .
- Chăm sóc tốt heo nái, tỉ lệ sinh con cái nhiều hơn
( gấp 1,5 lần con đực)
- Dưa chuột trồng nơi có nhiều CO2 sẽ cho tỉ lệ hoa
cái cao hơn.

Câu 1 : Tìm các chữ cái phù hợp điền vào chỗ trống thay cho các số
1,2,3,4,5 để hoàn chỉnh hình:
Cơ chế NST xác định giới tính ở người.

P

Gp

F

44A5+ XY

44A1+ XX

22A + X

44A +4XX

2+ X
22A

22A 3
+Y

44A + XY

Câu 2 : Hoàn thành bảng sau : Sự khác nhau giữa NST thường
và NST giới tính
NST giới tính

NST thường

Tồn tại 1 cặp trong tế bào Tồn tại nhiều cặp trong tế bào
lưỡng bội
lưỡng bội

(1)

Tồn tại thành cặp tương
đồng(XX) hoặc không tương
đồng ( XY).
Quy định giới tính và các TT
thường liên quan và không
liên quan đến giới tính.

(2)
(3)

Luôn tồn tại thành cặp tương
đồng
Mang gen quy định tính trạng
thường.

Những con cá biển đầu xanh nhỏ tuổi sống trong các rặng san hô
có thể thay đổi giới tính tuỳ theo bầy đàn mà chúng chung sống.
"Rõ ràng ảnh hưởng xã hội quan trọng với cá biển
đầu xanh khi chúng quyết định trở thành đực hay cái
từ khi còn nhỏ", Philip Munday, tại Trung tâm nghiên
cứu rặng san hô tại Đại học James Cook ở Australia,
cho biết.
* Loài cá đã phát triển một cấu trúc giới tính linh hoạt để gia tăng cơ hội
sinh sản của chúng. Ban đầu chúng chỉ là những ấu trùng không có giới
tính xác định, khi phát triển chúng sẽ trở thành con đực hay con cái.

* Những

con non sẽ dễ chuyển thành cái hơn khi chỉ có một ít con khác
trong khu vực bởi chúng sẽ có cơ hội giao phối nhiều hơn. Còn nếu có
nhiều con cá cái trong cộng đồng, chúng sẽ chuyển sang thành đực.
* "Điều này cho thấy giới tính không hề được xác định trước như ở động
vật có vú và chim", Munday giải thích.

* Ngoài

ra, một số con cá có thể chuyển đổi giới tính cho dù đã lớn, phụ
thuộc vào môi trường sinh sản.
* "Khi cá chuyển từ con cái trưởng thành sang con đực trưởng thành, cuộc
thay đổi rất khốc liệt. Chúng sẽ trông hoàn toàn khác, bộ phận sinh dục
thay đổi, hành vi thay đổi và toàn bộ cuộc sống cũng đổi khác", Munday
nói.
* M.T. (theo AFP)