B À I 6
Sơn Tinh, Thủy Tinh

Những hình ảnh dưới đây gợi nhắc đến truyền thuyết nào?

Bố
Cục

01

Tìm hiểu chung

02

Khám phá văn bản

03

Luyện tập

04

Vận dụng

01
Tìm hiểu chung

Sơn Tinh , Thủy Tinh

Tản Viên

Sơn Tinh: Thần Núi
Thủy Tinh: Thần Biển
Ngọn núi ở huyện Ba Vì, Hà
Nội hay còn gọi là núi Ba Vì

Nao núng

Dao động, lung lay, không vững vàng

Lạc hầu

Người giúp Vua Hùng trông coi việc
nước ( các quan văn )

Sơn Tinh, Thủy
Tinh thuộc thể loại
nào trong truyện
dân gian? Được
viết trong thời đại
nào?

Thể loại

Truyền thuyết

Ngôi kể

Ngôi thứ 3

Phương thức
biểu đạt

Tự sự

Sơn Tinh, Thuỷ Tinh 

Vua Hùng

Mị Nương

Thủy Tinh

Lạc Hầu

Sơn Tinh

Nhân vật chính

Vua Hùng tổ
chức kén rể

Hai bên giao chiến cả
tháng trời, Thủy Tinh
thua, rút về

2 chàng trai Sơn Tinh và
Thủy Tinh cùng đến thi
tài không ai chịu thua ai

Thủy Tinh đến sau không
lấy được vợ liền dâng
nước đuổi đánh Sơn Tinh

Vua Hùng ra điều kiện ai
mang sính lễ đến trước
thì gả con gái cho

Sơn Tinh đến
trước lấy được
vợ

Hằng năm, Thủy Tinh lại dâng nước đánh Sơn Tinh nhưng đều thua

Phần 1: Từ đầu => Mỗi thứ một đôi:
Vua Hùng 18 kén rể.

Phần 2: Tiếp theo => Thần nước đành rút lui:
Sơn Tinh đến trước và cuộc giao tranh xảy ra.

Phần 3: Còn lại:
Chiến thắng của Sơn Tinh và sự trả thù hàng
năm về sau của Thuỷ Tinh.

02
Khám phá văn bản

Nêu những đặc
điểm và chi tiết
nghệ thuật của 2
nhân vật Sơn Tinh
và Thủy Tinh

Đặc điểm hai nhân vật Sơn Tinh và Thủy Tinh
Đặc điểm

Nhân vật

Nguồn gốc
Nhận xét

Tài năng

Nghệ thuật
Nhận xét

Sơn Tinh
Chúa vùng non cao

Thủy Tinh
Chúa vùng nước thẳm

Đều xuất thân từ tầng lớp các vị thần
- Vẫy tay về phía Đông,
phía Đông nổi cồn bãi
- Vẫy tay về phía Tây, phía
Tây mọc dãy núi đồi

Gọi gió, gió đến;
Hô mưa, mưa về

Chi tiết kì lạ, hoang đường
- Ngang tài ngang sức.
=> Tài năng của Sơn Tinh mang tính phát triển, tài
năng của Thuỷ Tinh mang sự huỷ diệt (bão, lũ lụt).

Vua Hùng anh minh, sáng
suốt và yêu thương con
Thái độ tôn thờ Thần Núi,
coi thần núi là PHÚC THẦN

- Lí do vua Hùng kén rể: Mị Nương xinh đẹp, hiền dịu. Vua yêu
con, muốn chồng xứng đáng cho con
=> Quan niệm xưa: Trai tài - gái sắc; Anh hùng - mĩ nhân.

Việc chọn dâu, kén rể là việc mang tính truyền thống
trong  truyền thuyết và cổ tích.

Hoàn cảnh kén rể

Giải pháp

Hùng Vương có một
người con gái đẹp người
đẹp nết tên là Mị Nương

- Thi tài dâng lễ vật sớm: chỉ
trong 1 ngày ai dâng lễ vật
trước sẽ được chọn.
* Lễ vật gồm: “100 ván cơm
nếp, 100 nệp bánh chưng, voi
chín ngà, gà chín cựa, ngựa
chín hồng mao”

Mục đích
Muốn kén cho con
một người chồng
thật xứng đáng

Hệ quả
Sơn Tinh, Thủy Tinh
đến cầu hôn

- Em hãy nêu ra những
gì có trong sính ra và
hãy cho biết điều đặc
biệt có trong sính lễ ?

- Những lễ vật kì lạ và khó
- Sínhkiếm
lễ:
- Thời
giannếp
gấp gáp ( 1 ngày )
+ 100
ván cơm
- Những
lễ vật
trên cạn
+ 100
nệp bánh
trưng
- chín
Làm ngà
thêm sự kịch tính và là
+ Voi
điều cựa
kiện để nhân vật bộc lộ
+ Gà chín
tài năng
+ Ngựa chín hồng mao
mỗi thứ 1 đôi
- Vậy Vua Hùng yêu cầu sính lễ có lợi cho ai
hơn ?

Có lợi hơn cho Sơn Tinh

Sính lễ

Đều là các sản vật nơi núi rừng

Thuộc đất đai của Sơn Tinh

Sự thiên vị của Vua
Hùng thể hiện qua
thái độ của người
Việt cổ với núi rừng
và lũ lụt

Giải pháp kén rể có lợi cho Sơn
Tinh. Đây là các sản vật rừng núi
thuộc Sơn Tinh cai quản.
=> Vua Hùng nghiêng về phía Sơn
Tinh .

- Hãy miêu tả cuộc giao
tranh giữa Sơn Tinh và Thủy
Tinh?
 - Kết quả của cuộc giao
tranh ra sao? Vì sao người
thắng cuộc được xem như
người anh hùng ?

Nguyên nhân

Thuỷ Tinh đến sau không lấy được vợ liền đem quân đuổi theo đòi cướp Mị Nương

Thủy Tinh

Diễn biến

Kết quả

Nghệ thuật

Nhận xét

- Hô mưa, gọi gió, làm giông
bão, rung chuyển cả đất trời/
Dâng nước đánh Sơn Tinh.
- Nước ngập ruộng đồng, tràn
nhà cửa, thành Phong Châu
nổi lềnh bềnh trên biển nước.

Sơn Tinh
- Thần dùng phép lạ bốc từng
quả đồi ,dời từng dãy núi ,dựng
thành lũy đất ngăn chặn dòng
nước lũ .
- Nước dâng cao bao nhiêu ,đồi
núi cao lên bấy nhiêu

- Cuối cùng Thủy Tinh đã mệt mà Sơn Tinh vẫn vững
vàng, Thủy Tinh đành rút quân về.
- Hằng năm dâng nước đánh Sơn Tinh.

Sử dụng chi tiết tưởng tượng kì ảo
- Thể hiện ước mơ, khát vọng nhân dân sẽ chế ngự được thiên
nhiên.
- Giải thích hiện tượng lũ lụt hàng năm ở miền Bắc nước ta.

Đặc điểm hai nhân vật Sơn Tinh và Thủy Tinh

Chi tiết nghệ thuật tưởng tượng kì ảo, hai thần
đều tài giỏi, xứng đáng làm rể vua Hùng. Cách
giới thiệu ấn tượng, gây hứng thú hấp dẫn đối với
người đọc, ngầm dự báo một cuộc đua tranh
quyết liệt sẽ diễn ra giữa hai vị thần.

- Sơn Tinh, Thủy
Tinh là nhân vật do
ai tạo ra ? Nhằm
mục đích gì ?

Sơn Tinh, Thuỷ Tinh là những nhân vật hoang
đường, kì ảo do người xưa tưởng tượng ra.
- Nhân dân ta xây dựng hai hình tượng nhân vật này
nhằm mục đích giải thích các hiện tượng thiên nhiên
thời tiết:
+ Thủy Tinh là thần Nước, tượng trưng cho sức mạnh mưa gió,
bão lụt hàng năm.
+ Sơn Tinh là thần Núi, đại diện cho sức mạnh vĩ đại của nhân dân
ta trong việc đấu tranh chống bão lụt hàng năm. Tầm vóc vũ trụ,
tài năng và khí phách của ST là biểu tượng sinh động cho chiến
công của người Việt cổ.

Thể hiện ước mơ của nhân dân ta
trong việc chiến thắng thiên tai.

5. Chủ đề truyện “ Sơn Tinh , Thủy Tinh ”

Chủ đề
truyện

Sơn Tinh và
Thủy Tinh là
nhân vật tưởng
tượng , hư cấu,
mang ý nghĩa
biểu trưng

Thủy Tinh là nhân vật biểu tượng cho sức
mạnh của nước, là hiện tượng lũ lụt được
tượng hóa
Sơn Tinh là nhân vật biểu tượng cho đất,
núi đồng thời cũng là sức mạnh, khả năng,
ước mơ chiến thắng lũ lụt của nhân dân ta

Truyện nhằm đề cao, tôn vinh những chiến công
của người Việt cổ trong công cuộc chống bão lụt,
chế ngự và sử dụng nguồn nước ( ở khu vực sông
Đà và sông Hồng ) để phát triển trồng trọi, chăn
nuôi , ổn định cuộc sống, dựng xây đất nước

03
Luyện tập

- Truyện giải thích
mưa gió, bão, lũ lụt
hằng năm diễn ở
vùng sông Hồng.
Đồng thời thể hiện
ước mơ chiến thắng
thiên tai : Lũ lụt của
người Việt cổ

- Được xây dựng
bằng trí tưởng
tượng hồn nhiên với
yếu tố hoang đường,
kì ảo, có sức hấp
dẫn để giải thích
hiện tượng tự nhiên

04
Vận dụng

单击此处添加文字标题

1
Theo em truyện “ Sơn Tinh ,
Thủy Tinh ” ra đời vào thời
đại nào của lịch sử dân tộc ?

A. Thời kì Văn Lang – Âu Lạc
B.

Thời nhà Lí

C.

Thời nhà Trần

D.

Thời nhà Nguyễn

2

Nguyên nhân chính dẫn
đến cuộc giao tranh giữa
Sơn Tinh và Thủy Tinh là:
Vì

A.
B.
C.

Hùng Vương kén rể
Hùng Vương không công bằng đặt ra sính lễ
Sơn Tinh tài giỏi hơn Thủy Tinh

D. Thủy Tinh không lấy được Mị Nương làm vợ

3

Truyện “ Sơn Tinh, Thủy
Tinh ” phản ánh nét tâm lí
chủ yếu nào của nhân dân lao
động

A. Sợ hãi trước sự bí hiểm và sức mạnh của thiên nhiên
B.

Căm thù sự tàn phá của thiên nhiên

C.

Thần thánh hóa thiên nhiên để bớt sợ hãi

D. Vừa sùng bái vừa mong ước chiến thắng thiên nhiên

4

Truyện “ Sơn Tinh , Thủy
Tinh ” phản ánh hiện thực
và mơ ước của người Việt
trong công cuộc gì ?

A.

Dựng nước

B.

Giữ nước

C.

Đấu tranh chống thiên tai

D. Xây dựng văn hóa dân tộc

5

Trong truyện “ Sơn Tinh,
Thủy Tinh ” người Việt cổ
nhận thức và giải thích quy
luật thiên nhiên như thế
nào ?
A. Nhận thức thông qua việc ghi chép trân thực
B. Nhận thức và giải thích quy luật tự nhiên bằng khoa học
C. Nhận thức và giải thích bằng trí tưởng tượng phong phú
D. Nhận thức và giải thích hiện thực không có cơ sở thực tế