Kính chào quý
thầy cô
và các em học
sinh!

TIẾT 67,68,69

VĂN BẢN: AI ĐÃ ĐẶT TÊN
CHO DÒNG SÔNG?
HOÀNG PHỦ NGỌC TƯỜNG

KHỞI ĐỘNG

HUẾ TRONG TÔI
Quan sát các hình ảnh dưới đây và cho biết tên
hình ảnh được nói đến.

Kinh thành Huế

HUẾ TRONG TÔI
Quan sát các hình ảnh dưới đây và cho biết tên
hình ảnh được nói đến

Làng hương

HUẾ TRONG TÔI
Quan sát các hình ảnh dưới đây và cho biết tên
hình ảnh được nói đến

Cầu Trường Tiền và
sông Hương

HUẾ TRONG TÔI
Quan sát các hình ảnh dưới đây và cho biết tên
hình ảnh được nói đến

Chùa Thiên Mụ

HUẾ TRONG TÔI
Quan sát các hình ảnh dưới đây và cho biết tên
hình ảnh được nói đến

Đồi Vọng Cảnh

HUẾ TRONG TÔI
Quan sát các hình ảnh dưới đây và cho biết tên
hình ảnh được nói đến

Các loại bánh Huế

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC MỚI

Cấu trúc bài học
A.
B.

TRI THỨC NGỮ VĂN
B. ĐỌC VĂN BẢN 1

I. Tìm hiểu chung
II. Đọc – hiểu văn bản
III. Tổng kết
IV. Luyện tập
V. Vận dụng

A. TRI THỨC NGỮ VĂN
BT dự án: Em hãy giới thiệu
những tri thức Kí, tuỳ bút và
tản văn.

1. Kí:
a. Khái niệm:
Là tên gọi một nhóm các thể, tiểu loại tác phẩm văn xuôi phi hư
cấu có khả năng dung hợp các phương thức tự sự, miêu tả, biểu
cảm, nghị luận, thông tin...nhằm tái hiện những trạng thái đời sống
đang được xã hội quan tâm và bộc lộ trực tiếp những cảm nghĩ của
tác giả.
b. Tiểu loại: Tùy bút, tản văn, phóng sự, kí sự. Truyện kí, hồi kí,
Nhật kí, du kí....

2. Tự sự và trữ tình trong tùy bút và tản văn:
a. Tùy bút: Tiểu loại kí có tính tự do cao, bố cục linh hoạt, nghiêng hẳn
về trữ tình với điểm tựa là cái tôi của tác giả.
b. Tản văn: Là tiểu loại kí thường sử dụng đồng thời cả yếu tố tự sự và
trữ tình còn có thể kết hợp với nghị luận, miêu tả...nhằm thể hiện những
rung cảm thẩm mĩ và quan sát tinh tế của tác giả về các đối tượng đa
dạng trong đời sống.
->Trong tùy bút, tản văn, yếu tố tự sự và trữ tình luôn có sự kết hợp linh
hoạt.

3. Phi hư cấu và hư cấu trong truyện kí:
- Truyện kí là dạng kể về người thật, việc thật, tôn
trọng sự thật đời sống, đảm bảo tính xác thực...nên
được xếp vào loại phi hư cấu.
- Yếu tố hư cấu trong truyện kí thể hiện qua cách hình
dung, miêu tả tâm trạng, cảm xúc của nhân vật.

B. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1
BT dự án: Em hãy giới thiệu về
nhà văn Hoàng Phủ ngọc
Tường.

HOÀNG PHỦ NGỌC TƯỜNG

I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
a. Cuộc đời
-

Hoàng Phủ Ngọc Tường sinh 9/9/1937 tại Huế ; mất
25/07/2023.

-

Quê: làng Bích Khê, xã Triệu Long, huyện Triệu
Phong, tỉnh Quảng Trị nhưng sống gắn bó với mảnh
đất và con người Huế.

-

Là một trí thức yêu nước, có vốn hiểu biết sâu rộng
trên nhiều lĩnh vực, nhất là lịch sử, địa lí, văn hoá Huế.

I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
b. Sự nghiệp văn chương
-

Là một nhà văn chuyên về thể loại bút kí.

-

Nét đặc sắc trong sáng tác (Đặc điểm kí của
HPNT)

Kí của Hoàng Phủ Ngọc Tường

I
Giàu chất
trí tuệ,
đậm chất
thơ

Nghị luận
sắc bén,
suy tư
đa chiều

Có chiều
sâu văn hóa
và cảm
hứng nhân
văn

Hướng
nội, súc
tích, mê
đắm,
tài hoa

I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
b. Sự nghiệp văn chương
- Các tác phẩm tiêu biểu:
+ "Ngôi sao trên đỉnh Phu Văn Lâu" (1971)
+ "Rất nhiều ánh lửa" (1979)
+ "Ai đã đặt tên cho dòng sông?" (1986)
+ "Hoa trái quanh tôi" (1995)
+ "Ngọn núi ảo ảnh" (1999)…

I. TÌM HIỂU CHUNG
2. Tác phẩm
a. Xuất xứ
“Ai đã đặt tên cho dòng sông?” được viết năm 1981, in
trong tập sách cùng tên.
b. Vị trí đoạn trích
Thuộc phần thứ nhất của tác phẩm.
c. Thể loại
Bút kí
d. Đề tài
Dòng sông

Văn Cao có sông Lô hùng tráng.

Hoàng Cầm có sông Đuống trôi đi
một dòng lấp lánh.

Hoài Vũ có sông Vàm Cỏ ngày đêm
thao thiết chở phù sa.

Tế Hanh có dòng sông Trà Bồng
đầy ắp kỉ niệm tuổi thơ.

I. TÌM HIỂU CHUNG
2. Tác phẩm
e. Bố cục đoạn trích

P1: Từ đầu…quê hương xứ sở: Vẻ đẹp tự nhiên: Thủy trình của Hương
giang
P2: còn lại: Vẻ đẹp sông Hương dưới góc nhìn lịch sử, cuộc đời và thi
ca.

g. Nhan đề
I

Ai đã đặt tên cho dòng sông?

Diễn tả nỗi
ngẩn ngơ, xao
xuyến

Gợi suy tư
thâm trầm

ấn tượng về
sông Hương ùa
vềơi
kh
nguồn
cảm xúc

đánh động
vốn văn hóa
hành trình
tìm hiểu dòng
sông

Nhan đề +
kết thúc
thể hiện lòng
biết ơn những
người có công
khai phá
vùng đất này

II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN

SÔNG HƯƠNG

1. Sự kết hợp YẾU TỐ TỰ SỰ
và
YẾU TỐ TRỮ TÌNH trong
tùy bút

NHIỆM VỤ

Hoàn thành phiếu học tập dưới đây để hoàn thành
phần 1

1. Sự kết hợp yếu tố tự sự và trữ tình trong tùy bút
1.1. Hình tượng sông Hương được miêu tả từ nhiều góc nhìn
Góc nhìn địa
lí, tự nhiên
Góc nhìn lịch sử

Góc nhìn thơ ca
Góc nhìn văn
hóa

a. Góc nhìn địa lí, tự nhiên
Thủy trình của Hương giang
Trong
Thượng

Ngoại vi

lòng

nguồn

thành phố

thành phố
Huế

Rời xa
thành phố
Huế

Bao Vinh
Cồn Hến

Vĩ Dạ

Chùa Thiên Mụ
Nguyệt Biều,
Lương Quán
Điện Hòn Chén
Ngã ba Tuần

Dãy Trường Sơn

* Sông Hương ở thượng nguồn

* Sông Hương ở thượng nguồn

Sông Hương là bản
trường ca của rừng già:

“…nó đã là một bản trường ca của rừng già, rầm rộ giữa
bóng cây đại ngàn, mãnh liệt qua những ghềnh thác,
cuộn xoáy như cơn lốc vào những đáy vực bí ẩn…”

cũng có lúc nó trở nên dịu dàng và say đắm giữa những
dặm dài chói lọi màu đỏ của hoa đỗ quyên rừng

II

* Sông Hương ở thượng
nguồn

 Sông Hương là bản trường ca của rừng già:

 Rầm rộ giữa bóng cây đại ngàn
 Mãnh liệt qua ghềnh thác
 Cuộn xoáy như cơn lốc

Từ ngữ gợi tả, so sánh sáng tạo
Sông Hương là đứa con của rừng già
hùng vĩ, dữ dội

* Sông Hương ở thượng nguồn:
Cũng có lúc “dịu dàng và say đắm giữa những dặm dài chói lọi màu đỏ của hoa đỗ
quyên rừng”

 Vẻ đẹp nên thơ, tình tứ, mê đắm.

*Sông Hương ở thượng nguồn:

 Những từ ngữ giàu giá trị tạo hình, gợi tả chính xác vẻ đẹp sông
Hương vừa hùng vĩ, man dại, vừa trữ tình say đắm lòng người.

Giữa lòng Trường Sơn, sông Hương đã sống một nửa cuộc
đời của mình như một cô gái Digan phóng khoáng và man
dại. Rừng già đã hun đúc cho nó một bản lĩnh gan dạ, một
tâm hồn tự do và trong sáng.

* Sông Hương ở thượng
nguồn
 Sông Hương là cô gái Di
gan

 Phóng khoáng - man dại
 Bản lĩnh - gan dạ
 Tự do, trong sáng
Nhân hóa độc
đáo
Nó vô tư trôi
chảy, lướt qua
ghềnh thác

Sông Hương mạnh
mẽ, hoang sơ

Vẻ đẹp nữ tính, vừa dịu dàng,
quyến rũ, tình tứ vừa mãnh liệt
hoang dại…

Khi ra khỏi rừng, sông Hương nhanh chóng mang
một sắc đẹp dịu dàng và trí tuệ, trở thành người mẹ phù sa của
một vùng văn hóa xứ sở

* Sông Hương ở thượng nguồn
II

 Sông Hương là người mẹ phù sa
 Dịu dàng
 Trí tuệ
Nhân hóa đẹp

Sông Hương có vẻ đẹp của
sự trưởng thành mang cốt
cách văn hóa.

* Sông Hương ở thượng nguồn:
Sông Hương còn là "người mẹ phù sa của một vùng văn hoá xứ sở":
+ Là khởi nguồn, sự bắt đầu của một không gian văn hoá - văn hoá Huế:

Nhã nhạc cung đình Huế - Di sản văn hóa nhân loại

Ca Huế trên sông Hương

Chùa Thiên Mụ

Phu Văn Lâu

Lăng Vua Khải Định

Cầu Tràng Tiền

+ Đã góp phần tạo nên và bảo tồn văn hóa của thiên nhiên xứ sở.