MÔN: LỊCH SỬ
8

KÍNH CHÀO
THẦY CÔ VÀ CÁC EM HỌC
SINH
Chủ đề: PHONG TRÀO TÂY SƠN
Bộ sách: Kết nối tri thức với cuộc
sống

VIDEO 1

PHẦN I

KHỞI ĐỘNG

Xem video AI

Trả lời câu hỏi

Quan sát nhân vật

Sẵn sàng khám phá lịch sử cùng thầy cô nhé!

PHẦN I

KHỞI ĐỘNG
Em biết phong trào Tây Sơn,
Hoàng đế Quang Trung đã có
những đóng góp gì đối với
lịch sử dân tộc?

Việc xây dựng Bảo tàng Quang
Trung phản ánh điều gì?

VIDEO 2

VIDEO 3

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI
Trao đổi với bạn bên cạnh và
suy nghĩ câu trả lời.

Thời gian: 2 phút

CHIA SẺ NHANH
01

1–2 cặp đôi trình bày câu trả lời.

02

Các bạn khác lắng nghe và bổ sung.

VIDEO 4

KẾT LUẬN
Đóng góp của phong trào Tây Sơn, Hoàng đế
Quang Trung với lịch sử dân tộc:
Đóng góp của phong trào Tây Sơn: lật đổ chính quyền
phong kiến thối nát Lê – Trịnh, Nguyễn, xoá bỏ ranh giới chia
cắt đất nước, đặt nền tảng thống nhất quốc gia; đánh tan
các cuộc xâm lược của Xiêm, Thanh bảo vệ nền độc lập và
lãnh thổ của Tổ quốc; mở ra thời kì vàng son trong lịch sử
nước ta, cuộc sống của người dân ấm no, có nhiều quyền lợi.
Đóng góp của Hoàng đế Quang Trung: cùng Nguyễn Nhạc
dựng cờ khởi nghĩa; lãnh đạo thắng lợi hai cuộc kháng chiến
chống Xiêm và chống Thanh; chấm dứt tình trạng phân liệt
Đàng Trong - Đàng ngoài, đặt cơ sở khôi phục thống nhất
quốc gia; sáng lập một vương triều Tây Sơn tiến bộ.

KẾT LUẬN
Ý nghĩa của việc xây dựng Bảo tàng Quang Trung
Bảo tàng Quang Trung lưu giữ những
hiện vật mang tính lịch sử về một thời
oanh liệt của dân tộc, được xây dựng
trên quê hương của người anh hùng áo
vải Quang Trung, nhằm tưởng nhớ đến
công lao to lớn của vua Quang Trung
trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc
và xây dựng đất nước.

LỊCH SỬ 8 • KẾT NỐI TRI THỨC

BÀI 8
PHONG TRÀO TÂY SƠN
Lịch sử 8 – Kết nối tri thức với cuộc sống

VIDEO 5

MỤC TIÊU BÀI HỌC
01

Trình bày được nét chính về nguyên nhân bùng nổ
khởi nghĩa Tây Sơn.

02

Mô tả được một số thắng lợi tiêu biểu của phong
trào Tây Sơn; đánh bại quân Xiêm xâm
lược (1785) và đại phá quân Thanh xâm lược (1789).

03

Nêu được nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa lịch sử
của phong trào Tây Sơn.

04

Đánh giá được vai trò của Nguyễn Huệ - Quang
Trung trong phong trào Tây Sơn.

NỘI DUNG BÀI HỌC

01

Khởi nghĩa Tây
Sơn bùng nổ

02

03

Những thắng lợi

Nguyên nhân
thắng lợi và ý
nghĩa lịch sử của
phong trào Tây
Sơn

tiêu biểu của
phong trào Tây Sơn

04

Luyện tập –
Vận dụng

PHẦN II

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Khái quát quá trình xâm nhập
Đông Nam Á của thực dân phương Tây

LÀM VIỆC CÁ NHÂN
NHIỆM VỤ

Hãy trình bày nguyên nhân bùng
nổ khởi nghĩa Tây Sơn.

LÀM VIỆC CÁ NHÂN
Đọc chú giải trên lược đồ.
Chỉ ra các vị trí là căn cứ
của nghĩa quân Tây Sơn (xưa
và nay) trên lược đồ (Xưa: Tây
sơn hạ đạo; nay: Tây Sơn
thượng đạo).

Thời gian: 2 phút

LÀM VIỆC CÁ NHÂN
Việc mở rộng địa bàn từ
Tây Sơn thượng đạo xuống Tây
Sơn hạ đạo cho em biết thêm
điều gì về sự lớn mạnh của
cuộc khởi nghĩa?

CHỐT KIẾN THỨC

Căn cứ Kiên Mỹ (huyện Tây Sơn,
tỉnh Bình Định) là quê hương của ba
anh em Tây Sơn (Nguyễn Nhạc,
Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ).

Ba anh em Tây Sơn (Nguyễn Nhạc,
Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ)

CHỐT KIẾN THỨC

Bảo tàng Quang Trung hiện nay
được xây dựng trên nền nhà cũ của gia
tộc Nguyễn Huệ, điện thờ Tây Sơn là
đình Kiên Mỹ, nhân dân xây dựng vào
đầu thế kỉ XIX, bí mật thờ ba anh em
Tây Sơn.
Trong kháng chiến chống Pháp,
điện bị đốt cháy, năm 1958, nhân dân
xây dựng lại điện trên nền cũ.

Bảo tàng Quang Trung

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI
Đóng vai người dân sống ở thời kì đó,
em hãy đưa ra một lí do để ủng hộ
cuộc khởi nghĩa Tây Sơn.

Thời gian: 2 phút

CHIA SẺ NHANH
01

1–2 cặp đôi trình bày câu trả lời.

02

Các bạn khác lắng nghe và bổ sung.

KẾT LUẬN
Là cuộc khởi nghĩa mang tính chất sống
còn vì dân.
Đề ra khẩu hiệu hợp với lòng dân, nhất là
dân nghèo: “Lấy của người giàu chia cho
dân nghèo”.
Đề ra khẩu hiệu hợp với lòng dân, nhất là
dân nghèo: “Lấy của người giàu chia cho
dân nghèo”.

GHI BÀI
1. Khởi nghĩa Tây Sơn bùng nổ
Tình hình chính quyền phong kiến Đàng Trong:
Giữa thế kỉ XVIII, chính quyền phong kiến Đàng
Trong ngày càng suy yếu
Bộ máy quan lại tham nhũng.
Các chính sách của chúa Nguyễn (tô thuế, lao dịch),
thiên tai, kinh tế suy thoái làm cho đời sống nhân
dân khốn cùng.
→ Mâu thuẫn giữa nhân dân với chính quyền
chúa Nguyễn lên đỉnh điểm.

GHI BÀI
1. Khởi nghĩa Tây Sơn bùng nổ
Khởi nghĩa Tây Sơn bùng nổ:
Năm 1771, ba anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ,
Nguyễn Lữ dựng cờ khởi nghĩa.
Xây dựng căn cứ: Tây Sơn thượng đạo, mở rộng xuống
Tây Sơn hạ đạo.
Lập căn cứ: Kiên Mỹ (huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định).
Khẩu hiệu: “Lấy của người giàu chia cho người nghèo”.

HOẠT ĐỘNG 2

Những thắng lợi tiêu biểu
của phong trào Tây Sơn

Lịch sử 8 — Kết nối tri thức với cuộc sống

LÀM VIỆC CÁ NHÂN

NHIỆM VỤ 1
Tham khảo hình 8.3 và thông tin trong SGK,
hoàn thành Phiếu học tập

Nối các thông tin về thắng lợi đầu
tiên của nghĩa quân Tây Sơn.

Hãy mô tả thắng lợi đầu tiên của
nghĩa quân Tây Sơn.

HOẠT ĐỘNG 2

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Thời gian: 5 phút

HOẠT ĐỘNG

BÁO CÁO PHIẾU HỌC TẬP

Trình bày kết quả

Nhận xét & Bổ sung

Đại diện 1 -2 HS
trình bày kết quả phiếu
học tập trước lớp.

Các nhóm khác lắng
nghe, nhận xét và bổ
sung ý kiến.

Lắng nghe tích cực — Bổ sung chủ động — Ghi chép đầy đủ

ĐÁP ÁN

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Thời gian: 5 phút

GHI BÀI

2. Những thắng lợi tiêu biểu của
phong trào Tây Sơn
a. Lật đổ chính quyền chúa Nguyễn ở Đàng Trong
Năm 1774, nghĩa quân đã làm chủ một vùng rộng
lớn từ Quảng Nam đến Bình Thuận.
Bốn lần đánh vào Gia Định. Lần tiến quân năm
1777 đã bắt giết được chúa Nguyễn.

THẢO LUẠN CẶP ĐÔI

NHIỆM VỤ 2
Tham khảo hình 8.4

Vì sao Nguyễn Huệ chọn khúc
sông từ Rạch Gầm đến Xoài Mút
làm trận địa quyết chiến?

THẢO LUẠN CẶP ĐÔI

NHIỆM VỤ 2
Vì sao Nguyễn Huệ chọn khúc
sông từ Rạch Gầm đến Xoài Mút
làm trận địa quyết chiến?

Đoạn sông này giữa dòng có cù lao Thái
Sơn, hai bên sông có cây cối rậm rạp và
nhiều kênh rạch nhỏ, rất phù hợp cho
việc bố trí trận địa mai phục thủy – bộ).

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI

Trận đánh Rạch Gầm - Xoài Mút
Thời gian

Hoàn thành Phiếu họcNgười lãnh
tập số 2
đạo

Thời gian: 2 phút

 
 

Địa điểm

 

Cách đánh

 

Kết quả

 

Ý nghĩa

 

KẾT QUẢ

GHI BÀI

Trận đánh Rạch Gầm - Xoài Mút
Thời gian
Người lãnh đạo
Địa điểm

Ngày 19/1/1785.
Nguyễn Huệ
Trận địa quyết chiến ở Rạch Gầm – Xoài Mút (nay thuộc huyện Châu Thành,
tỉnh Tiền Giang).

Cách đánh

Bố trí mai phục, nhử quân Xiêm vào trận địa, quân thủy – bộ cùng tiến quân
tiêu diệt quân Xiêm.

Kết quả

Thắng lợi nhanh chóng.

Ý nghĩa

Là một trong những trận thủy lớn nhất trong lịch sử chống giặc ngoại xâm của
nhân dân ta, đập tan âm mưu xâm lược của Xiêm, bảo vệ nền độc lập dân tộc.

LÀM VIỆC CÁ NHÂN

NHIỆM VỤ 3
Đọc thông tin trong mục 2c SGK tr.37 và trả lời câu hỏi

Vì sao nhân dân ủng hộ Tây Sơn
tiêu diệt chính quyền chúa Trịnh?

KẾT LUẬN

NHIỆM VỤ 3
Vì sao nhân dân ủng hộ Tây Sơn tiêu diệt chính quyền chúa Trịnh?

Chính quyền chúa Nguyễn đã bộc lộ rõ những điểm hạn chế, khủng hoảng
khiến đời sống nhân dân khổ cực.
Ngay từ những ngày đầu dấy binh khởi nghĩa đã được lòng dân, được quần
chúng nhân dân ủng hộ.
Sự lãnh đạo tài tình của Nguyễn Huệ và các tướng lĩnh khác trong việc đưa ra
đường lối đúng đắn, khẩu hiệu phù hợp “Phù Lê diệt Trịnh”.

GHI BÀI

2. Những thắng lợi tiêu biểu của
phong trào Tây Sơn
c. Lật đổ chính quyền chúa Nguyễn. Triều Lê sơ sụp đổ
Năm 1786: với danh nghĩa “phù Lê diệt Trịnh”, quân
Tây Sơn tiến ra Bắc, tấn công thành Thăng Long, tiêu
diệt chính quyền chúa Trịnh .
Năm 1788: Nguyễn Huệ tiến quân ra Bắc lần thứ 2.
Chính quyền Lê – Trịnh hoàn toàn sụp đổ.

LÀM VIỆC CÁ NHÂN

NHIỆM VỤ 4
Khai thác Hình 8.5, 8.6, thông tin mục
2d SGK tr.37, 38

Hãy mô tả trận đại phá quân
Thanh xâm lược năm 1789
của quân Tây Sơn.

KẾT LUẬN

NHIỆM VỤ 4
Thực hiện kế sách “vườn không nhà trống”, rút khỏi
Thăng Long, xây dựng phòng tuyến thủy bộ vững
chắc, Quang Trung lên ngôi vua, tiến quân thần tốc
ra Thăng Long trong dịp Tết Kỷ Dậu.
Qua bốn trận đánh lớn vào đồn tiền tiêu, đồn Hà Hồi,
đồn Ngọc Hồi và Đống Đa trong 5 ngày đêm, quân
Tây Sơn đã quét sạch quân Thanh ra khỏi đất nước,
hoàn thành sứ mệnh bảo vệ nền độc lập của đất nước.

KIẾN THỨC MỞ RỘNG
THÔNG TIN VỀ TRẬN ĐÁNH TIÊU BIỂU NHẤT Ở ĐỒN NGỌC HỒI
Đồn Ngọc Hồi – một đồn lũy kiên cố, giữ vị trí then chốt
trong hệ thống phòng thủ của quân Thanh ở phía Nam
Thăng Long: Vua Quang Trung trực tiếp chỉ huy trận đánh
này. Mở đầu trận đánh, quân Tây Sơn cho một trăm voi
chiến xông vào tiến công. Đội kị binh thiện chiến của quân
Thanh ra nghênh chiến nhưng bị thua ngay lập tức. Quân
Thanh cố thủ, từ trên chiến lũy bắn xối xả đại bác và cung
tên để cản đường tiến quân của quân Tây Sơn. Vua Quang
Trung cho đội quân cảm tử dùng lá chắn bằng gỗ quấn
rơm ướt xông thẳng vào chiến lũy, giáp chiến với quân
Thanh, đồn Ngọc Hồi nhanh chóng bị san bằng. Quân
Thanh chết và bị thương quá nửa.

GHI BÀI

2. Những thắng lợi tiêu biểu của phong trào Tây Sơn
d. Đại phá quân Thanh xâm lược
Vua Lê Chiêu Thống “thế cùng lực kiệt” cầu cứu nhà Thanh. Tôn Sĩ
Nghị chỉ huy 29 vạn quân Thanh xâm lược nước ta.
Quân Tây Sơn thực hiện kế sách “vườn không nhà trống” rút khỏi
Thăng Long, xây dựng tuyến phòng thủ Tam Điệp – Biện Sơn.
Tháng 12/1788, Nguyễn Huệ lên ngôi hoàng đế, lấy niên hiệu là
Quang Trung, chỉ huy 5 đạo quân Tây Sơn tiến quân ra Thăng Long.
Trong vòng 5 ngày (đêm 30 đến ngày mồng 5 Tết Kỷ Dậu), qua các
trận đánh lớn (Hà Hồi, Ngọc Hồi, Đống Đa), quân Tây Sơn đã quét sạch
quân xâm lược, giải phóng đất nước.

HOẠT ĐỘNG 3

Nguyên nhân thắng lợi và ý
nghĩa lịch sử của phong
trào Tây Sơn

Lịch sử 8 — Kết nối tri thức với cuộc sống

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI
TRẢ LỜI CÂU HỎI

Đánh giá của em về vai trò của
Quang Trung – Nguyễn Huệ trong
phong trào Tây Sơn và lịch sử dân
tộc.

Thời gian: 2 phút

CHIA SẺ NHANH
01

1–2 cặp đôi trình bày câu trả lời.

02

Các bạn khác lắng nghe và bổ sung.

KẾT LUẬN

Cùng Nguyễn Nhạc dựng cờ khởi nghĩa.
Lãnh đạo thắng lợi hai cuộc kháng chiến chống Xiêm và chống Thanh.
Chấm dứt tình trạng phân liệt Đàng Trong - Đàng ngoài, đặt cơ sở khôi phục thống
nhất quốc gia.
Sáng lập một vương triều Tây Sơn tiến bộ.
→ Những cống hiến và công trạng của hoàng đế Quang Trung “giúp
dân dựng nước” sống mãi với non sông xã tắc, mãi là niềm tự hào,
kiêu hãnh của dân tộc Việt Nam.

Tượng đài Quang Trung tại Khu di tích
lịch sử Núi Bân (Huế)

Đền thờ Hoàng đế Quang Trung (Vinh – Nghệ An)

Tượng đài Quang
Trung tại Bảo tàng
Quang Trung,
huyện Tây Sơn,
tỉnh Bình Định
Bảo tàng Quang Trung – Bình Định

CÂU HỎI MỞ RỘNG
TRẢ LỜI CÂU HỎI

Ca ngợi công lao của vua Quang
Trung, công chúa Ngọc Hân viết:
Mà nay áo vải cờ đào/ Giúp dân
dựng nước, xiết bao công trình. Câu
thơ đó có ý nghĩa như thế nào?
Thời gian: 2 phút