TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
Tổ hóa
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
TẬP THỂ LỚP : 11A5
KÍNH CHÀO QUÝ THẦY CÔ ĐẾN DỰ GIỜ
Tổ hóa
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
TIẾT 19 BÀI 12:
AXÍT NITRIC VÀ MUỐI NITRAT
Tổ hóa
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
I- CẤU TẠO PHÂN TỦ.
Công thức phân tử: HNO3
CTCT:
+5
Trong hợp chất HNO3, nguyên tố nitơ có mức oxi hóa cao nhất là +5
Mô hình phân tử:
Tổ hóa
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
II- TÍNH CHẤT VẬT LÍ.
* Trong điều kiện thường axit nitric tinh khiết là chất lỏng, không màu, bốc khói mạnh trong không khí ẩm,
* Axit nitric kém bền, ngay trong điều kiện thường khi có ánh sáng bị phân hủy một phần tạo ra nitơ đioxit (NO2) khí này tan trong axit làm cho dung dịch có màu vàng.
PTPƯ: 4HNO3 → 4NO2 + O2 +2H2O
Axit nitric tan trong nước với bất kì tỉ lệ nào. Trong PTN thường gặp loại axit đặc có nồng độ 68%, D = 1,40
Tổ hóa
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
III. TÍNH CHẤT HÓA HỌC.
Sự điện li:
axit nitric là một axit mạnh, trong dung dịch loãng nó điện li hoàn toàn thành ion
PTĐL: HNO3 → H+ + NO3-
Nhận xét:
Trong dung dịch axit nitric có các ion H+ và NO3-
Tổ hóa
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
1- Tính axit.
Do trong dung dịch có chứa H+, nên axit nitric có đầy đủ tính chất của một axit mạnh:
Làm quỳ tím chuyển màu đỏ
Tác dụng với bazơ, oxit bazơ
Tác dụng với muối của axit yếu
Ba(OH)2 + 2HNO3  Ba(NO3)2 + 2H2O
CuO + 2 HNO3  Cu(NO3) 2 + H2O
CaCO3 + 2 HNO3 Ca(NO3)2+ CO2+ H 2O
Tổ hóa
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
2- TÍNH OXI HÓA MẠNH.
Axit nitric là một trong những axit có tính oxi hóa mạnh. Tùy thuộc vào nồng độ của axit và bản chất của chất khử mà HNO3 có thể bị khử đến một số sản phẩm khác nhau của nitơ.
a) Với kim loại.
Trong dung dịch HNO3, ion NO3- có khả năng oxi hóa mạnh hơn ion H+. Vì vậy axit nitric oxi hóa được hầu hết các kim loại ( trừ Au và Pt) lên mức oxi hóa cao nhất
kim loại + HNO3 → muối nitrat + sản phẩm khử + nước
(KLcó hóa trị cao) của nitơ
Tổ hóa
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
Tổ hóa
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
Ví dụ:
Cu
+ HNO3
loãng
Cu(NO3)2
+ NO
+ H2O
Không màu, hóa nâu ngoài không khí
2NO + O2 → 2NO2
3
8
3
2
4
Cu
+ HNO3 đặc
Cu(NO3)2
+ NO2
+ H2O
Màu nâu đỏ
0
+5
+2
+2
Trong dung dịch HNO3 đặc nguội, Fe, Al, Cr bị thụ động không phản ứng
0
+5
+2
+4
2
4
2
Tổ hóa
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
b) Tác dụng với phi kim.
Khi đun nóng, axit nitric đặc có thể oxi hóa được nhiều phi kim như S, C, P ….Khi đó các phi kim bị oxi hóa đến mức cao nhất, còn HNO3 bị khử đến NO2 hay NO tùy thuộc nồng độ của axit.
Ví dụ
S + HNO3 (đặc) → H2SO4 + NO2 + H2O
0
+6
+4
+5
6
6
2
c) tác dụng với hợp chất
Khi đun nóng, axit nitric có thể oxi hóa nhiều hợp chất như H2S, HI, SO2, FeO, muối sắt (II) ………..
Tổ hóa
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
Ví dụ
H2S + HNO3 (loãng) → S + NO + H2O
-2
+5
0
+2
3
2
3
2
4
Nhiều hợp chất hữu cơ bị páh hủy hoặc bốc cháy khi tiếp xúc trực tiếp với HNO3 đặc……
Tổ hóa
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
IV- ỨNG DỤNG
HNO3 là một trong những hóa chất quan trọng được dùng để:
1- sản xuất phân đạm
2- sản xuất thuốc nổ
3- sản xuất thuốc nhuộm.
4- sản xuất dược phẩm….
Tổ hóa
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
TÓM TẮT
HNO3
Tính axit
Tính oxi hóa
Tính phân li
(quì ? hồng)
T/d với Bazơ
T/d với Oxit bazơ
T/d với Muối
Oxi hóa KL
Oxi hóa PK
Oxi hóa một số H/C khác
Tổ hóa
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
BÀI TẬP CỦNG CỐ
BÀI 1:
Axit nitric đặc nguội có thể tác dụng được với dãy chất nào sau đây:
A. Al, Al2O3, Mg, Na2CO3.
B. Cu, MgO, Zn(OH)2, CaCO3.
C. Fe, CuO, Zn, Fe(OH)3.
D. S, ZnO, Mg, Au
Đáp án đúng: B
Tổ hóa
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
BÀI 2:
Chỉ dùng một hóa chất có thể nhận biết được các dung dịch bị mất nhãn sau: HNO3 đặc, H2SO4đặc, HCl. Hóa chất đó là.
Quỳ tím.
b. Kim loại Mg
c. Dung dịch AgNO3
d. Kim loại Cu
Đáp án: d
Tổ hóa
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
BÀI 3:
Phát biểu nào sau đây không đúng?
A/ HNO3 đặc không tác dụng với Au, Pt.
B/ HNO3 đặc, nóng tác dụng với FeO sinh ra muối Fe(NO3)2 và H2O.
C/ HNO3 đặc không tác dụng với Cu.
D/ HNO3 đặc nguội không tác dụng với Fe và Al.
Đáp án đúng: B
Tổ hóa
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI

Tiết học đến đây kết thúc
T?m bi?t c�c th?y cơ
Chĩc c�c em h�c t�t !