Tác nhân gây bệnh:
Virut
Virut là gì?
Đặc điểm chung của các bệnh này là gì?
virut và
bệnh truyền nhiễm
Chương III:
Cấu trúc các loại Virut
Bài 43:
TI?T 48:
1. Sự phát hiện ra virut
I. KHÁI NIỆM
Thí nghiệm của Ivanôpxki (năm 1892)
Dịch lọc

Nhiễm vào lá cây lành
Soi dưới kính hiển vi quang học
Nuôi trên môi trường thạch
Không thấy mầm bệnh
Không thấy khuẩn lạc
Cây vẫn bị bệnh
Gọi mầm bệnh là
virut
Lá cây thuốc lá
bị bệnh

Dịch chiết

Nghiền
Lọc qua nến lọc vi khuẩn

Qua thí nghiệm trên, em có nhận xét gì về kích thước của yếu tố gây bệnh ?
Rất nhỏ bé, nhỏ hơn rất nhiều so với kích thước của vi khuẩn.
2. Khái niệm
I. KHÁI NIỆM
1. Sự phát hiện ra virut
Từ cách phát hiện ra virút, có nhận xét gì về đặc điểm chung của virut? (kích thước, cấu tạo, cách dinh dưỡng)
-Virut là dạng sống chưa có cấu tạo tế bào,
có kích thước siêu nhỏ (đo bằng nanomet)
và có cấu tạo rất đơn giản, hệ gen chỉ chứa một loại axit nucleic (ADN hoặc ARN) được bao bọc bởi phân tử prôtêin.

-Sống kí sinh nội bào bắt buộc.
II. HèNH THA�I VAỉ CA�U TAẽO
1. Hình thái
-Virut chưa có cấu tạo tế bào nên gọi là hạt virut.
Một số Virut thường gặp
Dựa vào hình dạng, ta có thể phân chia virut thành những loại nào?
1. Hình thaựi
1. Hình trụ xoắn
2. Hình khối
3. Dạng hoón hợp
Khối đa diện
Khối cầu
-Hạt virut có 3 loại cấu trúc: xoắn, khối và hỗn hợp.
1. Hình thaựi
-Cấu tạo của phagơ T2: Gồm 3 phần:

+ Trụ đuôi là 1 ống để đưa bộ gen của virut vào tế bào vật chủ.

+ Bao đuôi bọc quanh trụ đuôi, có khả năng co lại khi có tác động của lực ion.

+ Đĩa gốc có 6 gai và 6 sợi lông đuôi.
Đầu mút của sợi lông đuôi là điểm hấp phụ của phagơ.
2. Cấu tạo của Virut
Virut được cấu tạo gồm những thành phần nào? Bản chất của các thành phần đó là gì?
( Vỏ ngoài chỉ có ở một số loại virut)
Bộ gen của sinh vật nhân chuẩn luôn là ADN maùch keựp
Bộ gen của virut có điểm gì sai khác so với so với bộ gen của sinh vật nhân chuẩn?
Bộ gen của virut
Bộ gen của sinh vật nhân chuẩn
+ Axit nuclêic có thể là ADN chuỗi đơn hay chuỗi kép, hoặc ARN chuỗi đơn hay chuỗi kép.
-Virut càng lớn, số lượng capsome càng nhiều
Vỏ capsit của virut được cấu tạo như thế nào?
Kích thước của virut và số lượng capsome có quan hệ với nhau như thế nào ?
+ Capsit: được cấu tạo từ các đơn vị hình thái gọi là capsôme.
+ Tổ hợp axit nucleic và vỏ capsit gọi là nucleôcapsit.
virut chỉ có cấu tạo gồm lõi và vỏ capsit
có lớp vỏ bọc bao bên ngoài vỏ capsit, trên có gắn các gai glycôprôtêin
Virut trần (virut đơn giản)
Virut có vỏ bọc (virut phức tạp)
Dựa vào hình trên, hãy cho biết: Virut có thể có các dạng cấu tạo nào? Đặc điểm của các dạng cấu tạo đó?
+ Một số virut còn có thêm vỏ ngoài được tạo bởi lipit kép và prôtêin.
Trên vỏ ngoài có thể có gai glicôprotêin chứa các thụ thể giúp virut hấp phụ trên bề mặt tế bào vật chủ.
lớp lipit kép và prôtêin tương tự màng sinh chất? bảo vệ virut.
làm nhiệm vụ kháng nguyên, giúp virut bám trên bề mặt tế bào.
Virut có vỏ ngo�i
Virut đã được coi là một cơ thể sống chưa, vì sao?
Virut chưa có cấu tạo tế bào nên chưa được gọi là cơ thể mà chỉ được coi là một dạng sống đặc biệt , gọi là hạt virut hay virion.
Chúng chỉ có cấu tạo tương đương với một Nhiễm sắc thể
Hạt virut có cấu tạo tương đương với loại cấu trúc nào trong tế bào sinh vật nhân chuẩn?
Thí nghiệm của Ivanôpxki (năm 1892)
Trong thí nghiệm của Ivanopxki, giai đoạn nào cho thấy rõ phương thức sống của virut ?
Có thể nuôi virut trên môi trường nuôi cấy nhân tạo như vi khuẩn được không?
Không, bắt buộc phải nuôi virut trong tế bào sống
Thí nghiệm của Franken và Conrat
Nghiên cứu SGK và cho biết, Franken và Conrat đã tiến hành thí nghiệm như thế nào?
Tại sao virut phân lập được không phải là virut chủng B?
Thí nghiệm này nói lên vai trò quyết định của thành phần nào, axit nuclêic hay vỏ Prôtêin ?
Axit nuclêic có vai trò quyết định, quy định mọi đặc điểm của virut.
Thí nghiệm của Franken và Conrat
Việc có thể tách riêng axit nuclêic ra khỏi vỏ Prôtêin thành hai chất riêng như là các hợp chất hoá học; khi trộn lẫn, chúng lại có thể tự lắp ghép trở lại thành hạt virut thể hiện tính chất nào của virut ?
Khi ở ngoài tế bào chủ, chúng biểu hiện đặc tính như một thể vô sinh hay hữu sinh?
ở ngoài tế bào chủ, virut biểu hiện như một thể vô sinh.
Thí nghiệm của Franken và Conrat
Khi tồn tại trong tế bào chủ (nhiễm vào lá cây), biểu hiện của virut như thế nào?
Chúng biểu hiện như một thể hữu sinh, có thể nhân lên, tạo thế hệ virut mới có đầy đủ đặc điểm di truyền của virut ban đầu.
Qua thí nghiệm này, ta có thể kết luận gì về đặc điểm sống của virut khi chúng tồn tại bên trong hoặc bên ngoài tế bào?
? Kết luận về đặc điểm sống của virut:
ở ngoài tế bào chủ, virut biểu hiện như một thể vô sinh
Chỉ khi ở trong tế bào chủ, virut mới hoạt động như một thể sống.
III. Phân loại virut
Dựa trên những kiến thức đã học, ta có thể phân loại virut dựa trên những tiêu chuẩn nào ?
-Phân loại virut:
+ Căn cứ vào đặc điểm loại axit nuclêic (ADN hoặc ARN sợi đơn hay sợi kép).
+ Căn cứ vào đặc điểm vỏ prôtêin, vật chủ, phương tiện lây truyền…
Vật chủ mà virut ký sinh có thể là những sinh vật nào ? Cho ví dụ?
Tế bào chủ
Virut ở người và đéng vËt:
Virut H5N1,virut dại.
Virut ? thực vật:
Virut ? vi sinh vật:
Virut khoai tây,cà chua, thuốc lá .
Phagơ T2, T4 của E.Coli.
(Lõi là AND hoặc ARN)
(Lõi là ARN)
(Lõi là AND)
-Đơn giản nhất là dựa vào vật chủ để phân loại virut, chia thành 3 nhóm:
Virut có phải là tác nhân gây bệnh có kích thước nhỏ nhất không?
Virut chưa phải là tác nhân gây bệnh nhỏ nhất.
Còn có tác nhân nhỏ hơn cả virut nữa đó là viroit và priôn.
(Nghiên cứu mục em có biết!)
Virôit và bệnh do virôit
Virôit (ARN)
Bệnh củ khoai tây hình thoi
Priôn và bệnh do Priôn
Bệnh bò điên
Bài tập về nhà
Làm các bài tập trong SGK
Đọc trước bài 44: Sự nhân lên của virut trong tế bào chủ.