Hữu Thỉnh
SANG THU
MỤC TIÊU BÀI HỌC
1. Kiến thức:
Học sinh cảm nhận được vẻ đẹp thiên nhiên trong khoảnh khắc giao mùa và những suy nghĩ mang tính triết lí của tác giả.

2. Kĩ năng:
- Đọc-hiểu một văn bản thơ trữ tình hiện đại.
- Thể hiện những suy nghĩ, cảm nhận về một hình ảnh thơ, một khổ thơ, một tác phẩm thơ.
I. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
1. Tác giả
Hữu Thỉnh tên đầy đủ là Nguyễn Hữu Thỉnh, sinh ngày 15-2-1942, quê ở huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc.

Ông thuộc thế hệ nhà thơ trưởng thành trong cuộc kháng chiến chống Mĩ.

Từ năm 2000, Hữu Thỉnh là Tổng thư ký Hội nhà văn Việt Nam; từ năm 2005, ông là Chủ tịch Hội nhà văn Việt Nam.
I. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
* Đề tài:
Trong kháng chiến chống Mĩ: Ông viết về người lính và hiện thực của chiến tranh.
Sau chiến tranh: Ông viết về những con người ở nông  thôn, về mùa thu.
* Phong cách :
Giản dị mà tinh tế, nhẹ nhàng và sâu lắng, giàu cảm xúc chiêm nghiệm
1. Tác giả
I. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
* Các tác phẩm tiêu biểu:
Âm vang chiến hào.
Từ chiến hào tới thành phố.
Thư mùa đông.
I. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
2. Tác phẩm
Hoàn cảnh sáng tác: Bài thơ sáng tác năm 1977, hai năm sau khi đất nước thống nhất.

Xuất xứ: in trong tập “ Từ chiến hào đến thành phố”.
“Năm 1977, tôi tham gia trại viết văn quân đội ở một làng ngoại ô Hà Nội (nay là Khương Hạ, Thanh Xuân, Hà Nội). Đất nước ta lúc này vừa trải qua chiến tranh, cuộc sống thanh bình đã trở lại. Trong cái mơ hồ phảng phất gió thu và lá thu đang ngả màu, tôi đã trèo lên cây ổi chín vàng trong cả một vườn ổi bạt ngàn ở nơi này. Không có gì đặc hơn, sánh hơn cái màu, cái mùi ổi chín vàng nhuốm trong cái nắng vàng của mùa Thu.. Không gian cao vút, sâu thăm, yên tĩnh.”.

I. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
3. Đọc – Thể loại – Bố cục
- Đọc :
I. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN

Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về.

Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ
Vắt nửa mình sang thu.

Vẫn còn bao nhiêu nắng
Đã vơi dần cơn mưa
Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng cây đứng tuổi.
I. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
3. Đọc – Thể loại – Bố cục
Đọc :

Thể loại : Thơ năm chữ

Bố cục : 3 phần
Khổ 1: Cảm nhận tinh tế của tác giả trước tín hiệu giao mùa.
Khổ 2: Vẻ đẹp của thiên nhiên vạn vật lúc sang thu.
Khổ 3: Cảm nhận về mùa thu bằng suy ngẫm và trải nghiệm.

II. TÌM HIỂU NỘI DUNG
1. Cảm nhận tinh tế trước tín hiệu giao mùa
Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về
* Tín hiệu mùa thu:
Hương ổi: hương thơm thân quen, gần gũi của làng quê vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Bỗng -> cảm xúc ngạc nhiên, ngỡ ngàng.

Động từ “Phả” : hương thơm bốc mạnh, tỏa ra thành luồng.

Gió se-> gió khô, se lạnh, khiến cho hương ổi như sánh lại và trở nên ngọt ngào hơn.
II. TÌM HIỂU NỘI DUNG
1. Cảm nhận tinh tế trước tín hiệu giao mùa
Sương chùng chình:
Nghệ thuật nhân hóa +từ láy “chùng chình”
Gợi hình ảnh màn sương mỏng ngưng đọng trong không gian.
Gợi cảm xúc: màn sương như con người như đang từ từ, chậm rãi như đợi chờ, cố ý chậm lại đầy lưu luyến,..
Cảm nhận tinh tế, bằng tất cả các giác quan.
Những tín hiệu vừa đặc trưng của mùa thu, vừa mới mẻ, độc đáo mang nét rất riêng của mùa thu xứ Bắc.
* Tín hiệu mùa thu:
II. TÌM HIỂU NỘI DUNG
1. Cảm nhận tinh tế trước tín hiệu giao mùa
* Cảm xúc, tâm trạng của nhà thơ:
Hình như
Tâm trạng bất ngờ, sự hoài nghi, ngỡ ngàng, bối rối của nhà thơ
Nghệ thuật nhân hóa, động từ, thành phần tình thái
Cảm xúc ngỡ ngàng, xao xuyến của nhà thơ khi thu sang .
II. TÌM HIỂU NỘI DUNG
2. Cảm nhận sự thay đổi của cảnh vật lúc sang thu
Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ
Vắt nửa mình sang thu
Canadian Family Day
2. Cảm nhận sự thay đổi của cảnh vật lúc sang thu
Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
Nghệ thuật đối + nhân hóa: sông- dềnh dàng >< chim-vội vã
Sự vận động trái ngược nhau của thiên nhiên, cảnh vật, Tả thực những cánh chim di cư bay về phương Nam để tránh rét nhanh hơn, gấp gáp hơn.
2. Cảm nhận sự thay đổi của cảnh vật lúc sang thu
Có đám mây mùa hạ
Vắt nửa mình sang thu.
Nghệ thuật nhân hoá
Mây mỏng như dải lụa treo trên bầu trời
Ranh giới giữa mùa hạ - mùa thu
 Cảm xúc say sưa, tâm hồn giao cảm với thiên nhiên.
3. Cảm nhận mùa thu bằng suy ngẫm, trải nghiệm
Vẫn còn bao nhiêu nắng
Đã vơi dần cơn mưa
Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng cây đứng tuổi
3. Cảm nhận mùa thu bằng suy ngẫm, trải nghiệm
 Sự chuyển biến của các hiện tượng tự nhiên: hạ nhạt dần – thu đậm nét hơn.
Vẫn còn bao nhiêu nắng
Đã vơi dần cơn mưa
Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng cây đứng tuổi.
 Sự quan sát tinh tế, tâm hồn nhạy cảm của nhà thơ.
3. Cảm nhận mùa thu bằng suy ngẫm, trải nghiệm
Có 2 tầng nghĩa:
+ Tả thực: Sang thu sấm thưa và nhỏ dần, không đủ sức lay động hàng cây đã bao mùa thay lá.
+ Ẩn dụ:
Sấm: những vang động bất thường của ngoại cảnh
Hàng cây đứng tuổi: Con người đã từng trải.
=> Khi đã từng trải, con người sẽ chín chắn, vững vàng hơn trước những thử thách cuộc đời
III. TỔNG KẾT