Sở GD - ĐT Tiền Giang

GIÁO ÁN MÔN SINH
LỚP 10
HÂN HOAN ĐÓN CHÀO QUÝ THẦY CÔ
ĐẾN DỰ HỘI GIẢNG
Kiểm tra bài cũ:
Đáp án:
- Chu kì tế bào là trình tự nhất định các sự kiện mà tế bào trải qua và lặp lại giữa các lần nguyên phân liên tiếp.
- Về thời gian, chu kỳ tế bào được xác định bằng khoảng thời gian giữa 2 lần nguyên phân liên tiếp.
Mỗi chu kỳ tb có 2 giai đoạn rõ rệt :
Kỳ trung gian
Nguyên phân
Câu 1: Nêu khái niệm về chu kì tế bào.
Kiểm tra bài cũ:
Đáp án:
Pha G1 : Thời kỳ sinh trưởng chủ yếu của tế bào.
- Gia tăng tế bào chất.
- Hình thành thêm các bào quan khác.
- Chuẩn bị các tiền chất, các điều kiện cho sự tổng hợp ADN.
Pha S : tiếp ngay sau pha G1
- Sự sao chép ADN và nhân đôi NST.
- Kết thúc pha S : NST đơn NST kép gồm 2 crômatit dính nhau ở tâm động chứa 2 phân tử ADN giống nhau.
- Sự nhân đôi của trung tử có vai trò với sự hình thành thoi phân bào sau này và các quá trình tổng hợp nhiều hợp chất cao phân tử, các hợp chất giàu năng lượng.
Pha G2 : ngay sau pha S
- Tiếp tục tổng hợp prô có vai trò đối với sự hình thành thoi phân bào.
- NST kép.
Câu 2: Diễn biến cơ bản ở các pha
của kì trung gian :

Thời gian
CHU KÌ TẾ BÀO
NGUYÊN PHÂN
NGUYÊN PHÂN
NGUYÊN PHÂN
NGUYÊN PHÂN
NGUYÊN PHÂN
NGUYÊN PHÂN
NGUYÊN PHÂN
NGUYÊN PHÂN
NGUYÊN PHÂN
BÀI 29
Trình bày được những diễn biến cơ bản qua các kì của nguyên phân và thấy được sự khác biệt trong phân chia tế bào chất ở tế bào thực vật và tế bào động vật.
Nêu được ý nghĩa sinh học và thực tiễn của nguyên phân.

Mục tiêu bài học
HĐ 3 : CỦNG CỐ - DẶN DÒ
HĐ 1: TÌM HIỂU DIỄN BIẾN CỦA QUÁ TRÌNH NGUYÊN
HĐ 2: TÌM HIỂU Ý NGHĨA CỦA QT NGUYÊN PHÂN
CÁC HOẠT ĐỘNG
Cấu trúc tế bào tế bào gồm những thành phần chính nào?
Màng sinh chất, tế bào chất, nhân
Khi tế bào phân chia thì những thành phần nào được phân chia?
Nhân và tế bào chất.
I- Quá trình nguyên phân:
Trong quá trình nguyên phân diễn ra sự phân chia nhân và phân chia tế bào chất.
1- Sự phân chia nhân:
Sự phân chia nhân trong tế bào diễn ra qua bốn kì: Kì đầu , kì giữa, kì sau và kì cuối.
TẾ BÀO
MÀNG NHÂN
TRUNG TỬ
NHÂN CON
NSTđơn
NST kép
THOI PHÂN BÀO
Hãy cho biết vai trò của trung thể, sao phân bào và thoi phân bào.
* Trung thể, sao phân bào có vai trò hình thành thoi phân bào.
* Thoi phân bào có vai trò quan trọng đối với sự vận động của NST và phân chia đồng đều NST trong quá trình phân bào và nó mất đi khi sự phân chia nhân kết thúc.

Tế bào thực vật bậc cao không có trung thể, vậy thoi phân bào được hình thành như thế nào?
Thoi phân bào được hình thành bởi vùng đặc trách có vai trò như trung thể.
Quan sát H.29.1,kết hợp thông tin trang 95, 96 SGK để chú thích vào hình bên dưới.
1
2
3
4a
4b
5a
5b
5c
Đầu kì trung gian
Kì đầu
Kì giữa
Đầu kì sau
Cuối kì sau
Kì cuối

1- Sự phân chia nhân:
a) Kì đầu:


Hai trung tử phân li về hai cực tế bào và cùng với sao phân bào.
Các sợi cực được hình thành và kéo dài nối 2 sao tạo thành thoi phân bào.
Các NST kép bắt đầu co ngắn, đóng xoắn có hình thái rõ rệt và đính vào các sợi tơ của thoi phân bào ở tâm động.
Màng nhân và nhân con tiêu biến.
Tế bào thực vật bậc cao không thấy trung thể nhưng vẫn có vùng đặc trách hình thành thoi phân bào.
Thoi phân bào có vai trò quan trọng đối với sự vận động của NST trong quá trình phân bào và nó mất đi khi sự phân chia nhân kết thúc.

1- Sự phân chia nhân:
b- Kì giữa:

- Các NST tiếp tục co ngắn đóng xoắn cực đại, có hình thái đặc trưng cho mỗi NST ở từng loài.
- Các NST tập trung thành 1 hàng ở mặt phẳng xích đạo của thoi phân bào.

1- Sự phân chia nhân:
c- Kì sau:

- Từng NST kép tách nhau ở tâm động thành hai NST đơn phân li về hai cực nhờ sự co rút của sợi tơ thuộc thoi phân bào.

1- Sự phân chia nhân:
d- Kì cuối:

Thoi phân bào biến mất, màng nhân lại xuất hiện bao lấy bộ NST.
- Các NST dãn xoắn dài ra thành sợi nhiễm sắc như ở kì trung gian.
2- Sự phân chia tế bào chất: *

* Diễn ra từ cuối kì sau hoặc đầu kì cuối đến suốt kì cuối,và khi kết thúc tạo ra 2 tế bào con giống hệt tế bào mẹ.
* Sự phân chia tế bào chất được thực hiện:
- Ở tế bào động vật :


- Ở tế bào thực vật :
Sự hình thành eo thắt ở giữa tế bào mẹ từ ngoài vào trong.
sự hình thành vách ngăn từ trong ra ngoài.
* Kết quả:









2 tế bào con đều chứa bộ NST (2n) giống y tế bào mẹ.
1 tế bào mẹ (2n)
NP
Quá trình nguyên phân có ý nghĩa gì đối với cơ thể đơn bào nhân thực ?

Cơ thể đơn bào nhân thực : NP là phương thức sinh sản giúp tăng số lượng cơ thể.
Trong cơ thể đa bào loại tế bào nào phân chia theo kiểu nguyên phân? Và quá trình này có ý nghĩa như thế nào?

Cơ thể đa bào :
- NP là phương thức sinh sản của tế bào sinh dưỡng → tăng số lượng tế bào → tạo điều kiện cho sự thay thế các tế bào già, tổn thương → giúp sinh trưởng mô, cơ quan → tạo nên sự sinh trưởng, phát triển của cơ thể.
- Nhờ sự phân li đồng đều của các NST về hai tế bào con → chúng mang bộ NST giống tế bào mẹ → nguyên phân là phương thức truyền đạt và ổn định bộ NST đặc trưng của loài qua các thế hệ tế bào, qua các thế hệ cơ thể ở những loài sinh sản sinh dưỡng.
II. Ý nghĩa của nguyên phân:
1- Ý nghĩa sinh học:

* Cơ thể đơn bào nhân thực : NP là phương thức sinh sản giúp tăng số lượng cơ thể.
* Cơ thể đa bào :
- NP là phương thức sinh sản của tế bào sinh dưỡng → tăng số lượng tế bào → tạo điều kiện cho sự thay thế các tế bào già, tổn thương → giúp sinh trưởng mô, cơ quan → tạo nên sự sinh trưởng, phát triển của cơ thể.
- Nhờ sự phân li đồng đều của các NST về hai tế bào con → chúng mang bộ NST giống tế bào mẹ → nguyên phân là phương thức truyền đạt và ổn định bộ NST đặc trưng của loài qua các thế hệ tế bào, qua các thế hệ cơ thể ở những loài sinh sản sinh dưỡng.

Muốn cây sầu riêng con chất lượng giống y hệt cây sầu riêng mẹ thì người ta trồng cây từ
A. hạt của cây mẹ.
B. cành chiết của cây mẹ.
ĐÁP ÁN:
B
Dựa trên cơ sở của quá trình nguyên phân, người ta ứng dụng quá trình này vào thực tiễn chọn giống cây trồng như thế nào?
II. Ý nghĩa của nguyên phân:
2- Ý nghĩa thực tiễn:

Dựa trên cơ sở của quá trình nguyên phân, người ta ứng dụng vào việc:
* Giâm, chiết, ghép cành .
* Nuôi cấy mô → nhân nhanh các giống tốt, nhân giống sạch vi rút, góp phần chọn,tạo dòng tế bào thực vật có khả năng chống sâu bệnh v.v…). Kỹ thuật này đã được dùng rộng rãi trong công tác chọn giống cây trồng.
Quá trình nguyên phân trãi qua những kì nào?
Kì đầu.
Kì giữa.
Kì sau.
Kì cuối.

2) Hãy sắp xếp các hình dưới đây đúng theo diễn biến của quá trình nguyên phân.

1
2
3
4

2) Hãy sắp xếp các hình dưới đây đúng theo diễn biến của quá trình nguyên phân.

1
2
3
4
Kết quả:
3, 4, 2, 1
Kì đầu
Kì giữa
Kì sau
Kì cuối
Về nhà:

* Xem mục “Em có biết?”.
* Trả lời câu hỏi và làm bài tập trang 99 SGK.
* Xem trước bài “Giảm phân”.
TRÂN TRỌNG KÍNH CHÀO QUÝ THẦY CÔ
VÀ CÁC EM HỌC SINH